دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

اجازت / اجازه

No image
اجازت / اجازه

كلمات كليدي : اجازه، اجازت، حرف رویّ، قریب‌ المخرج

نویسنده : (تليخص)هیئت تحریریه سایت پژوه

این مقاله به صورت تلخیص ارائه شده است و نسخه کامل آن به زودی ارائه می گردد.


اجازه در شعر آن است که شاعر مصراعی را که دیگری گفته است تمام کند؛ یعنی برای آن مصراع دومی بیاورد، تا بیتی ساخته شود. نمونۀ اجازه آن است که شاعری نزد صائب تبریزی این مصراعِ مهمل را عرضه کرد:

از شیشۀ بی‌ می، می بی‌شیشه طلب کن

و صائب بی‌درنگ گفت:

حقّ را زدلِ خالی از اندیشه طلب کن

و آن مصراع مهمل را به بیتی پر معنی بدل کرد.

در علم قافیه نیز، عنوان یکی از عیب‌های موسیقایی قافیه است. خواجه نصیرالدّین طوسی «اجازه» را اختلافِ حرفِ رَویّ دانسته به شرط آن‌که دو حرفِ روی مختلف دارای مخرجی یگانه یا متقارب باشند. مانند:

رو به جای آر اندر این کار احتیاط

زآن که جز بر تو ندارم اعـــــتماد

که در قافیۀ مصراع اوّل (احتیاط) حرف «طاء» و در قافیۀ مصراع بعد (اعتماد) حرف «دال» در محلّ رَوی واقع شده است.

برخی دیگر اختلافِ حرکتِ حرف پیش از روی مقید را اجازه نامیده‌اند. مانند:

از غــصّۀ هـــــجران تو دل پُر دارم

پیوسته از آن دیده به خون‌تر دارم

و اختلاف دو روی قریب المخرج را «اِجازه» نامیده‌اند.

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

گوشه نشینی

گوشه نشینی

حضرت امام صادق علیه السّلام مى‌فرماید که: هر که عزلت و گوشه‌گیرى اختیار کرد، متحصّن شد به حصار عافیت، و خود را به حفظ و حراست الهى کشید. چرا که معنى عزلت، انقطاع از خلق است و رو آوردن به حقّ، و معلوم است که هر که چنین است، بلا شک متمسّک و متشبّث است به لطف الهى، و در حصار عافیت او است.
No image

حیله های شیطان برای فریب جوان

.... از این مخلوقات میان تهی، پوچ وهیچ، باکی نداشته باش وچشم امیدی هرگز به آنها مبند،که چشم داشتن به غیر او شرک است وباک از غیر او "جلّ وعلا" کفر.
Powered by TayaCMS