اراضی خراج

كلمات كليدي : اراضيِ خَرَاج، صلح، كفار، جنگ، جزيه، ماليات سرانه، خراج

این واژه اصطلاح فقهی است و به زمین‌هایی که به دست مسلمانان افتاده مشمول پرداخت مالیات باشند گفته می‌شود. زمین‌هائی که از آن خراج گرفته می‌شد عبارت بودند از:

1)کلیۀ زمین‌هائی که بر اثر صلح با کفار به دست آمده بود؛

2) کلیۀ زمین‌هائی که با جنگ به دست آمده و تقسیم نشده بود؛

3) زمین‌هائی که غیر مسلمانان پیش از وقوع جنگ آنها را رها کرده بودند.

حکومت که مالک جدید اراضی بود، در برابر تعهد پرداخت خراج، این زمین‌ها را به سکنۀ اصلی آن وا می‌گذاشت و خراج، مانند مال الاجاره‌ای بود که مالک از مستأجر دریافت می‌نمود. ذمیانی که در این اراضی کار می‌کردند گذشته از خراج می‌بایست جزیه یا مالیات سرانه نیز بپردازند.

محصلان خراج همان کسانی بودند که متعهد به جمع‌آوری مالیات بودند.

خراج نقدی را سالی دو بار در بهار و پاییز می‌گرفتند، اما خراج جنسی به هنگام برداشت محصول اخذ می‌شد.