دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

نکوهش عیب جویی از دیگران

آنچه ذیلا بیان می‌شود گوشه‌ای از وصایای ارزشمند رسول اکرم(ص) به ابوذر غفاری است:
نکوهش عیب جویی از دیگران
نکوهش عیب جویی از دیگران
نویسنده: رضا جاودان

آنچه ذیلا بیان می‌شود گوشه‌ای از وصایای ارزشمند رسول اکرم(ص) به ابوذر غفاری است:

«یا اباذر، ما عمل من لم یحفظ لسانه . یا اباذر لاتکن عیاباً ...یا اباذر لایزال العبد من الله بعداً ما ساء خلقه؛ ای ابوذر کسی که زبانش را پاس ندارد عمل صالحش به هدر می‌رود. ای ابوذر، عیب جو، مباش... ای ابوذر، مادام که انسان بد اخلاق باشد از خداوند دور می‌گردد.»

این بخش از پندهای رسول اکرم(ص) به زبان مربوط می‌شود. در این بیانات، حضرت اهمیت مواظبت بر سخن گفتن را مورد تاکید قرار می‌دهند و می‌فرمایند هر کس زبانش را حفظ نکند، عملی انجام نداده است. شاید نکته این سخن این باشد که زبان آفاتی را در روح انسان بر جای می‌گذارد و مفاسدی را به بار می‌آورد که سایر اعمال انسان را نابود می‌کند.

یکی از صفات ناپسندی که رسول خدا(ص) بر می‌شمارند، عیب جویی از دیگران است. بی شک عیب جویی یکی از صفات ناپسند و ناشایست است و عیب جو به جهت دشمنی و حسادت در پی جستجوی عیب‌ها و لغزش‌های مردم و سپس آشکار ساختن آنهاست و از این کار لذت می‌برد. در آیات و روایات از این خصیصه پست نکوهش شده است و ما با بررسی آنها پی می‌بریم کسی که در پی‌ عیب جویی و رسوا ساختن مسلمانان است از خبیث‌ترین و بدترین مردمان است؛ چنانکه خداوند می‌فرماید: «ان الذین یحبون ان تشیع الفاحشه فی الذین آمنوا لهم عذاب الیم فی الدنیا و الآخره؛ آنان که دوست می‌دارند در میان اهل ایمان کار منکری شایع گردد برای آنها در دنیا و آخرت عذابی دردناک خواهد بود». از پیامبر اکرم(ص) نیز نقل شده: «هر کس عمل ناشایست کسی را ظاهر و شایع کند به این می‌ماند که خود آن عمل را به جای آورده است و هر کس مومنی را به عیبی سرزنش کند، نمیرد تا خود گرفتار و مرتکب آن شود»(بحارالانوار، ج73، ص384).

از جمله انگیزه هایی که برخی را به عیب جویی از دیگران وا می‌دارد احساس حقارت است. وقتی انسان کمبود دارد و شخصیتش حقیر و پست است و سرمایه‌ای ندارد نمی‌تواند کمالات دیگران را ببیند، از این جهت درصدد بر می‌آید شخصیت دیگران را خدشه دار کند و کمالات آنها را کم جلوه دهد. سعی می‌کند نقطه ضعفهایی از دیگران بیابد تا مطرح سازد. هر گاه از کسی سخن به میان می‌آید، به جای اینکه نقطه‌های روشن زندگی او را بیان کند عیبهایش را ذکر می‌کند.

این خوی بدی است که انسان سعی کند ضعف‌های دیگران را ذکر کند و متاسفانه فراوانند کسانی که به این آفت مبتلایند. به طور طبیعی انسان باید بنگرد که وقتی نامی از شخصی به میان می‌آید دوست می‌دارد صفات خوب او را مطرح کند و او را در نزد دیگران بستاید و در چشم مردم او را محترم بشناساند، یا وقتی اسم کسی برده می‌شود درصدد است که صفات بد او را ذکر کند و او را کوچک و حقیر بنمایاند و این صفت بدی است و ریشه‌اش چنانکه عرض شد حسادت و احساس حقارت است که از آنچه دیگران دارند در رنج است و نمی‌تواند تحمل کند که دیگران از سرمایه‌هایی برخوردار باشند که او محروم از آنهاست. باید توجه داشته باشیم که بسیار نیکوست که حال ما چنان باشد که در مقام ذکر نام مومن خوبی‌های او را برشماریم، گرچه گاهی شرایط و انگیزه هایی ایجاب می‌کنند که انسان عیب دیگران را ذکر کند، مثل اینکه انسان در مقام مشورت است و لازم است عیب کسی که به دنبال تحقیق از او هستند مطرح گردد، البته این موارد استثناست. بنابراین جا دارد که از پرداختن به عیب دیگران بپرهیزیم و خدشه به شخصیت دیگران وارد نسازیم و توجه داشته باشیم که با رواج و گسترش آفت عیب جویی در جامعه، روح اتحاد و برادری و یگانگی جای خود را به تفرقه و جدایی می‌دهد. همچنین عیب جویی موجب گسترش بدبینی، عداوت و کینه‌ورزی در جامعه می‌شود و نیز موجب می‌گردد که شخصیت افراد لگدمال هوس افراد سست عنصری گردد که بزرگی خود را در ضربه وارد ساختن به شخصیت دیگران می‌بینند و همچنین بر اثر گسترش آفت عیب جویی در جامعه، حریم‌های اخلاقی متلاشی می‌گردند. همچنین این آفت، روح عصیان و تظاهر به گناه را در میان همه کسانی که به جهت ملاحظات اجتماعی از بسیاری از گناهان خودداری می‌کردند، تحریک و تقویت می‌کند. 

مقاله

نویسنده رضا جاودان

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

سینمای پناهنده ; به بهانه اکران فیلم سینمایی تگزاس

سینمای پناهنده ; به بهانه اکران فیلم سینمایی تگزاس

نمایش فیلم تگزاس در روزهای اخیر نشان می دهد که مسعود اطیابی تغییر بزرگی در رویه فیلمسازی خود داده است. او که پیش از این با فیلمی درباره حوادث هشتاد و هشت نشان داده بود که در فکر پرداختن به مسائل جدی و حرکت در راستای سینمای اجتماعی است، حالا با تگزاس به جریان فیلم های پرفروشی پیوسته که اتفاقا بر خلاف فیلم قبلی اش دچار موانع ممیزی و عدم مجوز اکران نشده و با توجه به فضای سینمای ایران، سود قابل توجه‌ی را به جیب تهیه کننده واریز می کند.
مصادره و ماجرای غم انگیز زن در سینما

مصادره و ماجرای غم انگیز زن در سینما

هنوز و بعد از گذشت حدود سه ماه از جشنواره فیلم فجر(سی و ششم) و دیدن فیلم سینمایی مصادره ، طعم تلخ تماشای آن هم زمان با اکران های نوروزی و فروش بالای این فیلم ذایقه ام را می آزارد. مصادره را شاید بتوان اروتیک ترین فیلم سینمای ایران پس از انقلاب برشمرد. این فیلم به شدت بیمار است و گویا به جز شوخی های سخیف جنسی حتی با دستمایه کردن یک کودک یا نوجوان راهی برای خندان و شادکردن مخاطبانش ندارد.
گل دادن درخت پیر ; نگاهی به فیلم خجالت نکش

گل دادن درخت پیر ; نگاهی به فیلم خجالت نکش

خجالت نکش، یک فیلم مفرح است. فرحبخشی این فیلم نه از شوخی ها و تکه کلام ها، بلکه به جهت دنیای درونی فیلم است. دنیایی که در آن کودکی متولد می شود و پیری و گذر سن، مانعی برای زایش نیست. در روستای کوچک و کم جمعیت مهمت اباد، 231 نفر زندگی می کنند و این فیلم به ما می گوید که این جمعیت چگونه به اندازه یک نفر بیشتر می شود.
خوک های آوازه خوان ; نگاهی به فیلم خوک

خوک های آوازه خوان ; نگاهی به فیلم خوک

اگر تلاش فیلم خوک در این است که یک کمدی متفاوت در سینمای ایران باشد، باید گفت که در این کار موفق شده است. این فیلم توجهی به شوخی ها کلامی و متدوال در سینمای طنز ندارد. تا حد زیادی می کوشد که از مزیت های واقعیت استفاده کند و در مناسبات انسانی و روابط فردی آدم ها دخل و تصرفی نکند و همزمان از سوی دیگر پیروزمندانه از میدان واقعیت بیرون بیاید بدون آنکه هیچ باج و امتیازی به آنچه که ما واقعیت صدایش می کنیم داده باشد؛ خوک خود را در واقعیت محدود نمی کند.
فیلشاه، آغاز راهی جریان‌ساز در انیمیشن بومی

فیلشاه، آغاز راهی جریان‌ساز در انیمیشن بومی

صحبت از انیمیشنی سینمایی است که در فرم، تکنیک و ارائه مفاهیم به استاندارهای جهانی نزدیک شده و سعی دارد به‌دور از شعار و کلیشه به یک مقطع تاریخی با رگه‌های دینی بپردازد و آغازکننده راهی جریان‌ساز برای صنعت سینمایی انیمیشن در ایران باشد.
Powered by TayaCMS