دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

حسن و قبح عقلی

پرسش: مفهوم حسن و قبح عقلی که یکی از مباحث مهم علم کلام و اخلاق است با چه معیارها و ملاک هایی قابل تبیین است؟
حسن و قبح عقلی
حسن و قبح عقلی

پرسش: مفهوم حسن و قبح عقلی که یکی از مباحث مهم علم کلام و اخلاق است با چه معیارها و ملاک هایی قابل تبیین است؟

پاسخ: حسن و قبح عقلی از مباحث مهم و اساسی در علوم اسلامی از جمله علم کلام و اخلاق است. دراینجا به نحو اجمال به اهم ملاک ها و معیارهای تبیین این مفهوم عمیق و سازنده می پردازیم:

ملاک های حسن و قبح عقلی در یک تقسیم بندی کلی، اعمال انسان ها به دو دسته خوب و بد تقسیم می شود این تقسیم بندی براساس ملاک ها و معیارهایی است که در حسن و قبح عقلی درنظر گرفته شده است. اینک برای تبیین بهتر مفهوم حسن و قبح، چهارملاک به کار رفته دراین زمینه را ذکر می کنیم:

1- موافقت طبع: ملاک حسن و قبح، موافق بودن باطبع و مخالف با آن است. براساس همین ملاک است که همه افراد رغبت به عدل، حفظ امانت، عمل به میثاق و تعهد و شکر نعمت و... دارند و درمقابل این گرایش مثبت و ایجابی مردم از ضد این صفات و ویژگی ها بیزار و گریزانند.

2- مصلحت و مفسده: براساس این ملاک، آنچه مطابق مصلحت است حسن و چیزی که مخالف مصلحت است قبیح و زشت عقلی است.

3- موافقت کمال نفسی:صفات انسان به دو قسم تقسیم می شود: یک دسته صفاتی اند که انسان رغبت و میل به آنها داشته و آنها را دوست می دارد. دسته دوم صفاتی است که از آنها نفرت داشته و هیچ میل و رغبتی به آنها ندارد. برای مثال شجاعت برای انسان مطلوب و ترس منقصت است. فعل اگر تحصیل کننده کمال باشد حسن، و الا قبیح و زشت خواهدبود.

4- موافق و مخالف عادات: هر قوم و ملتی عادات، رسوم و روش هایی دارند که مختص به خودشان است.

حسن و قبح را براساس این ملاک، اینگونه باید معنا کنیم: هرچیزی که موافق عادات و روش های مردم باشد حسن است و چنانچه مخالف آنها باشد قبیح است. (رساله فی التحسین والتقبیح العقلیین، جعفر سبحانی، ص27) بنابرموارد ذکرشده کارکرد عقل مستقل انسان را که به عنوان حجت باطنی از آن در روایات یادشده است، می توان در این موارد برشمرد:

1- تشخیص خیرات از شرور یا (خوبیها از بدیها)

2- تشخیص زمان انجام فعل

3- تشخیص مکان انجام فعل

4- تشخیص کیفیت انجام فعل

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

فرزند کمتر، یا زندگی بهتر؟ مسئله این است

فرزند کمتر، یا زندگی بهتر؟ مسئله این است

خجالت نکش در نگاه اول فیلم تقابل‌هاست در یک زمینه طنز که مدام به مخاطب یادآور می‌شود چه جای خنده؟ فیلم را می‌توان در چند مضمونِ دوگانه بیان و نقد کرد. همان مضامین دوگانه‌ای که ساختار روایی فیلم را هم می‌سازند: دوگانه روستایی – شهری، دوگانه‌ی سپهر سیاسی - زندگی روزمره، دوگانه‌ی برنامه‌ریزی‌های سیاست اجتماعی و در نهایت دوگانه اراده – تقدیر که سکانس‌های انتهایی فیلم را شکل می‌دهد.
ایستاده در غبار نگاهی به «لاتاری» اثر محمدحسین مهدویان

ایستاده در غبار نگاهی به «لاتاری» اثر محمدحسین مهدویان

«لاتاری» فیلم موفقی است در جذب مخاطب عمومی سینمای ایران و البته فتح گیشه. فیلمی که توانسته جمیع جوانب امر را در حوزه جذابیت بخشی اینچنینی به خوبی و با فراست فراهم کند و به مقصود رسد. لاتاری فیلم مخاطب عام است.
عشق امیر به نوشین ; یادداشتی بر فیلم لاتاری

عشق امیر به نوشین ; یادداشتی بر فیلم لاتاری

راجر ایبرت بزرگترین منتقد آمریکایی معتقد است کار فیلم، برانگیختن تفکر مخاطب است. فیلمی قابل اعتنا و نقد است که خواب آسوده را از مخاطب بستاند. قطعاً هر فیلمی نماینده انعکاس اندیشه در جامعه مقصد است. در حقیقت فیلم ها ارزش ها و حقایق فراموش شده جوامع را آشکار می سازند.
انسان های هم عصر ما ; نگاهی به فیلم خرگیوش

انسان های هم عصر ما ; نگاهی به فیلم خرگیوش

خرگیوش اولین فیلم مانی باغبانی تجربه‌ای قابل قبول است اما کاستی‎های بسیاری در پردازش موضوع‌هایی دارد که سعی کرده است در فیلم به آنها بپردازد؛ مقوله‎هایی مثل بیماری رو به مرگ نزدیکان، تلاش‌های علمی یک نخبه جوان، ازدواج‎های پنهانی و مفهوم شادی.
بازخوانی یک کمدی سیاسی ; نگاهی به فیلم مصادره

بازخوانی یک کمدی سیاسی ; نگاهی به فیلم مصادره

فیلم مصادره اولین ساخته مهران احمدی، بازیگر پر سابقه سینمای ایران، فیلمی کمدی است که تلاش می‎کند با تصویرگری برخی از معضلات فرهنگی جامعه از منظر متفاوتی به مقولاتی بپردازد که به طور جدی جامعه ایرانی معاصر را تهدید می‎کنند.
Powered by TayaCMS