بازیگران تاریخ

جمشید آموزگار؛ نخست وزیر بدفرجام

روزنامه خراسان

سه شنبه 14 شهریور ماه 1396

جمشید آموزگار، در سال 1302 (هـ.ش). در شهر تهران در خانواده ای نسبتاً معروف و متنفذ به دنیا آمد. پدرش حبیب ا... آموزگار، از اهالی اصطهبانات فارس بود که به مدارج عالی علمی و سیاسی دست یافته بود. حبیب ا... در عرصه سیاست، در دوره پهلوی، عهده دار مسئولیت‌های مهمی بود. جمشید آموزگار دوره ابتدایی را در دبستان ترغیب و متوسطه را در دبیرستان ایران‌شهر گذراند و دیپلم ادبی گرفت. او در این دوره، از نظر سیاسی، گرایش‌های ضد توده ای داشت و بعد، وارد دانشکده های فنی و حقوق شد؛ ولی در بحبوحه جنگ جهانی دوم، به کمک «کلنل کرو»، برای ادامه تحصیل به آمریکا رفت و در رشته مهندسی بهداشت دکترا گرفت. او پس از بازگشت به ایران، در اداره اصل چهار ترومن مشغول به کار شد و مدتی بعد، با استفاده از نفوذ منوچهر اقبال و حمایت آمریکایی‌ها، به مجلس سنا راه یافت. موقعیت پدر، باعث رشد و ترقی سریع موقعیت پسر شد. جمشید آموزگار در سال 1334، توسط دکتر جهانشاه صالح، وزیر بهداشت وقت، به معاونت فنی آن وزارتخانه منصوب شد. «حزب ملیون»، تحت رهبری منوچهر اقبال، از نزدیکان و مشاوران شاه تشکیل شد و آموزگار برای راه اندازی و گسترش آن در استان فارس، همکاری فراوانی کرد.

به همین دلیل، آموزگار، در 9 شهریور 1337، در کابینه منوچهر اقبال، وزیر کار شد. آموزگار در مرداد 1356 با فرمان شاه، نخست وزیر شد. از 23 وزیری که آموزگار انتخاب کرد، 13نفر از آن‌ها عضویت کابینه هویدا را داشتند و بقیه نیز انتخاب شخص آموزگار نبودند. مقاله اهانت‌آمیزی در روز 17دی‌ 56، تحت عنوان ارتجاع سرخ و سیاه در ایران و به نام «احمد رشیدی مطلق» در روزنامه اطلاعات چاپ شد. در این مقاله، به امام خمینی(ره) توهین شده بود. انتشار این مقاله، خشم مردم را برانگیخت و به قیام خونین روز 19 دی ماه سال 1356 شهر قم منجر شد. این قیام، باعث شد که در هفتم و چهلم شهدای قم، در بسیاری از شهرهای کشور، راهپیمایی‌های گسترده علیه رژیم پهلوی برگزار شود. شاه برای کاهش اعتراضات، آموزگار را از کار برکنار کرد، اما این اقدام، در روند رو به گسترش اعتراضات مردمی تغییری ایجاد نکرد. با پیروزی انقلاب اسلامی، آموزگار از ایران گریخت و به آمریکا رفت. او در آن جا، به باشگاه «پان امپریال» رفت و آمد داشت و با ارتشبد اویسی و اردشیر زاهدی، علیه منافع ملت ایران، همکاری می کرد. جمشید آموزگار، سرانجام در شش مهرماه 1395 در 93 سالگی، درگذشت.