دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

اخلاق و معنویت؛ فلسفه رسالت پیامبر(ص)‌

بدون تردید از محوری ترین اهداف بعثت و رسالت پیامبر اعظم(ص)اخلاق و معنویت است.
اخلاق و معنویت؛ فلسفه رسالت پیامبر(ص)‌
اخلاق و معنویت؛ فلسفه رسالت پیامبر(ص)‌
نویسنده: رضا جاودان‌

بدون تردید از محوری ترین اهداف بعثت و رسالت پیامبر اعظم(ص)اخلاق و معنویت است. این نکته ای است که آیات و روایات فراوانی به آن اشاره دارد و سرّ آن نیز روشن است زیرا بدون اخلاق و معنویت دینی، نه دین برای مردم مفهومی دارد و نه دنیای آنها سامان می‌یابد. در قرآن کریم آیات مختلفی به این حقیقت اشاره دارد که اخلاق و معنویت و پرورش و تزکیه نفوس از رئوس برنامه های بعثت بوده است. نظیر این آیه شریفه: «هو الذی بعث فی الامیین رسولامنهم یتلو علیهم آیاته و یزکیهم و یعلمهم الکتاب و الحکمه و ان کانوا من قبل لفی ضلال مبین؛ پروردگارتان کسی است که در میان جمعیت درس نخوانده رسولی از خودشان برانگیخت که آیاتش را بر آنها می‌خواند و آنها را تزکیه می‌کند و به آنها کتاب و حکمت می‌آموزد هر چند پیش از آن در گمراهی آشکاری بودند»(جمعه:2).‌

امام علی(ع) در خطبه قاصعه وقتی از دوران کودکی خود که تحت تربیت پیامبر بودند یاد می‌کند می‌فرماید: «یرفع لی فی کل یوم من اخلاقه علما و یامرنی بالاقتداء به» پیغمبر در هر روز یک پرچم از اخلاق خود را برای من برمی افراشت و مرا فرمان می‌داد تا از این اخلاق الگو بگیرم. یعنی هر روز پیامبر یک درس اخلاق را به علی(ع) آموزش می‌دادند.

اخلاق و معنویت نه فقط پایه قوام جامعه و عامل حیات آن است بلکه عامل رشد و بالندگی آن نیز هست. توسعه مقوله جدیدی است که از نیمه دوم قرن بیستم مطرح شده است. توسعه در روزگار گذشته یک تعریفی داشته و در دوره مدرنیته ویژگی های دیگری دارد، در موج سوم توسعه فرامدرن و فرا اطلاعات مطرح می‌شود و نقش انسان، خانواده، فرهنگ، اقتصاد و مسئولیتهای اجتماعی فرهنگی هم تغییر می‌کند. اما توسعه و رشد با رویکرد دینی یک ضرورت راهبردی را در مدیریت توسعه می‌طلبد و این امر باعث سلامت، رفاه اجتماعی و جامعه سالم خواهد شد؛ چرا که توسعه اجتماعی برای رسیدن به جامعه سالم است. لذا توسعه یک مفهوم چند بعدی است که جنبه کیفی و کمی دارد و طبیعتا مفهوم و مقوله رشدیافتگی ملاک توسعه محسوب می‌شود. ‌

توسعه اجتماعی یعنی تلاش آگاهانه، علمی و همگانی آحاد جامعه برای تحقق و تثبیت پدیده رشد یافتگی در همه ابعاد جامعه. به هر حال، هدف غایی توسعه ما رشد در همه ابعاد جامعه بویژه در اخلاق و معنویت است. اینکه در جامعه آسیب های اجتماعی داریم به دلیل عدم رشد کافی بالاخص در اخلاق و معنویت است چون مهمترین هدف نهایی اخلاق و معنویت رسیدن به رشد و کمال است گرچه رشد مطلق افزایش را شامل می‌شود و بیشتر ناظر به جنبه های کمی است ولی کمال به جنبه های معنوی مربوط می‌شود. رشد و توسعه اجتماعی با رویکرد دینی در قرآن کریم به معنای هدایت شدن به راه راست و صحیح آمده است چنانکه در سوره کهف می‌خوانیم: «ربنا آتنا من لدنک رحمه و هیء لنا من امرنا رشدا؛ بارالها تو در حق ما به لطف خاص خود رحمتی عطا فرما و برای ما وسیله رشد و هدایت کامل مهیا ساز». ‌

بنابراین اخلاق و معنویت فلسفه رسالت نبی اکرم (ص) بوده و هر چه جامعه به سمت اخلاق و معنویت گام بردارد به همان نسبت به رشد و توسعه مطلوب خواهد رسید.

مقاله

نویسنده رضا جاودان‌

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

No image

دعا در نهج البلاغه

(به فرزندش امام حسن عليه السلام فرمود): در سؤال (حاجت) از پروردگارت اخلاص داشته باش؛ زيرا بخشش و محروم ساختن در دست اوست.
No image

عبادت و نیایش از دیدگاه نهج البلاغه

و اما این كه هر كارفرما كه مزدى مى‏ دهد به خاطر بهره‏اى است كه از كار كارگر مى ‏برد و كارفرماى ملك و ملكوت چه بهره‏اى مى‏تواند از كار بنده ضعیف ناتوان خود ببرد، و هم این‌ كه فرضاً اجر و مزد از جانب آن كارفرماى بزرگ به صورت تفضل و بخشش انجام گیرد پس چرا این تفضل بدون صرف مقدارى انرژى كار به او داده نمى ‏شود، مسأله‏ اى است كه براى این چنین عابدهایى هرگز مطرح نیست.
خدایا! ببخش!

خدایا! ببخش!

به آن نديدى. الهى! آنچه را كه به زبانم به تو تقرب جستم ولى دلم برخلاف آن بود بر من ببخش! الهى! اشارات چشم، و سخنان بيهوده، و مشتهيات دل
خدایا! چهارپايان ما تشنه اند!

خدایا! چهارپايان ما تشنه اند!

و ابرهاى باران دار به ما پشت كرده، و تو اميد هر غمزده اى، و برآورنده حاجت هر حاجتمندی. در اين زمان كه مردم ما نااميدند، و ابرها باران نداده اند، و چرندگان از بين رفته اند، از تو مى خواهيم كه ما را به اعمال زشتمان مؤاخذه نكنى، و به گناهانمان نگيرى. الهى! با ابر
خدایا! حرمتم را به تنگدستى نشكن

خدایا! حرمتم را به تنگدستى نشكن

دچار آيم، و به بدگويى آن كه از بخشيدن به من دريغ ورزد مبتلا گردم، و تو ماوراى اين همه، اختيـاردار بخشش و منـعى، چـه اينـكه بـر هـر چيـز تـوانـايـى.
Powered by TayaCMS