دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

علم خداوند به عالم غیب

علاوه بر دنیای مادی و جهانی که انسان‌ها در آن زندگی کرده و حوادث آن را لمس می‌نمایند دنیایی غیر مادی و غیر قابل ملموس وجود دارد که خداوند از اسرار آن آگاه است.
علم خداوند به عالم غیب
علم خداوند به عالم غیب
نویسنده: سارا علوی زادگان

علاوه بر دنیای مادی و جهانی که انسان‌ها در آن زندگی کرده و حوادث آن را لمس می‌نمایند دنیایی غیر مادی و غیر قابل ملموس وجود دارد که خداوند از اسرار آن آگاه است. در واقع عالم غیب در مقابل عالم شهود است، چیزهایی که با حواس قابل درک نباشد و از قلمرو حواس برتر و بالاتر باشند از عالم غیب محسوب می‌شوند. مانند اوضاع قیامت و معاد، بهشت و دوزخ، ثواب‌ها و عقاب‌های اخروی. این قبیل امور چون دیدنی و شنیدنی و قابل لمس نیستند و حواس ما تاب درک آنها را ندارد از جهان غیب شمرده می‌شووند. در قرآن کریم نیز عالم غیب در مقابل عالم شهادت قرار گرفته است در سوره انعام آیه 73 آمده است: «عالم الغیب والشّهاده و هو الحکیم الخبیر» خدا به جهان غیب و شهود علم دارد و حکیم و دانا است.‌

موجودات جهان غیب را در این جهان و به وسیله این حواس نمی‌توان مشاهده نمود. بلکه تنها راه علم به آنها این است که به وسیله براهین عقلی و ارشاد و تایید کسی که بر جهان غیب و شهود احاطه دارد یک مفهوم علمی برای ما حاصل شود. ما از جهان غیب بیش از یک سلسله مفاهیم و صورت‌های علمی نمی توانیم تصور نماییم، و بر واقع آن جهان احاطه نداریم و حواس و آلات علمی ما برای درک و لمس موجودات غیبی ناقص و ناتوانند. همین حوادثی که از حواس ما غایب هستند و با قلمرو درک ما فاصله دارند نسبت به پروردگار جهان حاضر و مشاهد می‌باشند، زیرا وجود تو محدود و ناقص نیست بلکه بر جهان هستی و زمان و مکان احاطه دارد. برای او این زمان و آن زمان، این مکان و آن مکان، معنا و مفهم ندارد و برای علم و ادراکش حاجب و مانعی تصور نمی شود. بنابراین حوادث زمان نوح برای ما غیبت دارند ولی برای خدا حاضر هستند، داستان اصحاب کهف نسبت به ما در جهان غیب قرار دارد لیکن نسبت به خدا از عالم شهود محسوب می‌شود.

خداوند در سوره حجرات آیه 18 فرموده: «انّ الله یعلم غیب السّموات و الارض» خدا غیب آسمان و زمین را می‌داند. در این جهت تردید نیست که خداوند متعال به تمام جهان هستی احاطه دارد، غیب و شهود نسبت به او یکسان است. چون وجودش نا محدود و برتر از زمان و مکان است چیزی از او غایب نیست.‌

در بعضی از آیات قرآن آمده که علم غیب مخصوص خداست و از دیگری حتی پیامبران ساخته نیست، چنان که در سوره انعام بیان شده: «و عنده مفاتح الغیب لایعلمها الّا هو». خزینه‌های غیب نزد خداست و جز او کسی از آنها خبر ندارد. در این آیه علم به غیب از مختصات خدا شمرده شده است علاوه بر این، پیامبران علم به غیب را از خودشان نفی کرده اند. چنان که در سوره هود آیه 31 از زبان حضرت نوح آمده است: «نمی گویم خزینه‌های خدا نزد من است، غیب هم نمی‌دانم و نمی‌گویم فرشته‌ام.»‌

اما در بعضی آیات دیگر خداوند متعال پاره ای از حقایق و مطالب غیبی را به وسیله وحی بر پیامبران نازل می‌کند و به این وسیله آنان را با جهان غیب مربوط می‌سازد. گرچه پیامبران می‌توانند با جهان غیب تماس بگیرند ولی به غیب مطلق و نامحدود دسترسی ندارند و بیش از ظرفیت محدود وجودی خود نمی توانند از آن عالم نامحدود استفاده کنند. در این استفاده‌های محدود هم استقلال ندارند و علومشان بالذات نیست بلکه به تاییدات و افاضات پروردگار جهان نیازمندند. خدا در سوره آل عمران می‌فرماید: «ذلک من انباء الغیب نوحیه الیک» این از اخبار غیبی است که به تو وحی می‌کنیم. در این آیه بیان شده که خداوند اخبار غیب را در اختیار پیامبران قرار می‌داد.

مقاله

نویسنده سارا علوی زادگان

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

No image

معاد در نهج البلاغه

يکى از برنامه‏ هاى مهمى که تمامى پيامبران الهى پس از خداپرستى، مردم را به آن توجه مى دادند، اعتقاد به معاد بوده است؛ زيرا در سايه اعتقاد به معاد است که هدف از آفرينش تحقق مى يابد و اعمال و رفتار انسان ارزش و معنا پيدا مى کند. از اين رو ما مسلمانان معتقديم که خداوند بارى تعالى در روز قيامت، همه انسان‏ها را دوباره زنده خواهد کرد تا در پيشگاه او، به حساب اعمال و رفتارشان رسيدگى شود.
معاد در نهج البلاغه

معاد در نهج البلاغه

اين درس را به بحث مرگ و رستاخيز اختصاص داده ايم كه از پايه هاى اصلى ايمان و عمل است. امام علیه السلام در اين خطبه "خطبه 109" مطالب مختلفى را بيان كرده كه، بخشى از آن را كه درباره ى مرگ و قيامت است برايتان انتخاب كرده ايم در آغاز وضع انسانها به هنگام مرگ را مجسم مى كند مى گويد: 'وضعى كه به هنگام مرگ براى آنان پيش مى آيد وصف ناشدنى است'. "فغير موصوف ما نزل بهم".
No image

مبدأ و معاد در نهج البلاغه ، با نگاه تطبیقی به معنویت‌های کاذب

مبدأ و معاد یعنی اعتقاد خدا به منزله سرآغاز آفرینش و معاد یعنی اعتقاد به سرانجام انسان و عالم. مبدأ و معاد مجموعه اعتقادهای انسان را در بر می گیرد. از بدو پیدایش اسلام، پیشوایان دین، راه و رسم ارتباط با خدا را در زندگی فردی و اجتماعی انسان بیان نموده و بر سرانجام زندگی و اعمال انسان تاکید ورزیده اند. در مقابل گروه های متعدد معنویت گرا نگاهی متفاوت به این مسأله را بیان داشته اند برخی منکر مبدأ و معاد گشته اند و برخی تفسیری غلط از آن، بیان نموده اند.
بهشت چگونه مكانى است؟

بهشت چگونه مكانى است؟

پس اگر با ديده دل به آنچه از بهشت براى تو وصف شده است نگاهت را بدوزى، جان تو از آنچه از دنيا، همچون شهوت ها و خوشى ها و زيورها و منظره هاى دل انگيز و زيباى آن كه براى تو آفريده شده است بيزارى جسته و با انديشيدن در صداى برگ هاى درختانى كه در اثر وزش نسيم پديد مى آيد و ريشه هاى آن درختان در درون تپه هايى از مشك بر ساحل جوى هاى بهشت پنهان گرديده است، و نيز با انديشيدن در خوشه هاى مرواريد، و شاخه هاى تر و تازه آن، و ظاهر شدن آن ميوه ها به صورت هاى گوناگون، در پوست شكوفه هاى آن درختان، جان تو حيران و سرگردان و از خود بيخود مى گردد.
پیشگفتار

پیشگفتار

هر چند معاد، موضوع اصلى اين كتاب را تشكيل نمى دهد، ولى از لابه لاى آن مى توان به خوبى و روشنى ابعاد گوناگون آن را دريافت . از اين رو نگارنده بر آن شده است كه در اين باره تحقيقى به عمل آورد كه نتيجه اين تحقيق و بررسى چيزى است كه در برابر خوانندگان قرار گرفته ، و به نام معاد در نهج البلاغه تقديم مى گردد.
Powered by TayaCMS