دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

نقش زمان و مکان در تعالی انسان

انسان همواره برخوردار از فیض الهی است. این فیض الهی دایمی و بی انقطاع است.
نقش زمان و مکان در تعالی انسان
نقش زمان و مکان در تعالی انسان
نویسنده: علیرضا حیدرزاده

خورشید فیض الهی

انسان همواره برخوردار از فیض الهی است. این فیض الهی دایمی و بی انقطاع است. هرکسی خود را در معرض فیض الهی قرار دهد، از نفحات آن بهره مند خواهد شد. فیض الهی همان خورشید پیوسته تابان است و اگر کسی خود را از آن دور سازد یا بپوشاند بی بهره خواهد شد، هرچند که خواسته و ناخواسته از آثار مستقیم و غیرمستقیم آن بهره مند خواهد گشت.

اما اگر کسی خود را در معرض این تابش قرار دهد، از فیض مستقیم آن بهره‌مند می‌شود؛ ولی بسیاری از مردم این گونه نیستند و خود را از معرض خورشید و تابش آن دور می‌سازند و یا می‌پوشانند.

بنابراین، فیض الهی همانند خورشید، دایمی و بی پایان است. آن خورشید هستی به تمام و کمال فیض می‌فرستد و هرگز تابش آن پایان نمی‌یابد. از این رو می‌توان گفت که فاعل، در فیض خود تمام است.

اما قابل یعنی انسان، این گونه خود را به تمام و کمال در برابر تابش فیض الهی قرار نمی‌دهد. لذا فیض به شکل تمام و کمال به او نمی‌رسد. برای دریافت هر فیض کامل و تمامی، همان اندازه که کمال و تمامیت فاعل، شرط است؛ تمام و کمالیت قابل نیز شرط می‌باشد.

وجه الله، مسیر فیض الهی

خورشید حقیقت در آسمان فیض، همچنان ثابت، فیض می‌فرستد، ولی همان گونه که زمین گاه خود را با گردش به سمت و سویی دیگر، از فیض خورشید محروم می‌دارد، انسان نیز خود را با پشت کردن، از فیض الهی محروم می‌سازد. از این رو خداوند خواهان آن است که همواره انسان به یک سو رو کند و این گونه تذبذب و نوسان نداشته باشد. سمت و سویی که فیض دایم به انسان می‌رسد، سمت وجه الله است: فاینما تولوا فثم وجه الله (بقره، آیه115)

هرچند که خداوند می‌فرماید انسان به هر سمت و سو رو کند، وجه الله است، ولی مشکل این است که انسان با غفلت، متوجه آن وجه الله نیست تا خود را در معرض تابش مستقیم فیض الله قرار دهد و دانسته از آن فیض بهره برد. این جاست که نقش معرفت الله برای کمال یابی آشکار می‌شود و خداوند خواهان آگاهی از این مساله از طریق ذکرالله می‌شود تا دل از غفلت دور شود و وجه خداوندی در برابر قلب قرار گیرد.

با این حال خداوند به همه انسانها عنایت خاصی دارد و به سبب کرامت و شرافت وجودی آنان خواسته و ناخواسته ایشان را در برابر وجه الله قرار می‌دهد. به این معنا که دل و قلبشان را هر از گاهی به سمت و سوی خورشید فیض می‌گرداند تا در معرض تابش مستقیم فیض الهی باشند.

نقش زمان و مکان در بهره مندی از فیض الهی

بعضی از زمانها و مکانها زمان اوج گیری خورشید و مکان تابش مستقیم آن است. این جاست که آدمی در معرض فیض قرار می‌گیرد و امکان بهره گیری خواسته و ناخواسته وجود دارد.

اگر انسان در این زمان، با معرفت در زمان و مکان درست قرار گیرد، از قابلیت تمام و کمالی سود خواهد برد. اگر فیض خورشید، همیشگی و دایمی است و روز و شب یا استوا و قطب و مانند آن برایش نیست، ولی زمین دل و قلب آدمی به گونه‌ای است که گرفتار زمان و مکان است. پس انسانها پیش از رسیدن به کمال و قرار گرفتن دایمی در برابر وجه الله و وجه الشمس، می‌بایست بهترین زمانها و مکانها را شناسایی کنند و خودرا به آن زمان و مکان برسانند تا بهره بیشتر و مستقیم و کامل تری از تابش فیض شمس الهی ببرند. این گونه است که سحرها و جمعه‌ها بهترین زمان و مکه، مشاهد مشرفه و مساجد بهترین مکان برای بهره مندی از فیض الهی است.

خداوند درباره بهترین زمانها می‌فرماید: و بالاسحار هم یستغفرون (ذاریات، آیه18) و درباره بهترین مکانها می‌فرماید: فی بیوت اذن الله ان ترفع؛ در خانه‌هایی که خداوند اجازه داده تا برتری یابد. (نور، آیه36)

بنابراین، زمان و مکان برای انسان در دنیای محدودیت‌ها نقش اساسی دارد و انسان باید به درستی از آن بهره گیرد، هرچند که برای فیاض صمد، تفاوتی میان زمان و مکان نیست و خود، خالق زمان و مکان است.

در حقیقت محدودیت انسان در کالبد ماده و دنیاست که او را مجبور می‌کند تا به یک جهت و سمت چون کعبه رو کند تا از طریق آن به وحدت وجه الله برسد. (بقره، آیات142تا 150)

براین اساس، معراج انسانی نیز در زمانها و مکانهای خاص، آسانتر و بهتر است؛ زیرا این زمانها و مکانها همان منافذ اقطار آسمان و زمین است که می‌توان از آن عبور کرد و به عوالم دیگر به وسیله طی الارض و طی الزمان رفت و زمان و مکان را از پیش رو برداشت و کوتاه کرد و میلیاردها سال نوری از مکان و زمان را در آنی درنوردید.

شیاطین جن می‌کوشند تا از این فرصت زمانی و مکانی در آسمان بهره گیرند و اطلاعات کسب نمایند و یا به مقام قدس درآیند و سوء استفاده کنند، اما شهاب‌های ثاقب، آنان را می‌راند، ولی این راه برای انسان باز است و فرشتگان به یاری وی می‌شتابند تا او را از زمان و مکان عبور دهند و از اقطار آسمان و زمین به عوالم قدس برسانند. این معراج حقیقی برای انسان بویژه در شب ظاهری دنیا، شدنی است؛ چنان که پیامبر(ص) معراج خویش را در شبها از مساجدی چون مسجدالحرام و مسجدالاقصی آغاز می‌کرد (اسراء، آیه1) و تا قابل قوسین او ادنی (نجم، آیه9) به قدرت تسبیح سبحان الله و تنزیه خداوندی بر براق حقیقت می‌رفت.

مقاله

نویسنده علیرضا حیدرزاده

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

No image

معاد در نهج البلاغه

يکى از برنامه‏ هاى مهمى که تمامى پيامبران الهى پس از خداپرستى، مردم را به آن توجه مى دادند، اعتقاد به معاد بوده است؛ زيرا در سايه اعتقاد به معاد است که هدف از آفرينش تحقق مى يابد و اعمال و رفتار انسان ارزش و معنا پيدا مى کند. از اين رو ما مسلمانان معتقديم که خداوند بارى تعالى در روز قيامت، همه انسان‏ها را دوباره زنده خواهد کرد تا در پيشگاه او، به حساب اعمال و رفتارشان رسيدگى شود.
معاد در نهج البلاغه

معاد در نهج البلاغه

اين درس را به بحث مرگ و رستاخيز اختصاص داده ايم كه از پايه هاى اصلى ايمان و عمل است. امام علیه السلام در اين خطبه "خطبه 109" مطالب مختلفى را بيان كرده كه، بخشى از آن را كه درباره ى مرگ و قيامت است برايتان انتخاب كرده ايم در آغاز وضع انسانها به هنگام مرگ را مجسم مى كند مى گويد: 'وضعى كه به هنگام مرگ براى آنان پيش مى آيد وصف ناشدنى است'. "فغير موصوف ما نزل بهم".
No image

مبدأ و معاد در نهج البلاغه ، با نگاه تطبیقی به معنویت‌های کاذب

مبدأ و معاد یعنی اعتقاد خدا به منزله سرآغاز آفرینش و معاد یعنی اعتقاد به سرانجام انسان و عالم. مبدأ و معاد مجموعه اعتقادهای انسان را در بر می گیرد. از بدو پیدایش اسلام، پیشوایان دین، راه و رسم ارتباط با خدا را در زندگی فردی و اجتماعی انسان بیان نموده و بر سرانجام زندگی و اعمال انسان تاکید ورزیده اند. در مقابل گروه های متعدد معنویت گرا نگاهی متفاوت به این مسأله را بیان داشته اند برخی منکر مبدأ و معاد گشته اند و برخی تفسیری غلط از آن، بیان نموده اند.
بهشت چگونه مكانى است؟

بهشت چگونه مكانى است؟

پس اگر با ديده دل به آنچه از بهشت براى تو وصف شده است نگاهت را بدوزى، جان تو از آنچه از دنيا، همچون شهوت ها و خوشى ها و زيورها و منظره هاى دل انگيز و زيباى آن كه براى تو آفريده شده است بيزارى جسته و با انديشيدن در صداى برگ هاى درختانى كه در اثر وزش نسيم پديد مى آيد و ريشه هاى آن درختان در درون تپه هايى از مشك بر ساحل جوى هاى بهشت پنهان گرديده است، و نيز با انديشيدن در خوشه هاى مرواريد، و شاخه هاى تر و تازه آن، و ظاهر شدن آن ميوه ها به صورت هاى گوناگون، در پوست شكوفه هاى آن درختان، جان تو حيران و سرگردان و از خود بيخود مى گردد.
پیشگفتار

پیشگفتار

هر چند معاد، موضوع اصلى اين كتاب را تشكيل نمى دهد، ولى از لابه لاى آن مى توان به خوبى و روشنى ابعاد گوناگون آن را دريافت . از اين رو نگارنده بر آن شده است كه در اين باره تحقيقى به عمل آورد كه نتيجه اين تحقيق و بررسى چيزى است كه در برابر خوانندگان قرار گرفته ، و به نام معاد در نهج البلاغه تقديم مى گردد.
Powered by TayaCMS