روانشناسى امر به معروف و نهى از منکر

روانشناسى امر به معروف و نهى از منکر
بخش اندیشه:امر به معروف و نهى از منکر از جمله فرامینى است که شرع مقدس اسلام به منظور کنترل و نظارت همگانى بر رفتارهاى اجتماعى و فردى بر آن پاى فشرده و آن را بسیار مهم و حساس توصیف کرده است. این مهم در حوزه‌هاى متعددى از علوم اجتماعى قابل بررسى و تدقیق است که شاخه‌هاى مختلف ارتباطات اجتماعی، فرهنگ‌شناسی، روانشناسى فردى و اجتماعى و حتى علوم سیاسى از مهمترین آنهاست. بى‌توجهى به ابعاد متفاوت و گاه به ظاهر متضاد این فریضه اجتماعى بى‌تردید سبب مغفول ماندن فلسفه، اهداف و مکانیسم‌هاى مناسب آن و در نتیجه فقدان کارایى در نظر گرفته شده براى آن مى‌گردد. امر به معروف و نهى از منکر همچون سایر پدیده‌هاى اجتماعى که موضوع آن موجودى زنده،‌ هدفدار، هوشمند و با اراده به نام انسان است باید با عنایت جدى به حواشى و سایر ابعاد زندگى فردى و اجتماعى آدمى صورت پذیرد و به موضوع خود یعنى انسان به عنوان یک کل قرار گرفته درکلى دیگر شامل گروه و اجتماع و داشته‌ها و آموزه‌هاى فردى و اجتماعى و نیز احاطه شده توسط بسترهاى موجود و سنت‌ها و ارزش‌هاى حاکم و غیرحاکم بنگرد در غیر این صورت صرفا و حداکثر در نقش قوانین موضوعه خشک حکومتى عمل خواهد کرد و تنها بر زندگى و رفتار ظاهرى انسان‌ها و آن هم تا زمانى که ابزارهاى امر به معروف و نهى از منکر یعنى آمران و ناهیان باقى باشند تاثیر خواهد گذارد، تاثیرى که ضمانتى بر نهادینه و درونى شدن آن نیست. اگر چه هر کنش و واکنشى با موضوعیت انسان و رفتارهاى انسانى به تبع مختصات و ویژگى‌هاى پیچیده آدمى دچار پیچیدگى‌ها و ظرافت‌هاى خاص مى‌گردد و با نگاه‌هاى ساده‌انگارانه یک یا چند بعدى نمى‌توان به تفسیر و تعلیل و تحلیل و از همه مهمتر تعیین رفتارهاى انسانى پرداخت لیکن در نظر داشتن ابعاد و عنایت به همین پیچیدگى‌ها مى‌تواند ما را از استنتاجات و فرمول‌هاى ساده و سطحى باز دارد. دستکم در مقام بررسى علمى و دقیق فرایض و وظایف اجتماعى همچون امر به معروف و نهى از منکر جامع‌نگرى و پرهیز از ساده‌نگرى و ساده‌انگارى از اولیات است و فارغ‌ از مکانیسمهاى اجرایى ضرورى توجه عمیق به فلسفه، تعاریف‌، مفاهیم و اهداف براى دستیابى به الگوهاى اجرایى مناسب و کارآ ضرورى و لازم است.
باتوجه به ضرورت‌هاى فوق‌الذکر و مسائل خاص اجراى دستورات اجتماعى دینى همچون امر به معروف و نهى از منکر در جامعه ایران که فرض بر آن است که هدف عمل بر مبناى الگوها و روش‌هاى حکومت دینى مى‌باشد ضرورى است علاوه بر بررسى‌هاى جداگانه در خصوص تاثیر شرایط اجتماعى خاص و دوره هاى گذار بر رفتارهاى اجتماعى و فردی،‌ رفتار افراد براساس اوامر و نواهى سایرین نیز در بسترهاى علمى بررسى شود. از جمله این بسترها که رفتارهاى انسانى را تفسیر، تحلیل و حتى پیش‌بینى مى‌نماید حوزه روانشناسى فردى و اجتماعى است. در این بستر یک اصل مسلم فرض مى‌شود و آن عبارت است از اینکه رفتار مورد نظر یا مطلوب توسط انسان‌ها برآیندى از نگرش‌ها و باورهاى آنان است که بر اثر علل و عوامل مختلف شکل گرفته و آنان را به پرداختن و یا خوددارى کردن از برخى اعمال وامى‌دارد. نحوه شکل‌گیرى نگرش‌ها و باورها، عوامل تاثیرگذار بر آن، میزان دخالت و سهم واقعى آن در رفتارهاى ارادى و غیرارادى و در نهایت جایگاه مکانیسم‌هاى کنترل‌هاى بارز اجتماعى نظیر امر به معروف و نهى از منکر در نگرش‌ها و باورها در حوزه روانشناسى فردى و اجتماعى مورد بررسى و مطالعه قرار مى‌گیرد.

منبع : روزنامه رسالت

جدیدترین ها در این موضوع

پیشرفت علمی (Scientific progress)

کار نظریه پیشرفت علمی فقط این نیست که به تشریح و توصیف نمونه‌ها و الگوهایی بپردازد که علم به واقع از آنها پیروی کرده است، بلکه باید ارزش‌ها یا اهدافی را مشخص سازد که بتوانیم آنها را به عنوان شاخص‌هایی برای تعیین "علم خوب" به کار گیریم. علاوه بر این، به سبب همین پیشرفت علمی است که جامعه‌ی علمی به کار خویش افتخار می‌ورزد و خود را نمونه‌ی بی‌رقیب عقلانیت نهادینه شده می‌داند. 7 مهر 1403, 14:7

تقلید معقول با شعور شهروندی تعارضی ندارد-قسمت اول

پرسش‌های بنیادین انسان درباره جهان هستی و چگونگی تفسیر آن، تاریخی به درازای اندیشه بشری دارد. 20 تیر 1397, 0:0

رابطه اخلاق و سیاست در نظریه ارسطو

سیاست و اخلاق از جمله موضوعاتی است که فصل خاصی از تاملات فکری و پژوهشهای فلسفی ارسطو را به خود اختصاص داده است. 16 تیر 1397, 0:0

سیاست اخلاقی و اخلاق سیاسی

در اندیشه امام علی (ع)، «دولت» به معنای نهاد دارنده و اِعمال کننده قدرت برای تحقق غایت نهایی است و معاصی ای چون سلطه و برتری جویی در آن راه ندارد. 16 تیر 1397, 0:0

فلسفه تاریخ نزد متفکران ایران و اسلام

از جمله دانش‌هایی که در پرتو ظهور اسلام نمو یافت و واجد شکوفایی افزون شد، دانش تاریخ و به تبع آن فن تاریخ نگاری بود. آنچه روشن است مورخان مسلمان که البته بیشترین آنان ایرانی بودند با وجود بهره گرفتن از فرهنگ‌های مختلف، در تاریخ نگاری به گونه‌ای بنیانگذار و پیشتاز بوده‌اند. اما براستی مسلمانان در تاریخ چه دیدند که چنین بدان روی آوردند؟ 26 بهمن 1396, 13:49

نظرات نظر خود را بنویسید!

در حال حاضر هیچ نظری برای این مقاله وجود ندارد.

برای درج نظر خود درباره روانشناسى امر به معروف و نهى از منکر فیلدهای زیر را پر کنید.