دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

مهدویت از دیدگاه اثنی عشریه

No image
مهدویت از دیدگاه اثنی عشریه

نویسنده : محمد محسن مرداني

كلمات كليدي : مهدويت، اماميه، اثني عشريه، تشيع

اعتقاد به منجی بشریت مخصوص دین اسلام نبوده بلکه با بشارتهای آسمانی و مقدس در ادیان مختلف دیگر نیز دنبال می­شده است. در دین اسلام، نجات بخش موعود و هدایتگر امت کاملا معرفی شده است. شیعه با دریافت صحیح این اعتقاد به موجودیت خویش استمرار بخشیده است. زیرا دوازدهمین امام خویش و جانشین پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم را موعود الهی می­داند و به همین جهت اثنی عشریه بر شیعه امامیه اطلاق می­شود.

اثنی عشریه و اعتقاد به مهدویت

امامیه فقط با مهدویت است که کامل شده و در این صورت است که به آنها شیعه اثنی عشریه گفته می­شود. علاوه بر اینکه مفهوم مهدویت در این مذهب از همان ابتدا بطور صحیح تبیین شده بود، مصداق حقیقی و منحصر آن نیز بی­شک در این مذهب شناخته شده است. این مفهوم و مصداق در این مکتب از ابتدای ظهور اسلام برای امت اسلامی بیان می­شده و هرگز مفهومی ساخته و پرداخته در قرن سوم نیست. بلکه موعود بودن چنین شخصیتی به همراه فرهنگ مهدویت در ادیان الهی گذشته بوده است و آنان نیز می­دانستند که مهدی از فرزندان پیامبر آخرالزمان است.

اثنی عشریه و موعود امت

ایشان فرزند نهم از ذرّیه امام حسین علیه السلام می­باشند. پدر بزرگوارشان امام حسن العسگری علیه السلام و مادر مکرمه ایشان نرجس از نوادگان قیصر روم می­باشد.[1] نام و کنیه آن حضرت، نام و کنیه نبی مکرم اسلام ابوالقاسم محمد صلی الله علیه وآله وسلم است و القاب آن حضرت؛ قائم، حجت، منتظر، خلف صالح، بقیه الله، صاحب الزمان، ولی عصر، امام عصر و مهدی می­باشد.

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم فرمودند:

مهدی از فرزندان من است.اسم او اسم من و کنیه او کنیه من است. ازنظرخلقت وخوی ،شبیه ترین مردم به من می باشد.برای او غیبت و حیرتی است که امت ها درآن گمراه می شوند، سپس مانند شهاب ثاقب می آید وزمین را پر از عدل و قسط می کند چنانکه پراز ظلم وجور شده باشد.[2]

ولادت باسعادت آن حضرت در نیمه شعبان سال 255ه.ق واقع شد.[3] به علت روایات مختلفی که از پیامبر اکرم صلی علیه و آله و سلم و ائمه اطهار علیهم السلام در مورد آن حضرت شایع بود، دشمنان به کنترل بیت وحی افتادند و در فکر جلوگیری از موجودیت آن حضرت بودند. در حالی­که به اذن پروردگار، آن حضرت از دید ناپاکان و دشمنان مخفی شد و جز عده محدودی از شیعیان مخلص به دیدار او نائل نشدند. پنج سال از عمر شریف آن حضرت به همین منوال گذشت و دیدار علنی او با مردم میسر نبود تا اینکه در سال 260ه.ق بعد از شهادت پدر گرامیشان، بطور علنی حاضر شد و عموی خویش جعفر را که مدعی امامت بود کنار زد و در برابر دید دوست و دشمن بر بدن مبارک پدر نماز خواند و نیز به سوالات برخی شیعیان پاسخ داد.[4]

غیبت صغری، دوران سفارت نواب اربعه

همانطور که شیعیان در زمان جد و پدر بزرگوار حضرت ولی عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف در تنگنای ظلم حکومت بودند و به راحتی ملاقات امام علیه السلام برایشان حاصل نمی­شد و در نتیجه به وکلاء و نائبان امام علیه السلام رجوع می­کردند در زمان امامت آن حضرت نیز عده کمی با او ملاقات داشتند ولی نواب خاصی که با آن حضرت در ارتباط بودند واسطه بین امت و امام می­شدند. دوران غیبت صغری دورانی است که امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف با تعیین نمودن افرادی به عنوان وکیل و نائب با مردم ارتباط برقرار می­نمودند و مردم نیز با ملاقات این نواب با آن حضرت در ارتباط بودند. نام این وکلاء از این قرار است :

1.عثمان بن سعید عمری

2.محمد بن سعید بن عثمان

3.حسین بن روح نوبختی

4.علی بن محمد سمری

عثمان بن سعید از اصحاب و وکلای امام هادی و امام حسن عسگری علیهما السلام بوده است. سپس به دستور امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف وکیل و نائب آن حضرت نیز شد.[5] همچنین فرزندش محمد بن سعید از وکلای امام حسن عسگری و حضرت حجة سلام الله علیهما بود. بعد از او حسین بن روح نوبختی به این مقام مبارک رسید و سپس علی بن محمد سمری به این مقام رسید.

این افراد به تعیین امام عجل الله تعالی فرجه الشریف به مقام سفارت و نیابت نائل شدند.[6]مردم با دیدن شواهد و معجزات به گفته ایشان یقین می­نمودند و این وکلای بزرگوار نیز پاسخ مسائل را از امام عجل الله تعالی فرجه الشریف دریافت می­نمودند و به مردم انتقال می­دادند. دوران وکالت نواب اربعه را دوران غیبت صغری می­نامند.

غیبت کبری

غیبت صغری با وفات علی بن محمد سمری در سال 329 ه.ق به پایان رسید و غیبت کبرای آن حضرت با پیام ایشان به علی بن محمد سمری واقع شد.

بسم الله الرحمن الرحیم

ای علی بن محمد السمری

خداوند اجر برادرانت را در مورد تو عظیم گرداند. زیرا تو بعداز شش روز وفات خواهی یافت. پس کارهای خود را تکمیل نما و به کسی وصیت نکن تا جانشین تو گردد. چرا که غیبت تامه واقع شده است و دیگر ظهوری نیست مگر به اذن خداوند (تعالی ذکره) و آن نباشد مگر بعد از مدتهای مدید و قسوت دلها و گسترده شدن ظلم در زمین. روزگاری بر شیعیانم خواهد آمد که اشخاصی ادعای مشاهده من را می­کنند، آگاه باشید که هر کس قبل از خروج سفیانی و صیحه آسمانی ادعای مشاهده نماید درغگو است.

و لا حول و لا قوة إلا بالله العلی العظیم.[7]

برنامه ریزی برای دوران غیبت

البته در زمان غیبت کبری سفارت، نیابت، ملاقات و مشاهده به صورت و کیفیتی که در دوران غیبت صغری بوده است نفی شده است. اما حضور حضرت در جامعه بصورت غیر آشکارنفی نشده است چنانکه عنایات ایشان به خواص و عوام استمرار دارد اما برای اینکه جامعه تشیع بطور طبیعی و سامان یافته با رهبری دینی به راه خود ادامه دهد و در برابر رخدادهای پیش رو در دوران غیبت کبری به وظیفه خود عمل کنند و در حوادث پاسخگوی نیاز زمانه باشند. در حدیثی، راویان احادیثِ اهل بیت علیهم السلام یعنی عالمان دینی و فقهاء شیعه را بر مردم حجت گردانیدند تا آن اهداف کلی تامین شود.

وَ أَمَّا الْحَوَادِثُ الْوَاقِعَةُ فَارْجِعُوا فِیهَا إِلَى رُوَاةِ حَدِیثِنَا فَإِنَّهُمْ حُجَّتِی عَلَیْکُمْ وَ أَنَا حُجَّةُ اللَّه [8]

اما در برابر حوادث آینده باید به عالمان حدیث ما رجوع کنید. زیرا ایشان حجت من بر شما هستند و من حجت خدا هستم.

انتظار

انتظار در مکتب شیعه اثنی عشریه با مفهوم مهدویت همسو است. چنین تفکری از عنوان مهدویت، عامل مقاومت و پیروزی برای تشیع است. زیرا شناخت مکاتب دیگر از منجی بشریت در هاله­ای از ابهام قرار دارد در حالی­که آگاهی این مکتب از مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف در پرتوی آیات و روایات معتبر در حد مطلوب است. به همین ترتیب مکتب شیعه اثنی عشری مکتبی آینده­دار و جهانی خواهد بود چنانکه سیر تاریخی تشیع چنین نویدی را آشکار می­کند.

انتظار به معنی درماندگی در امور نیست تا اینکه حجت خدا ظهور کند و امور را سامان دهد. بلکه انتظار در پرتوی دستورات دینی دیگر عامل رشد و پویایی و مقاومت است و به هیچ عنوان با سهل انگاری و سستی رابطه­ای ندارد .

مقاله

جایگاه در درختواره تاریخچه فرق
جایگاه در درختواره اثنا عشریه

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

No image

معاد در نهج البلاغه

يکى از برنامه‏ هاى مهمى که تمامى پيامبران الهى پس از خداپرستى، مردم را به آن توجه مى دادند، اعتقاد به معاد بوده است؛ زيرا در سايه اعتقاد به معاد است که هدف از آفرينش تحقق مى يابد و اعمال و رفتار انسان ارزش و معنا پيدا مى کند. از اين رو ما مسلمانان معتقديم که خداوند بارى تعالى در روز قيامت، همه انسان‏ها را دوباره زنده خواهد کرد تا در پيشگاه او، به حساب اعمال و رفتارشان رسيدگى شود.
معاد در نهج البلاغه

معاد در نهج البلاغه

اين درس را به بحث مرگ و رستاخيز اختصاص داده ايم كه از پايه هاى اصلى ايمان و عمل است. امام علیه السلام در اين خطبه "خطبه 109" مطالب مختلفى را بيان كرده كه، بخشى از آن را كه درباره ى مرگ و قيامت است برايتان انتخاب كرده ايم در آغاز وضع انسانها به هنگام مرگ را مجسم مى كند مى گويد: 'وضعى كه به هنگام مرگ براى آنان پيش مى آيد وصف ناشدنى است'. "فغير موصوف ما نزل بهم".
No image

مبدأ و معاد در نهج البلاغه ، با نگاه تطبیقی به معنویت‌های کاذب

مبدأ و معاد یعنی اعتقاد خدا به منزله سرآغاز آفرینش و معاد یعنی اعتقاد به سرانجام انسان و عالم. مبدأ و معاد مجموعه اعتقادهای انسان را در بر می گیرد. از بدو پیدایش اسلام، پیشوایان دین، راه و رسم ارتباط با خدا را در زندگی فردی و اجتماعی انسان بیان نموده و بر سرانجام زندگی و اعمال انسان تاکید ورزیده اند. در مقابل گروه های متعدد معنویت گرا نگاهی متفاوت به این مسأله را بیان داشته اند برخی منکر مبدأ و معاد گشته اند و برخی تفسیری غلط از آن، بیان نموده اند.
بهشت چگونه مكانى است؟

بهشت چگونه مكانى است؟

پس اگر با ديده دل به آنچه از بهشت براى تو وصف شده است نگاهت را بدوزى، جان تو از آنچه از دنيا، همچون شهوت ها و خوشى ها و زيورها و منظره هاى دل انگيز و زيباى آن كه براى تو آفريده شده است بيزارى جسته و با انديشيدن در صداى برگ هاى درختانى كه در اثر وزش نسيم پديد مى آيد و ريشه هاى آن درختان در درون تپه هايى از مشك بر ساحل جوى هاى بهشت پنهان گرديده است، و نيز با انديشيدن در خوشه هاى مرواريد، و شاخه هاى تر و تازه آن، و ظاهر شدن آن ميوه ها به صورت هاى گوناگون، در پوست شكوفه هاى آن درختان، جان تو حيران و سرگردان و از خود بيخود مى گردد.
پیشگفتار

پیشگفتار

هر چند معاد، موضوع اصلى اين كتاب را تشكيل نمى دهد، ولى از لابه لاى آن مى توان به خوبى و روشنى ابعاد گوناگون آن را دريافت . از اين رو نگارنده بر آن شده است كه در اين باره تحقيقى به عمل آورد كه نتيجه اين تحقيق و بررسى چيزى است كه در برابر خوانندگان قرار گرفته ، و به نام معاد در نهج البلاغه تقديم مى گردد.
Powered by TayaCMS