صیحه آسمانی

معنای صیحه

صدا کردن بلند را صیحه گویند.[1]

در اصطلاح، یکی از علائم حتمی ظهور حضرت حجت(عج) که مقارن با ظهور می­باشد مسئله صیحه آسمانی است. همانطور که در روایت آمده است:

قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ(ع) یَقُولُ:. .. وَ النِّدَاءُ مِنَ الْمَحْتُوم‌...[2]

محمد ابن علی حلبی می­گوید از امام صادق علیه السلام شنیدم که صیحه و ندای آسمانی از حتمیات است.

کیفیت صیحه آسمانی

ممکن است برای خیلی­ها این سوال مطرح شود که صیحه آسمانی چه وقت و چگونه است؟

این صیحه هنگامی رخ می­دهد که در شرق و غرب اختلاف شدیدی پیدا شده است و بخاطر ترسی که از این فتنه­ها بر مردم وارد شده است، مردم روزگار سختی را می­گذرانند[3] و حتی بسیاری از زنان و مردان مومن دچار سرگردانی و نا امیدی شده­اند از اینکه فرجی رخ بدهد[4] و دچار شک و شبهه شده­اند.

وضعیت مردم در آن زمان اینگونه است که سَر دادن ندای امر فرج را از سالهای دور و دراز انتظار می­کشیدند. در اکثر روایات شب جمعه یا شب بیست و سوم رمضان [5]را هنگام آن ندا مشخص کرده­اند ولی همانطور که بیان شد علایم حتمی پنج تا است[6] و بقیه علائم غیر حتمی است. بنابراین می­توان گفت که خود صیحه آسمانی حتمی است اما اینکه در شب جمعه و یا شب بیست و سوم رمضان باشد غیر حتمی است و ممکن است در روز دیگری اتفاق بیفتد.

کسی­که این ندا را می­دهد جبرئیل است که محتوای سخن او در روایات به صور مختلف ذکر شده است.

برخی از روایات اینگونه بیان می کنند که ندا می­دهد:

« جاء الحق و زهق الباطل ان الباطل کان زهوقا[7] »[8]

و برخی دیگر از روایات می گویند که ندا تصریح می کند که

« الحق فی علی و شیعته[9] »

حق با علی و پیروانش می باشد. و برخی دیگر از روایات می گوید

« به نام قائم و پدرش ندا می دهد[10]»

به هر حال ندای آسمانی وجودش حتمی است اگر چه محتوای آن در روایات مختلف است اما آثار آن یکی است.

وقتی که مردم این ندا را می­شنوند، فرد خوابیده بیدار می­شود و ایستاده می­نشیند و یا به حیاط خانه­اش می­رود و حتی دختران پرده نشین خارج می­شوند و پدران و برادرانشان را به یاری حضرت ولی عصر تشویق می­کنند[11] و همچنین مردم طوری شگفت زده می­شوند و در بهت و ناباوری فرو می­روند که به فرموده امام صادق (ع):

« وقتی مردم صدای این صیحه را می شنوند همانند کسی که مرغی بر روی سرش دارد بی حرکت می شود و همچنین گردن تمام دشمنان الهی خاضع می گردد و اگر در هر موردی اشکال و تردید وارد کنند در این باره نمی توانند. ..[12]»

همچنان که هم اکنون برخی اشکال می­کنند که چگونه ممکن است کسی در آسمان ندایی بدهد که تک تک افراد، در هر کجای عالم که باشند این صدا را بشنوند. شاید در جواب این افراد که امر خداوندی را از چیزهای ساخته دست بشر کمتر می دانند بشود این را گفت که آیا در عصر کنونی که ماهواره و دیگر رسانه­های صوتی و تصویری نتوانسته­اند این کار را انجام دهند؟ یعنی به تک تک منازل و افراد وارد شوند و پیامشان را برسانند؟ آیا حداقل به اندازه این کار که از بشر برآمده نه بیشتر از آن از ید پرقدرت خداوند بر نمی­آید؟

همچنین اگر این پدیده امکان وقوعش وجود نداشت خداوند در کتاب نورانیش در قالب این آیه « ان نشا ننزل علیهم من السماء آیه فذلت اعناقهم لها خاضعین » [13] اشاره نمی­کرد.

خصوصیات صیحه آسمانی

· از دور و نزدیک به یک صورت شنیده می­شود.[14] یعنی نه اینگونه است که کسی که نزدیک به مکان صیحه است آن را گوش خراش بشنود و کسی که دور است آهسته بشنود و صیحه به طور یکنواخت در همه جا شنیده می­شود که مردم نمی­توانند تشخیص دهند مکان صیحه از کجا است در حالیکه برخی از روایات بیان می­کند که جبرئیل بر سنگی در بیت المقدس نازل می­شود و ندا سر می­دهد.[15]

· خصوصیت دیگر صیحه این است که هر کس آن را به زبان مادری خودش می شنود.[16] پس با این خصوصیاتی که از صیحه بیان شد حجت بر همگان تمام می شود و کسی نمی­تواند ادعا کند که از ظهور حجت خدا با خبر نشده و الا به سوی او می­شتافت و به او ایمان می­آورد.

امام صادق (علیه السلام) فرمودند:

پس از اینکه صیحه را شنیدید سجده کنید و بگوئید سبحان ربنا القدوس (منزه است پروردگار ماکه مقدس است) که اگر کسی چنین کند نجات می­یابد و کسی که مقابله کند هلاک می­شود.[17]

پس از این صدا، نام و یاد مهدی در دلها و بر سر زبانها می­افتد[18] و همه با هم از آنچه شنیده­اند سوال می­کنند و شاید از هم می­پرسند که مهدی کیست و این چنین مقامی دارد که اینگونه به نام او ندا سر می­دهند و یا آیا واقعا این صیحه همان ندای آسمانی وعده داده شده است؟ به خوبی می توان تصور کرد که چه شور و شعف توصیف ناپذیری دل مسلمانان را فرا می­گیرد تا آنجا که این سرور و شادی داخل قبر مومنان از دنیا رفته می­شود[19] و شادمانی نیز آنها را فرا می­گیرد از اینکه بالاخره حجت خدا را که منتظر ظهورش بودند و به خاطر اعتقاد به او و اهدافش این همه طعنه و تمسخر و شکنجه را از دشمنان به جان خریدند امر ظهورش فرا رسیده است. هنوز مردم در بهت و حیرت و ناباوری و شور و شعف به سر می­برند که ناگهان در هنگام غروب خورشید ندایی دیگر شنیده می­شود که:

« الحق مع فلان (عثمان ) و شیعته »[20]

در برخی روایات « فلان » و در برخی دیگر «عثمان» آمده که به احتمال قوی منظور از عثمان شخص عثمان ابن عنبسه می­باشد. « ای مردم پروردگار شما از سرزمین خشکی از فلسطین آمده است. پس با او بیعت کنید تا هدایت شوید و مخالفت نکنید[21] ».

در این هنگام است که تردید کنندگان به شک می­افتند که کدام ندا حق است و صحیح می باشد. از امام صادق علیه السلام سوال شد چه کسانی به ندای اول و چه کسانی به ندای دوم پاسخ می دهند؟ حضرت فرمودند: کسی آن را تصدیق می کند که از قبل به آن ایمان آورده باشد.[22] سپس این آیه را تلاوت فرمودند:

أَفَمَنْ یَهْدی إِلَى الْحَقِّ أَحَقُّ أَنْ یُتَّبَعَ أَمَّنْ لا یَهِدِّی إِلاَّ أَنْ یُهْدى‌ فَما لَکُمْ کَیْفَ تَحْکُمُون.َ[23]

سپس فرمودند: صدای جبرئیل از آسمان و صدای ابلیس از زمین است. پس از صدای اول پیروی کنید و از صدای دوم دوری کنید که گول نخورید...

بعد از این است که دو جبهه حق و باطل علناً رو در رو در مقابل هم قرار گرفته و وعده پیروزی مستضعفان بر مستکبران محقق می­گردد.