دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

کنترل اجتماعی (Social Control)

No image
کنترل اجتماعی (Social Control)

كلمات كليدي : فشار اجتماعي، اجبار اجتماعي، اقتناع، كنترل غير رسمي

«کنترل اجتماعی» مجموع وسایل و شیوه‌هایی است که با استفاده از آنها یک گروه یا یک واحد، اعضای خود را به پذیرش رفتارها، هنجارها و قواعد رفتاری و حتی آداب و رسوم منطبق با گروه مطلوب، سوق می‌دهد. کنترل اجتماعی در اصطلاح جامعه‌شناسی دارای دو معنی است:

1) مجموع عوامل محسوس و نامحسوسی که یک گروه اجتماعی،‌ به قصد حفظ یگانگی خود، در راه جامعه‌پذیری و فرهنگ‌پذیری اشخاص به کار می‌برد؛

2) مجموع موانعی که گروه اجتماعی به قصد جلوگیری افراد از کجروی اجتماعی سر راه آنان به وجود می‌آورد.

 کنترل اجتماعی یکی از اشکال فشار اجتماعی است که به دو وجه متفاوت صورت‌پذیر است:

أ) ممکن است از طریق اعمال اجبار اجتماعی pressure Social)) و با کاربرد وسایل گوناگونی نظیر مجازات‌های حقوقی و تنبیه به خاطر ارتکاب جرائم، افراد را به پذیرش شیوه‌های زندگی و مدل‌های رفتاری محیط وادارند؛

ب) و یا از طریق اقناع (Presuasion) و با رسوخ به عمق اعتقادی و دگرگون‌سازی جهان‌بینی افراد و با تأثیر بر عقیده و اندیشه‌ اعضای جامعه یا گروه، هر عضو را نه تنها به هنجارها و ارزش‌های مقبول خود مؤمن ‌سازد؛ بلکه، وی را به رعایت آن‌ها وادار ‌ساخته و نگاهبان آن‌ها نیز بگرداند.

اقناع دارای شیوه‌های مختلفی است از قبیل: تبلیغ، اعطای پاداش، اعتبار، مناصب و مقامات، تمجید و استعانت از ارزش‌های اخلاقی.

در زبان انگلیسی، معنای اول واژه کنترل، تأثیر قدرت و اقتدار است. از همین رو برخی کنترل اجتماعی را هم‌چون وسیله‌ای جهت شناسایی حرکات انسانی در روانشناسی اجتماعی تلقی می‌کنند که اساس سازماندهی اجتماعی را تشکیل می‌دهد. از این دیدگاه، کنترل اجتماعی، به معنای تنظیم حیات اجتماعی خواهد بود و به اعمال فشاری می‌انجامد که به هم پیوستگی و یکپارچگی گروه را از طرق زیر محقق می‌سازد:

1- الزامی بودن قواعد حقوقی،

2- قدرت جبری قوانین،

3- نیروی همنواساز عادات،

4- فشار روانی و اخلاقی سنت، عقیده، آداب و رسوم مستعد و ...،

پدیده کنترل اجتماعی یک امر عینی است و با نیروی نه چندان یکسان بر افراد و گروه‌ها اثر می‌نهد.

آموزش و پرورش یکی از تعیین‌کننده‌ترین عوامل کنترل اجتماعی است. عقاید غالبی و هنجارهای رفتاری و شیوه‌های زندگی سازمان یافته، از طریق آموزش و پرورش و نیز از طریق فرهنگ انتقال می‌یابد. نیز در جوامع سنتی، یکی از کارکردهای اسطوره‌ها تصورات جمعی خیالی، تابوها و ممنوعیت‌ها، اعمال کنترل اجتماعی است.

کنترل‌های اجتماعی از نظر هدفی که در جامعه دارند به دو دسته رسمی و غیررسمی تقسیم می‌شوند.

کنترل رسمی (Formal Control)

کنترل رسمی بر عنصر حقوقی و قانونی کنترل اجتماعی مبتنی است. قوانینی وجود دارند که راهنمای رفتارهای اعضای جامعه‌اند و گروه‌هایی هستند که شغلشان اعمال این قوانین و مقررات است. نه تنها قوانین بخشی از کنترل‌های رسمی هستند بلکه مؤسسه‌ها و سازمان‌هایی مانند مدرسه، اداره و ... وجود دارند که معیارها و مقرراتی برای کنترل اجتماعی دارند.

کنترل غیررسمی (Informal Control)

 این شکل از کنترل اجتماعی در عرصه رویارویی اجتماعی اعضای جامعه در خانواده، مدرسه، محل کار، و ... تحقق می‌یابد. افرادی که برخلاف هنجارهای سنتی و معیارهای خانوادگی و اجتماعی رفتار کنند، از سوی دیگران برای همنوایی با هنجارهای اجتماعی تحت فشار قرار می‌گیرند.

در جوامع جدید، کنترل رسمی و در جوامع سنتی بیشتر کنترل غیررسمی است.

 

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

بانک Bank

بانک Bank

یکی از مهمترین نهادهایی که در جامعه امروز وجود دارد بانک است. بانکها امروز به صورتی در زندگی روزمره افراد جامعه قرار گرفته‌اند که تصور زندگی بدون بانک محال به نظر می‌رسد.
کارت اعتباری Credit Card

کارت اعتباری Credit Card

کارت اعتباری، کارتی است که یک بانک یا نهاد پولی یا اعتباری صادر می‌کند و به دارنده‌ی آن این امکان را می‌دهد که کالا یا خدمتی را بدون پرداخت وجه نقد و صرفاً با ارائه کارت، خریداری کند؛ سپس بهای آن‌را طی مدّت‌‌زمان مشخصی به صادرکننده‌ی کارت بپردازد.
پول الکترونیکی digital money

پول الکترونیکی digital money

پول الکترونیکی عبارت است از هر رسانه، ماده، ابزار یا سیستمی که از طریق انتقال اطلاعات ذخیره شده، بتواند به‌صورت الکترومغناطیسی عمل پرداخت را انجام دهد.
پول Money Currency

پول Money Currency

واقعیت پول چیست؟ پول همان وسیله مبادله قانونی در هر کشور خاص است. به عبارت دیگر وسیله مبادله رایج و قانونی و در گردش هر کشور را پول می‌گویند؛ که می‌تواند پول نقد، انواع چک‌ و حواله‌های بانکی را نیز شامل شود
No image

بیمه Insurance

Powered by TayaCMS