زعامت شیعیان توسط میرزا محمّد تهرانی

زعامت حوزه علمیّه سامراء

شهر سامراء از نظر تاریخى رابطه اى تنگاتنگ با شیعیان دوازده امامى دارد و عظمت آن با اعتقادات شیعیان آمیخته شده است. با این حال اکثر ساکنان آن از اهل تسنّن بودند و حضور شیفتگان خاندان رسالت در آنجا کمرنگ مى نمود و لازم بود در آنجا حوزه علمیه تأسیس شود و در پرتو آن رفت و آمد علما و شیعیان به آنجا رونق گیرد. با هجرت میرزاى بزرگ به سامراء و تأسیس حوزه علمیّه، این مکان مقدّس رونق فراوانى یافت و با درایت میرزاى بزرگ، کشمکش هاى سنى و شیعه و اختلافات قومى به انسجام و اتحاد تبدیل شد و اهل تسنن نیز از حمایتهاى معنوى و مادى وى برخوردار شدند.

با فوت میرزاى بزرگ در ماه رمضان سال 1312، دوران افول حوزه علمیه سامراء نیز فرا رسید و بزرگانى که در محضر میرزاى شیرازى به فراگیرى علوم مشغول بودند، به تدریج شهر را ترک مى کردند. از جمله اشخاص مهم حوزه میرزا محمد تقى شیرازى بود که به کربلاى معلاّ، مهاجرت نمود و بعد سید حسن صدر که پس از مرگ استاد سرپرستى حوزه را به مدت دو سال به عهده داشت، به شهر کاظمین رفت تا پیروان اهل بیت را در آنجا رهبرى کند.

زعامت حوزه علمیه سامراء بعد از وى به میرزا محمد تهرانى واگذار شد او که با امام هادى و امام حسن عسکرى(علیهما السلام) عهد بسته بود آنها را تنها نگذارد، همه سختیها را به جان خرید و چراغ حوزه شیعه را روشن نگه داشت. پس از مدتى میرزا محمد چنان موقعیتى نزد مردم و طلاب پیدا کرد که خانه اش مرجع طالبان علم و اساتید حوزه علمى سامراء و شیوخ قبائل سنّى و بزرگان شهر گردید.^[8]

میرزا که سامراء را مسکن دائمى خویش قرار داده بود، کمتر به شهرهاى دیگر سفر مى کرد و فقط در مناسبتهایى که پیش مى آمد، گاهى براى زیارت حضرت امیر مؤمنان و امام حسین(علیهما السلام)به نجف اشرف و کربلاى معلاّ مشرف مى شد. ایشان در سال 1361ق به قصد زیارت حضرت ثامن الحجج(علیه السلام)به ایران آمد و چند روزى به شهر رى رفت و مهمان آیت الله آقا سید محمّد حجت کوهکمرى شد که براى معالجه به شهر رى آمده بود. پس از آن به قم سفر کرد و چند روزى در آنجا ماند. وى در این مدت اغلب با آیت الله سید شهاب الدین مرعشى نجفى مصاحبت داشت.^[9]

منبع:فرهیختگان تمدن شیعه