دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

ارزش اعمال صالح عالمانه

No image
ارزش اعمال صالح عالمانه

در آيات و روايات بر علم و معرفت بسيار تأکيد شده است تا جايي که بيان کرده اند هر عملي با علم همراه باشد ارزش بيشتر يافته و ثواب و پاداش آن فزونتر است.

شايد بهترين شاهد مثال در اين باره همان داستان عابد و زاهد در جزيره است. علي بي محمدبن عبداللّه از ابراهيم بن اسحاق از محمد بن سليمان ديلمي و او از پدرش نقل مي کند که : به امام صادق (ع) عرض کردم: فلاني در عبادت، ديانت و فضيلت چنين و چنان است.

فرمود: عقلش چگونه است؟

گفتم: نمي دانم.

فرمود: پاداش به اندازه عقل است. مردي از بني اسرائيل در يکي از جزاير دريا که سبز و خرم و پر آب و درخت بود عبادت خدا مي کرد، يکي از فرشتگان از آنجا گذشت و عرض کرد: پروردگارا! مقدار پاداش اين بنده ات را به من بنما. خداوند به او نشان داد و او آن مقدار را کوچک شمرد. خدا به او وحي کرد: همراه او باش.

آن فرشته به صورت انساني نزد او آمد. عابد گفت: تو کيستي؟

گفت مردي عابدم، چون از مقام و عبادت تو در اين مکان آگاه شدم نزد تو آمدم تا با تو عبادت خدا کنم. فرشته آن روز را با او بود، چون صبح شد فرشته به او گفت: جاي پاکيزه اي داري، فقط براي عبادت خوب است.

عابد گفت: اينجا يک عيب دارد.

فرشته گفت: چه عيبي؟

عابد گفت: خداي ما چهارپائي ندارد؛ اگر او خري مي داشت در اينجا مي چرانيدمش، به راستي اين علفها از بين مي رود!

فرشته گفت: پروردگار که خر ندارد!

عابد گفت: اگر خري مي داشت چنين علفي تباه نمي شد.

خدا به فرشته وحي کرد: همانا او را به اندازه عقلش پاداش مي دهم. (اصول کافي ، ج 1 ص12)

هر چند از نظر اسلام آنچه موجب ارزش انسان مي شود دستيابي به تقوا از طريق عبوديت(بقره، آيه 21) و تزکيه نفس به کمک کتاب الله و عترت طاهره(بقره، آيه 129؛ آل عمران 164؛ جمعه، آيه 2) است، ولي اين تزکيه نيازمند تعليم خدا و پيامبر(ص) و اهل بيت(ع) است. به اين معنا که تعليم آنان و تعلم ما مقدم بر تزکيه آنان و خودسازي ماست.

از همين رو در آيات قرآن همواره بر ارزش علم تأکيد ويژه اي شده و درباره نسبت ارزشي هر عبادتي با علم آن بارها سخن به ميان آمده است. از جمله اين آيات مي توان به آيه 9 سوره زمر اشاره کرد. خداوند مي فرمايد: اَمَّنْ هُوَ قَانِتٌ آنَاء اللَّيْلِ سَاجِدًا وَقَائِمًا يَحْذَرُ الْآخِرَةَ وَيَرْجُو رَحْمَةَ رَبِّهِ قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَالَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ إِنَّمَا يَتَذَکَّرُ اُوْلُوا الْاَلْبَابِ؛ آيا چنين کسي بهتر است يا آن کسي که او در طول شب در سجده و قيام اطاعت خدا مي کند و از آخرت می‌ترسد و رحمت پروردگارش را اميد دارد؟ بگو: «آيا کساني که مي دانند و کساني که نمی‌دانند يکسانند؟» تنها خردمندانند که پندپذيرند.

پس تزکيه به عنوان هدف ارزش دارد، اما اين نيازمند علم و تعلمي است که به اين تزکيه معنا و مفهوم ديگري مي بخشد. از همين رو در آيه تزکيه به عنوان هدف مقدم مي شود ولي ارتباط خودش را با علم حفظ مي کند. خداوند در آيه فوق بيان مي کند که تزکيه زماني ارزش مي يابد که با علم همراه باشد. لذا نادان و غير عالم را در سطح عالم قرار نمي دهد و اين گونه به نماز شبي که اهل تزکيه با علم به جا مي آورند بهايي خاص مي بخشد و ارزش آن را اين گونه آشکار مي سازد. امام صادق(ع) در روايتي بر اين اصل تأکيد مي کند که آن عالِم نماز شب خوان بهتر است از نماز شب خوان بدون علم. (نگاه کنيد: وسايل الشيعه، آل البيت، ج 8، ص 156، حديث 32) در اين آيه و روايت سخن از اين نيست که عالم و دانا خوب است، بلکه عالم و دانايي خوب است که عمل صالح چون نماز شب داشته باشد؛ اما اگر عالم باشد و عمل صالح نداشته باشد چنين عالمي خوب نيست.

اما اگر عالم نباشد ولي اهل تزکيه باشد و نماز شب بخواند، چنين کسي قدر و منزلتش بيشتر از عالم بي نماز است؛ زيرا از نظر اسلام تزکيه هدف است و علم مقدمه است. پس کسي که مقدمه را داشته باشد و کاري به ذي مقدمه و هدف نداشته باشد ارزشي ندارد، از اين رو علم بي عمل بي فايده است، اما اگر کسي ذي مقدمه را بياورد هر چند ناقص و بدون علم باشد، آن بهتر و برتر خواهد بود؛ زيرا عمل صالح را دارد هر چند بي علم باشد. در حقيقت آيه 9 سوره زمر، هم ارزش علم و تزکيه را بيان مي کند و هم مي گويد که هدف از علم تزکيه است و اگر علم بي عمل باشد بي ارزش خواهد بود، اما عمل صالح بي عمل ارزش خود را هر چند کم خواهد داشت.

   روزنامه كيهان، شماره 21666 به تاريخ 18/4/96، صفحه 8 (معارف)

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

نبوت در نهج البلاغه

نبوت در نهج البلاغه

همچنين در هدف اين پيام بحث مى كنيم، آيا هدف در اين حادثه چه بود: رفاه زندگى مادي، برداشتن فاصله طبقاتي، بالا بردن سطح انديشمندى و هوشمندي، مخالفت با قدرتها، با توجه به قدرتها؟، اينها سوالهائى ست كه براى شناختن آن حادثه، حادثه اى كه بى گمان يك واقعيت اجتماعى به حساب مى آيد، لازم است و پاسخ به اين سوالها روشنگر آن حادثه خواهد بود.
No image

نبوت شناسی

پزشك امت رسول الله صلى الله عليه و آله طبيب دوار بطبه، قدا حكم مراهمه، و اءحمى مواسمع، يضع ذلك حيث الحاحة اليه پيامبر خدا صلى الله عليه و آله پزشكى است سيار كه با طب خويش ‍ همواره به گردش مى پردازد و مرهم ها را به خوبى آماده ساخته و به هنگام نياز آنها را به كار مى برد.
ره آورد بعثت از منظر نهج البلاغهʂ)

ره آورد بعثت از منظر نهج البلاغه(2)

حضرت در خطبه اى ديگر اين نكته را متذكر مى شوند كه پيامبراكرم صلوات الله عليه در زماني ظهور نمودند كه هيچ پيامبر ديگرى حضور نداشته است." أرسله على حين فترة من الرسل، و طول هجعة من الأمم، و انتفاض من المبرم... ذلك القرآن فاستنطقوه."؛ خداوند پيامبر(ص) را هنگامى فرستاد كه پيامبران حضور نداشتند، و امت ها در خواب غفلت بودند، و رشته هاى دوستى و انسانيت از هم گسسته بود.
ره آورد بعثت از منظر نهج البلاغهʁ)

ره آورد بعثت از منظر نهج البلاغه(1)

آنان را در بهترين وديعتگاه به امانت نهاد و در شريف ترين قرارگاه جاي داد. آنان را از اصلاب كريم به رحم هايي پاكيزه منتقل گردانيد. هرگاه يكي از آنان از جهان رخت برمي بست ديگري براي اقامة دين خدا جاي او را مي گرفت. تا كرامت نبوت از سوي خداوند پاك نصيب محمد(ص) گرديد. او را از برترين معادن و عزيزترين سرزمين ها بيرون آورد؛ از درختي كه پيامبرانش را از آن برآورده، و امينان وحي خود را از آن گلچين كرده بود.
No image

بعثت از ديدگاه اميرالمؤمنين علیه السلام

آنان را در بهترين وديعتگاه به امانت نهاد و در شريف ترين قرارگاه جاي داد. آنان را از اصلاب كريم به رحم هايي پاكيزه منتقل گردانيد. هرگاه يكي از آنان از جهان رخت برمي بست ديگري براي اقامة دين خدا جاي او را مي گرفت. تا كرامت نبوت از سوي خداوند پاك نصيب محمد(ص) گرديد. او را از برترين معادن و عزيزترين سرزمين ها بيرون آورد؛ از درختي كه پيامبرانش را از آن برآورده، و امينان وحي خود را از آن گلچين كرده بود.
Powered by TayaCMS