ام حبیبه

كلمات كليدي : ام حبيبه، پيامبر (صلي الله عليه وآله) ابوسفيان، حبشه، همسران پيامبر (صلي الله عليه وآله)

نویسنده : نفیسه شکور

"ام حبیبه"، همسر پیامبر اسلام (صلی‌الله‌علیه‌وآله) و دختر "ابی سفیان بن حرب بن امیه بن عبدشمس بن عبدمناف"، در ابتدا "رمله"و به روایت برخی منابع، "هند" نام داشت. وی 17 سال قبل از بعثت از "صفیه بنت ابی العاص بن عبدشمس بن عبدمناف" متولد شد. "رمله" با "عبیدالله بن جحش اسدی" ازدواج کرد و همراه او به دین اسلام گروید و سپس به حبشه هجرت نمود.

"رمله" از "عبیدالله" صاحب دختری به نام "حبیبه" شد. بنابراین از آن پس "ام حبیبه" لقب گرفت. در حبشه شوهرش مرتد شد و نصرانی گردید.[1] "ام حبیبه" علی‌رغم اصرار شوهر بر اسلام باقی ماند؛ اما چون تنها و بی‌یار و یاور گشته بود، گوشه عزلت برگزید. پس از درگذشت "عبیدالله" در حبشه، پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله) در سال 6 یا 7 (ه.ق) "عمرو بن امیة ضمری" را نزد "نجاشی" فرستاد و به او وکالت داد تا "ام ‌حبیبه" را به همسری آن حضرت درآورد.

سرانجام "ام حبیبه" با انتخاب "خالد بن سعید بن العاص بن امیه بن عبدشمس" – بزرگ مهاجران بنی امیه – به عنوان وکیل خود و با مهریه400 دینار به عقد پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله) درآمد؛ و هم زمان با فتح خیبر همراه با سایر مهاجرین عازم مدینه شد. بالطبع وصلت با چنین شخصی برای رهبر مسلمانان وسیله مؤثری برای تبلیغ اسلام و آرام‌کردن دشمنان و مخالفین بود و از طرف دیگر راه نجات زنی بود که شوهرش او را تنها گذاشته و توانایی برگشت به خانه پدری را نیز به دلیل عداوت پدر با اسلام و پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله) نداشت. زمانی که "ابوسفیان" برای تجدید صلح حدیبیه به مدینه آمد، چون نزد دخترش "ام حبیبه" رفت، وی او را مشرک و ناپاک خواند و اجازه نداد بر جای رسول خدا بنشیند.

"ام حبیبه"، پس از کشته شدن "عثمان"، پیراهن آغشته به خون وی را همراه "نعمان بن بشیر" نزد برادرش "معاویه"، به دمشق فرستاد. به نقل از ابن "ابی الحدید"، "ام حبیبه" مانند برادرش با علی (علیه‌السّلام) دشمن بوده است.

"ام حبیبه"، احادیثی از پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله) نقل کرده است. و برادرش "معاویه" و "عنبسه"، و نیز کسانی چون "انس بن مالک"، "ابوبکر بن سعید ثقفی"، "ابوجراح قرشی" و دیگران از او روایت نقل کرده‌اند. طبق روایتی وی به دمشق نیز سفر کرده است؛ حتی برخی وفات او را در هما‌نجا دانسته‌اند و در کنار گورستان باب صغیر مزاری نیز به وی منسوب است. اما چنن که در برخی روایات معتبر آمده، وی در سال 44 ه.ق به سن 74 سالگی در مدینه درگذشت و در قبرستان بقیع دفن گردید.

منابع :

1- ابن ابی یعقوب، احمد (ابن واضح یعقوبی)؛ محمد ابراهیم آیتی (ترجمه)، تهران، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، بی‌تا، ج1، ص 453.

2- ابن عساکر، علی؛ تاریخ مدینه و دمشق، تراجم النساء، سکینه شهابی، دمشق – سوریه، 1402ه.ق.، ص 76-70.

3- بلاذری، احمد؛ انساب الاشراف، محمد حمیدالله، قاهره – مصر، 1959م، ج1، ص 440-438.

4- ابن حجر، عسقلانی، احمد؛ الاصابة، قاهره، 1328ه.ق.، ج4، ص 305.

5- آیینه‌وند، صادق؛ تاریخ زنان صدر اسلام، تهران، جهاد دانشگاهی دانشگاه الزهرا، 1362، ص 47.

6- ابن اسحاق، محمد؛ السیر و المغازی، سهیل زکار، بیروت، 1398ه.ق، ص 259.

7- بنت الشاطی، عایشه؛ زنان پیغمبر، محمدعلی خلیلی (ترجمه)، تهران، دنبای کتاب، 1382، صص 230و226.

8- رسولی محلاتی، سیدهاشم؛ زندگانی حضرت محمد خاتم النبیین، تهران، انشعارلت علمیه اسلامیه، بی‌تا، ج3، صص 482و 483.

9- ابن جریر طبری، محمد؛ تاریخ طبری، ابوالقاسم پاینده (ترجمه)، تهران، اساطیر، 1362، چاپ دوم، ج3، ص 1175.

10- مسعودی، علی؛ مروج الذهب، یوسف اسعد داغر، بیروت – لبنان، 1385ه.ق، ج2، ص 353.

11- حسینی دشتی، سید مصطفی؛ معارف و معاریف، قم، دانش، 1376، چاپ دوم، ج2، ص 422.

12- ...؛ دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج10، صص 200و 201.


مقاله
نویسنده	نفیسه شکور

مقاله

نویسنده

نفیسه شکور

جدیدترین ها در این موضوع

دعا در نهج البلاغه

(به فرزندش امام حسن عليه السلام فرمود): در سؤال (حاجت) از پروردگارت اخلاص داشته باش؛ زيرا بخشش و محروم ساختن در دست اوست. 24 دی 1395, 23:41

عبادت و نیایش از دیدگاه نهج البلاغه

و اما این كه هر كارفرما كه مزدى مى‏ دهد به خاطر بهره‏اى است كه از كار كارگر مى ‏برد و كارفرماى ملك و ملكوت چه بهره‏اى مى‏تواند از كار بنده ضعیف ناتوان خود ببرد، و هم این‌ كه فرضاً اجر و مزد از جانب آن كارفرماى بزرگ به صورت تفضل و بخشش انجام گیرد پس چرا این تفضل بدون صرف مقدارى انرژى كار به او داده نمى ‏شود، مسأله‏ اى است كه براى این چنین عابدهایى هرگز مطرح نیست. 23 دی 1395, 1:47

خدایا! ببخش!

به آن نديدى. الهى! آنچه را كه به زبانم به تو تقرب جستم ولى دلم برخلاف آن بود بر من ببخش! الهى! اشارات چشم، و سخنان بيهوده، و مشتهيات دل 23 دی 1395, 1:44

خدایا! چهارپايان ما تشنه اند!

و ابرهاى باران دار به ما پشت كرده، و تو اميد هر غمزده اى، و برآورنده حاجت هر حاجتمندی. در اين زمان كه مردم ما نااميدند، و ابرها باران نداده اند، و چرندگان از بين رفته اند، از تو مى خواهيم كه ما را به اعمال زشتمان مؤاخذه نكنى، و به گناهانمان نگيرى. الهى! با ابر 23 دی 1395, 1:28

خدایا! حرمتم را به تنگدستى نشكن

دچار آيم، و به بدگويى آن كه از بخشيدن به من دريغ ورزد مبتلا گردم، و تو ماوراى اين همه، اختيـاردار بخشش و منـعى، چـه اينـكه بـر هـر چيـز تـوانـايـى. 23 دی 1395, 1:26

پر بازدیدترین ها

دعا و نیایش در نهج البلاغه

دعا وسیله ای است که تمام خلایق، خصوصاً انسانها از آن بیگانه نیستند و همیشه بدان توجه دارند و با زبان حال و قال از آن استفاده می کنند هر چند که واژه ای به نام دعا در میانشان مطرح نباشد چون هر کلمه و کلامی که از استمداد و ایجاد رابطه به خدا حکایت نماید دعاست 23 دی 1395, 0:15

دعا در نهج البلاغه

نیایش زیبا از نهج البلاغه

خدایا! امید به تو بستم تا راهنما باشى به اندوخته هاى آمرزش و گنجینه هاى بخشایش ! خدایا! این بنده توست که در پیشگاهت برپاست ، یگانه ات مى خواند و یگانگى خاص تو راست . جز تو کسى را نمى بیند که سزاى این ستایش هاست . مرا به درگاه تو نیازى است که آن نیاز را جز فضل تو به بى نیازى نرساند، و آن درویشى را جز عطا و بخشش تو به توانگرى مبدل نگرداند. خدایا! خشنودى خود را بهره ما فرما، هم در این حال که داریم ، و بى نیازمان گردان از اینکه جز به سوى تو دست برداریم ، که تو بر هر چیز توانایى. 23 دی 1395, 0:26

الهى! به تو پناه مى برم

رگهايم زده نشده، و به بدترين كردارم گرفتار نگشته ام، نه نسلم بريده شده، نه از دين برگشته ام، نه منكر پروردگارم هستم، نه از ايمانم دل نگرانم، نه عقلم دچار سرگردانى است، و نه به عذاب امم گذشته گرفتار گشته ام. صبح كردم در حالى كه 23 دی 1395, 0:17