دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

ماه رمضان و تخلّق به اخلاق الهی

هر گاه سرپیچی کنید ، خداوند گروه دیگری را به جای شما می آورد، پس آنها مانند شما نخواهد بود(و سخاوتمندانه در راه خدا انفاق می کنند). (برگرفته ازحکمت عبادات: آیت الله جوادی آملی)
ماه رمضان و تخلّق به اخلاق الهی
ماه رمضان و تخلّق به اخلاق الهی

ماه رمضان و تخلّق به اخلاق الهی

فرمود: "هو شهرٌ دُعیتم فیه إلی ضیافة الله[1]" در این ماه شما مهمان خدا هستید. میهمان باید کاری کند که صاحب‌خانه می‌کند. روزه‌‌دار، میهمان خدایی است که "یُطعِمُ ولا یُطعَم"[2]اطعام می‌کند ولی خود اطعام نمی‌شود؛ پس او هم می‌تواند "یُطعِمُ ولا یُطعَم" باشد. اگر خدای سبحان می‌بخشد و نمی‌گیرد، انسان هم بایستی در این ماه خویی پیدا کند که ببخشد و نگیرد؛ چون هیچ دستی بهتر از دست بخشنده و هیچ دستی هم بدتر از دست بگیر نیست. خوی گدامنشی را خداوند ناپسند دارد و خوی بخشش را می‌پذیرد. اگر کسی تلاش و کوشش کردکه دیگران در کنار سفره‌ی‌ او به بهشت بروند، دست او دست بخشنده است و اگر کسی تلاش کرد که به برکت دیگران به بهشت برود، او دست گیرنده دارد.

یکی از کلمات بلندی که قبل از رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) کسی نگفته است این است که: "الید العُلیا خیرٌ من الید السُفلی"[3]. دست بالایی بهتر از دست زیرین است؛ زیرا انسانی که می‌بخشد دستش بالاست، وقتی می‌گیرد دستش پایین است.

در ضمن دعاهای شبهای ماه مبارک رمضان، داشتن چنین روحی بلند را به انسان توصیه می‌کنند که به خدا عرض کنید: "خدایا تو که دینت را حفظ می‌کنی و ممکن نیست دست از آن برداری، توفیق بده تا دین تو به دست من زنده شود" نه اینکه دیگران دین تو را زنده کنند و من کنار سفره‌ی‌ دین بنشینم. بگذار، نماز و روزه به دست من و با خون من زنده شود که دیگران میهمان من باشند؛ نه اینکه دیگران بجنگند و خون بدهند و دین را احیا کنند و من نماز بخوانم و روزه بگیرم. "واجْعلنى ممّن تنْتصر به لدینک ولا تسْتبدل بى غیرى"[4].

خدای سبحان عده‌ای را تهدید کرده می‌فرماید: من از دینم حمایت می‌کنم و دست از آن بر نمی‌دارم، شما توفیق اجرای این فیض را نیافتی به دست دیگری انجام خواهم داد: "إنْ تتولّوا یسْتبدلْ قوماً غیْرکم ثمّ لا یکونوا أمثالکم"[5]. چنین نیست که اگر دیگران در برابر اسلام صف بستند خداوند دست از اسلام بکشد. به طور یقین خدا دینش را حفظ می‌کند. حال اگر حفظ دین با شما ممکن نشد، و خلوص را از دست دادید، شما را می‌برد و دیگران را جای شما می‌آورد.
بر اساس این تهدید و تعلیم قرآن کریم است که فرموده‌اند: در شبهای ماه مبارک رمضان بگویید: خدایا تو که دینت را حفظ می‌کنی، این توفیق را بده که دین تو به دست من حفظ و زنده شود. این را دست بخشنده و همّت بلند می‌گویند.
در دعاهای این ماه صاحب‌خانه را به ما معرفی کرده‌اند که: "وهو یُطعِم ولا یُطعَم ویُجیر ولا یجار علیه"[6]یا: "یُهلک ملوکاً ویَسْتخلف آخرین"[7]). سپس به ما گفته‌اند که شما میهمان چنین خدایی هستید).

    منبع: حکمت عبادات نوشته آیت الله جوادی آملی
    پی نوشت :
  • [1] .اربعین شیخ بهایی ص 179، ح 9
  • [2] . امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: هنگام غذا خوردن نام خدا را ببر، آنگاه که دست کشیدی بگو: "الحمد لله الذى یُطْعِم ولا یُطْعَم" (کافی، ج 6، ص 294.)
  • [3] . مفاتیح الجنان، اعمال شبهای ماه رمضان، دعای سیزدهم.
  • [4] . کافی، ج 4، ص 11.
  • [5] . سوره‌ی‌ محمد (صلی الله علیه و آله و سلم)، آیه‌ی‌ 38.
  • [6] . بحار، ج 63، ص 381.
  • [7]. از فقرات دعای افتتاح.

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

No image

رذایل اخلاقی

No image

عيب پوشى

پوشاندن عيوب ديگران من اءشرف اءعمال الكريم، غفلته عما يعلم. از كارهاى شرافتمندانه مرد كريم آن است كه از آن چه كه مى داند خود را به غفلت مى زند (و عيب ديگران را ناديده مى پندارد).
No image

صله رحم در نهج البلاغه

غريب حقيقى رب بعيد اءقرب من قريب، و قريب اءبعد من بعيد. و الغريب من لم يكن له حبيب. بسا دورى كه از هر نزديكى نزديك تر است و بسا نزديكى كه از هر دورى از آدمى دورتر است، غريب كسى است كه دوستى نداشته باشد.
امانت دارى و رازپوشى

امانت دارى و رازپوشى

سرزنش على (ع) به اصحابش و هو يلوم اءصحابه: قد ترون عهودالله منقوضة فلا تغضبون، و اءنتم لنقض ذمم آبائكم تاءنفون. در سرزنش اصحاب خود مى فرمايد: پيمان هاى خدا را شكسته مى بينيد و به خشم نمى آييد، در حالى كه شكسته شدن پيمان هاى پدرانتان را عار مى دانيد و ناراحت مى شويد.
No image

دعا در نهج البلاغه

(به فرزندش امام حسن عليه السلام فرمود): در سؤال (حاجت) از پروردگارت اخلاص داشته باش؛ زيرا بخشش و محروم ساختن در دست اوست.
Powered by TayaCMS