دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

فراموش كرديم همه‌چيز دست خداست؟!

No image
فراموش كرديم همه‌چيز دست خداست؟!

 مي‌دانيم هميشه براي درمان اساسي يك بيماري جسماني، بايد به سراغ عوامل و ريشه‌هاي آن برويم، چرا كه بدون ريشه‌كن شدن آن عوامل، نتايج همچنان باقي و برقرار است و اگر بطور موقت‌ با داروهاي مسكن آثار آن را بپوشانيم باز بعد از مدتي خود را نشان مي‌دهد. بيماري‌هاي اخلاقي نيز به يقين همين‌گونه است و ‌حتما بايد ريشه‌يابي شود، سپس ريشه‌ها را بخشكانيم.

يكي از ريشه‌هاي حرص، بخل و طمع، سوء‌ظن به خدا و عدم توكل بر اوست. كسي كه خدا را قادر و رازق مي‌داند و كليد همه نيكي‌ها را به مضمون (بيدك الخير انك علي كل شيئ قدير) در دست او مي‌بيند، حرص در جمع مال و مواهب مادي ديگر نخواهد داشت. هنگامي كه پايه‌هاي ايمان، به ويژه توحيد افعالي در وجود انسان متزلزل شود صفات رذيله بي‌شماري به سراغ انسان مي‌آيد كه يكي از خطرناك‌ترين آنها حرص است، پس با تقويت پايه‌هاي ايمان بايد به مقابله با آن برخاست. يكي ديگر از ريشه‌هاي حرص، جهل و بي‌خبري نسبت‌ به پيامدهاي آن مي‌باشد. حرص، آرامش انسان را در تمام زندگي برهم مي‌زند و مايه رنج دائمي اوست، شخصيت او را درهم مي‌كوبد و در انظار خوار و خفيف مي‌سازد و سبب مي‌شود كه در عين غنا همچون فقيران زندگي كند. آري اگر حريص در اين پيامدها بينديشد قطعا در روح او اثر مي‌گذارد. حرص و طمع اول مثل نهالي نوپا در روح آدمي شكل مي‌گيرد اما با ساليان سال، ريشه دوانده قوي مي‌شود و نه تنها هرگز به پيري نمي‌رسد، هر روز جوان‌تر و قوي‌تر مي‌شود! و تلخ‌ترين قسمت اين بيماري اين است كه انسان هرچه به سوي پيري پيش مي‌رود اين خصلت در او جوان شده و او را از تفكر به جهان آخرت باز مي‌دارد! آدم طمعكار و حريص در دنيا سخت زندگي مي‌كند و فقط به جمع‌آوري مال مي‌پردازد، نه خودش استفاده‌اي مي‌كند و نه اجازه استفاده به ديگران مي‌دهد! او فقير زندگي مي‌كند، فقير از دنيا مي‌رود ولي حساب اغنيا را پس خواهد داد. پيامبر (صلي‌الله عليه و آله) انسان طمعكار و حريص را به كرم ابريشم تشبيه كردند كه هرچه بيشتر بر اطراف خود تار مي‌تند پيله‌اش ضخيم‌تر شده سخت‌تر مي‌تواند از آن خارج شود و سرانجام درون پيله ساخته دست خودش مي‌ميرد. با توجه به اينكه اين رذيله اخلاقي نوعي بيماري روحي است فقط تا زماني كه به صورت كامل شكل نگرفته و در درون آدمي ريشه ندوانده قابل درمان است!

 راه درمان اين بيماری

در نخستين گام: بايد به خداوند توكل كرد و از وي مدد گرفت. دوم: به نعماتي كه در اختيارت هست توجه كني، شكرگزار بوده و از آنها استفاده كني. سوم: به داشته‌هاي ديگران كاري نداشته باشي، چرا كه آدمي سيري‌ناپذير است و هرچه را به دست آورد، بعد از مدتي از آن دلسرد شده و بالاترش را مي‌خواهد. چهارم: انفاق و صدقه، دستگيري از نيازمندان و كمك به ديگران علاوه بر اينكه اين بيماري را ضعيف مي‌كند باعث انبساط روح و شادي روان آدمي مي‌شود!اميرالمومنين علي عليه السلام درباره اين بيماري به اين زيبايي مي‌فرمايند: «أزْرى بِنفْسِهِ منِ اسْتشْعر الطّمع» هركس نفس و روح خويش را با طمع‌ورزي آلوده نمايد خود را پست كرده است. خداوند در آيه 16 سوره تغابن مي‌فرمايد: «و من يوق شح نفسه فاولئك هم المفلحون؛ و هر كه از حرص و آز نفس خويش نگاه داشته شود، چنين كساني رستگار خواهند بود». اين مضمون در برخي آيات ديگر هم آمده، در سوره حشر هم اين مضمون را مي‌بينيم. شح عبارت است از بخل توام با طمع و حرص. بخل يعني امساك، در مقابل جود كه بخشندگي است. رسول اكرم در دوره اسلام در حال طواف بودند. مردي را ديدند كه در حال طواف چنين دعا مي‌كند: خدايا مرا بيامرز اگرچه مي‌دانم كه مرا نمي‌آمرزي! فرمودند: چرا خدا تو را نيامرزد؟ عرض كرد: يا رسول‌الله! گناه من خيلي زياد است. از كوه‌ها و از زمين و از آسمان هم بيشتر است. فرمودند: آيا گناه تو از خدا هم بزرگ‌تر است؟ گناه تو از خدا كه ديگر بزرگ‌تر نيست، گناهت چيست؟ گفت: يا رسول‌الله! من آدمي هستم كه اگر كسي سراغ من بيايد و از من يك درهم بخواهد جان من مي‌خواهد بيرون بيايد، اگر بفهمم كسي از من چيزي مي‌خواهد اينچنين ناراحت مي‌شوم. فرمود: آيا نمي‌داني كسي كه اينچنين باشد بوي بهشت را نمي‌شنود؟ آيا اين آيه قرآن را نشنيده‌اي: «و من يوق شح نفسه فاولئك هم المفلحون»؟ شح باز مربوط به مال است. كساني كه از شر اين دشمن نگه داشته بشوند آنها رستگاران هستند، يعني در صورتي كه كسي از اين شر نگه داشته نشود هيچ‌وقت رستگار نمي‌شود.

مقاله

نویسنده فاطمه زین الدینی
جمع آوری و تدوین رسول غفارپور

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

No image

معاد در نهج البلاغه

يکى از برنامه‏ هاى مهمى که تمامى پيامبران الهى پس از خداپرستى، مردم را به آن توجه مى دادند، اعتقاد به معاد بوده است؛ زيرا در سايه اعتقاد به معاد است که هدف از آفرينش تحقق مى يابد و اعمال و رفتار انسان ارزش و معنا پيدا مى کند. از اين رو ما مسلمانان معتقديم که خداوند بارى تعالى در روز قيامت، همه انسان‏ها را دوباره زنده خواهد کرد تا در پيشگاه او، به حساب اعمال و رفتارشان رسيدگى شود.
معاد در نهج البلاغه

معاد در نهج البلاغه

اين درس را به بحث مرگ و رستاخيز اختصاص داده ايم كه از پايه هاى اصلى ايمان و عمل است. امام علیه السلام در اين خطبه "خطبه 109" مطالب مختلفى را بيان كرده كه، بخشى از آن را كه درباره ى مرگ و قيامت است برايتان انتخاب كرده ايم در آغاز وضع انسانها به هنگام مرگ را مجسم مى كند مى گويد: 'وضعى كه به هنگام مرگ براى آنان پيش مى آيد وصف ناشدنى است'. "فغير موصوف ما نزل بهم".
No image

مبدأ و معاد در نهج البلاغه ، با نگاه تطبیقی به معنویت‌های کاذب

مبدأ و معاد یعنی اعتقاد خدا به منزله سرآغاز آفرینش و معاد یعنی اعتقاد به سرانجام انسان و عالم. مبدأ و معاد مجموعه اعتقادهای انسان را در بر می گیرد. از بدو پیدایش اسلام، پیشوایان دین، راه و رسم ارتباط با خدا را در زندگی فردی و اجتماعی انسان بیان نموده و بر سرانجام زندگی و اعمال انسان تاکید ورزیده اند. در مقابل گروه های متعدد معنویت گرا نگاهی متفاوت به این مسأله را بیان داشته اند برخی منکر مبدأ و معاد گشته اند و برخی تفسیری غلط از آن، بیان نموده اند.
بهشت چگونه مكانى است؟

بهشت چگونه مكانى است؟

پس اگر با ديده دل به آنچه از بهشت براى تو وصف شده است نگاهت را بدوزى، جان تو از آنچه از دنيا، همچون شهوت ها و خوشى ها و زيورها و منظره هاى دل انگيز و زيباى آن كه براى تو آفريده شده است بيزارى جسته و با انديشيدن در صداى برگ هاى درختانى كه در اثر وزش نسيم پديد مى آيد و ريشه هاى آن درختان در درون تپه هايى از مشك بر ساحل جوى هاى بهشت پنهان گرديده است، و نيز با انديشيدن در خوشه هاى مرواريد، و شاخه هاى تر و تازه آن، و ظاهر شدن آن ميوه ها به صورت هاى گوناگون، در پوست شكوفه هاى آن درختان، جان تو حيران و سرگردان و از خود بيخود مى گردد.
پیشگفتار

پیشگفتار

هر چند معاد، موضوع اصلى اين كتاب را تشكيل نمى دهد، ولى از لابه لاى آن مى توان به خوبى و روشنى ابعاد گوناگون آن را دريافت . از اين رو نگارنده بر آن شده است كه در اين باره تحقيقى به عمل آورد كه نتيجه اين تحقيق و بررسى چيزى است كه در برابر خوانندگان قرار گرفته ، و به نام معاد در نهج البلاغه تقديم مى گردد.
Powered by TayaCMS