کوری باطن

قال الله تعالی :

…لا تَعْمی الأبصار وَلکِن تَعْمَی القلوب الّتی فی الصّدور

(حج/46)

ترجمه:

… (بسیار مىشود که) چشمهاى ظاهر نابینا نمىشود، بلکه دلهایى که در سینههاست کور مىشود.

توضیح:

کوری باطن

ممکن است بپرسید اگر خدا بی‌پرده جلوه کرده و چیزی حجاب خدا نیست پس چرا برخی خدا را با چشم دل می‌بینند و برخی نمی‌بینند؟

پاسخ این است که برخی در واقع و بدون تردید کور و کرند. کور نمی‌بیند نه اینکه نور به او نرسد بلکه کور به نور نمی‌رسد. اگر نزدیکترین دوستان نابینا از سفر برگشته، در کنار او نشسته باشد، نابینا هنوز در سوز هجران او می‌سوزد؛ زیرا نمی‌داند که دوستش از سفر برگشته و در کنار اوست. چون نمی‌بیند. طبق بیان نورانی امیرالمؤمنین (علیه السلام) غرور و غفلت، پرده است و این پرده، جلو شبکه دید را می‌گیرد و انسان را کور و کر می‌کند. از این رو در قرآن کریم آمده است:

لا تَعْمی الأبصار وَلکِن تَعْمَی القلوب الّتی فی الصّدور[1]

چشم ظاهری اینها کور نیست، آنان چشمی که در دل باید داشته باشند ندارند. چون خدا را با چشم ظاهر نمی‌توان دید.

در بیان دیگری از علی (علیه السلام) آمده:

لَمْ یُطلعِ العقولَ عَلی تَحْدید صفَته ولم یَحْجبها عَنْ واجب معرِفَته[2]

گرچه عقل، توان ندارد که به کنه ذات خدا راه یابد ولی از اصل معرفت و شهود خدا محجوب نیست؛ یعنی آن مقدار که لازم است پرده‌ای در کار نیست.

منبع :تفسیرموضوعی قرآن کریم – مبادی اخلاق در قرآن –تالیف : آیت الله جوادی آملی ص204

پی نوشت :
• [1] - سوره حج، آیه 46.
• [2] - نهج البلاغه، خطبه 49.