آیا علم می‌تواند جایگزین دین شود؟

پرسش:

پاسخ:

علم و دین این بحث یکی از چالش‌های رنسانس در اروپا است چرا که در قرون وسطی حاکمان کلیسا، با بهانه قرار دادن نوشته‌های تورات، از پیشرفت علم علی‌الخصوص علوم تجربی جلوگیری می‌کردند. بعد از رنسانس در اذهان این‌گونه تداعی شد که علم می‌تواند جایگزین دین شود اما با گذشت سال‌ها همه دانشمندان معترفند که علم و دین باید در حیطه خود باشند. به عنوان نمونه به برخی از سخنان دانشمندان غرب اشاره می‌شود: ماکس پلانک: بر سر در معبد علم نوشته‌اند هر کس ایمان ندارد وارد نشود. لرد کلوین: اگر نیکو بیندیشید علم شما را ناچار از آن خواهد کرد که به خدا ایمان داشته باشید. آلبرت انیشتین: احساس مذهبی بزرگ‌ترین شاه فنر تحقیقات علمی است. ماکس پلانک: دین و علم مشترکا بر ضد شرک و الحاد می‌جنگد و برانگیزندۀ آن‌ها همواره خدا بوده و خواهد بود. جورج هربرت: من نه تنها به خدا ایمان دارم که به او اعتماد و توکل نیز دارم. خداشناسی برای من قضیه فلسفی متروکی نیست، بلکه اندیشه‌ای واقعی و جزئی از حیات و کوشش روزانۀ من است. پروفسور الویر وندل: هر قدر معلومات بشر زیادتر می‌شود شکاف میان علم و مذهب تنگ‌تر می‌شود و فهم درست علوم امکان ایمان به خدا را بیشتر می‌کند. کارل هایم: شگفتی‌های عالم نه تنها اجازۀ تأثیر خالق حکیم را می‌دهد بلکه وجود او را ایجاب می‌کند. آسا گری: هیچ مرد خداشناسی نمی‌تواند قبول کند آن‌چه را که علم از عالم مأورای طبیعت به عالم طبیعت می‌آورد مخالفتی با دین و مذهب داشته باشد. علم و دین در اسلام در اسلام هیچ‌گاه این نسبت به آن صورتی که در غرب مطرح شد و شبهات مربوط به آن طرح نگردیده است بلکه از ابتدای ظهور اسلام و تشکیل حکومت اسلامی در مدینه علم و دین در کنار هم به عنوان دو عامل سعادت بشر ذکر گردیده و هیچ اختلافی بین آن دو مشاهده نشد. در اسلام طلب علم برای هر مرد و زن مسلمانی واجب بوده و پیامبر اکرم همه را به علم‌آموزی تشویق می‌نمود، تا جایی که ایشان می‌فرماید: «اطلبوا العلم ولوا باصین» «علم را بیاموزید حتی با رفتن به چین» از این روایت می‌توان دریافت که تنها علوم الهیات و حدیث مد نظر رسول اکرم نبوده است چرا که این علوم در چین یافت نمی‌شود.

جدیدترین ها در این موضوع

معاد در نهج البلاغه

يکى از برنامه‏ هاى مهمى که تمامى پيامبران الهى پس از خداپرستى، مردم را به آن توجه مى دادند، اعتقاد به معاد بوده است؛ زيرا در سايه اعتقاد به معاد است که هدف از آفرينش تحقق مى يابد و اعمال و رفتار انسان ارزش و معنا پيدا مى کند. از اين رو ما مسلمانان معتقديم که خداوند بارى تعالى در روز قيامت، همه انسان‏ها را دوباره زنده خواهد کرد تا در پيشگاه او، به حساب اعمال و رفتارشان رسيدگى شود. 29 آذر 1395, 11:47

معاد در نهج البلاغه

اين درس را به بحث مرگ و رستاخيز اختصاص داده ايم كه از پايه هاى اصلى ايمان و عمل است. امام علیه السلام در اين خطبه "خطبه 109" مطالب مختلفى را بيان كرده كه، بخشى از آن را كه درباره ى مرگ و قيامت است برايتان انتخاب كرده ايم در آغاز وضع انسانها به هنگام مرگ را مجسم مى كند مى گويد: 'وضعى كه به هنگام مرگ براى آنان پيش مى آيد وصف ناشدنى است'. "فغير موصوف ما نزل بهم". 29 آذر 1395, 11:46

مبدأ و معاد در نهج البلاغه ، با نگاه تطبیقی به معنویت‌های کاذب

مبدأ و معاد یعنی اعتقاد خدا به منزله سرآغاز آفرینش و معاد یعنی اعتقاد به سرانجام انسان و عالم. مبدأ و معاد مجموعه اعتقادهای انسان را در بر می گیرد. از بدو پیدایش اسلام، پیشوایان دین، راه و رسم ارتباط با خدا را در زندگی فردی و اجتماعی انسان بیان نموده و بر سرانجام زندگی و اعمال انسان تاکید ورزیده اند. در مقابل گروه های متعدد معنویت گرا نگاهی متفاوت به این مسأله را بیان داشته اند برخی منکر مبدأ و معاد گشته اند و برخی تفسیری غلط از آن، بیان نموده اند. 29 آذر 1395, 11:27

بهشت چگونه مكانى است؟

پس اگر با ديده دل به آنچه از بهشت براى تو وصف شده است نگاهت را بدوزى، جان تو از آنچه از دنيا، همچون شهوت ها و خوشى ها و زيورها و منظره هاى دل انگيز و زيباى آن كه براى تو آفريده شده است بيزارى جسته و با انديشيدن در صداى برگ هاى درختانى كه در اثر وزش نسيم پديد مى آيد و ريشه هاى آن درختان در درون تپه هايى از مشك بر ساحل جوى هاى بهشت پنهان گرديده است، و نيز با انديشيدن در خوشه هاى مرواريد، و شاخه هاى تر و تازه آن، و ظاهر شدن آن ميوه ها به صورت هاى گوناگون، در پوست شكوفه هاى آن درختان، جان تو حيران و سرگردان و از خود بيخود مى گردد. 29 آذر 1395, 11:25

پیشگفتار

هر چند معاد، موضوع اصلى اين كتاب را تشكيل نمى دهد، ولى از لابه لاى آن مى توان به خوبى و روشنى ابعاد گوناگون آن را دريافت . از اين رو نگارنده بر آن شده است كه در اين باره تحقيقى به عمل آورد كه نتيجه اين تحقيق و بررسى چيزى است كه در برابر خوانندگان قرار گرفته ، و به نام معاد در نهج البلاغه تقديم مى گردد. 29 آذر 1395, 11:23