دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

تلخیص البیان عن مجازات القرآن

No image
تلخیص البیان عن مجازات القرآن

معرفی کتاب

این کتاب نخستین کتاب کاملی است که در قرآن هدف واحدی را تعقیب می‌کند و آن خط سیر مجازات و استعارات در کلام خداوندی است .این حرکت مهم بلاغی که در یک موضوع خاص در قرآن کریم انجام گرفته است، نشان می‌دهد که سیّد رضی کسی است که نخستین گام را در تعریف مجازات و استعارات قرآن برداشته و به تألیفی مستقل در این باره پرداخته است.
سید رضی، در این کتاب سوره سوره و آیه آیه قرآن را بررسی کرده است.در مزیت آن همین بس که تاکنون هیچ کتابی در مجازات قرآن، نتوانسته است با آن برابری کند. ملا کاتب چلبی، صاحب کتاب«کشف الظنون»، در این باره چنین آورده است:«عزالدین بن عبد السلام، دانشمند معروف مصری(در گذشته به سال 660 ه)، کتابی به نام مجاز القرآن نوشته که جلال الدّین سیوطی (در گذشته به سال 911 ه)آن را به صورت فشرده به نام مجاز الفرسان الی مجاز القرآن نگاشته است.ولی هیچ یک از این‌ها در معنای بیان استعاری مجاز که در انحصار سید رضی بوده است، به پایه تلخیص البیان نمی‌رسند.»
در واقع می‌توان چنین داوری کرد که کتاب سید رضی، تفسیری ویژه در تبیین مجازات و استعارات قرآنی است که مؤلف در آن کم‌تر به بیان قصص و اخبار و مسائل فقهی و غیره اهتمام کرده است[i]
کتاب تلخیص البیان، تفسیر کامل قرآن به معنای صحیح کلمه نیست، زیرا سید رضی آیات را کلمه کلمه شرح نکرده است؛کاری که طبری، نسفی، قرطبی، بیضاوی، ابن کثیر و...بدان پرداخته‌اند.بلکه قرآن را سوره به سوره در معرض پژوهش دقیق قرار داده و هر یک را از دیدگاه مجاز بیانی تحلیل کرده است.مثلا در
سیّد رضی و "تلخیص البیان فی مجازات القرآن"
مهدی تجلیل کارشناس ارشد علوم قرآن و حدیث سوره‌ای که 200 آیه یا بیش‌تر داشته است، جز ده آیه را به پژوهش مجازی اختصاص نداده است(آیاتی که در آن مجاز به کار نرفته، مورد تفسیر او قرار نگرفته‌اند).[ii]
البته سید رضی در موضوع تفسیر قرآن کتاب دیگری با عنوان«حقائق التأویل»به رشته تحریر درآورده است


ارزش علمی و ادبی کتاب تلخیص البیان فی مجازات القرآن
سید در آغاز کتاب"مجازات النبویّه"به جایگاه و ارزش کتاب تلخیص اشاره کرده و چنین آورده است: [iii]"در زیبایی و ارزش این گنجینه، که به نام تلخیص البیان فی...نگاشته‌ام، لازم است بگویم، در تألیف آن راهی را پیموده‌ام که تاکنون پیموده نشده و دری را گشوده‌ام که تاکنون هیچ کس آن را نگشوده است"

قراءات در تلخیص البیان
با دقت در عبارت‌های این کتاب کاملا روشن می‌شود که سید رضی بسیاری از آیات را بر اساس قرائت‌های غیر شاذّی آورده است که در عین حال با قرائت قرآنی موجود و در دسترس ما تفاوت دارد.به عبارت دیگر، او قرائت‌هایی را برگزیده است که با قرائت‌های هفتگانه متواتر و مشهور تناسب دارند؛ [iv] به عنوان نمونه :
در سوره البقره در آیه‌" یخادعون الله و الذین آمنوا و م
[به تصویر صفحه مراجعه شود]
در سوره التحریم،

"یخادعون الاّ انفسهم" [v] ، قرائت حمزه و کسائی و عاصم و ابن عامر را آورده است:"و ما یخدعون".

 ,,,,قرائت"نصوحا"را با قرائت "نصوحا" آورده است که اولی به ضمّ نون و دومی به فتح نون است[vi] :"یا ایّها الّذین آمنوا توبوا إلی اللّه توبة نصوح. [vii]

ضمّ نون همان قرائت ابوبکر بن عیاش است که این قرائت را از عاصم بن ابی النجود گرفته است

 ,,,منابع

رشد آموزش قرآن 1383 شماره 5



[i] المجازات النبویّه

[ii] دیوان شعر، گردآوری توسط ابو حکیم الخبری

[iii] خصائص الائمه

[iv] حقائق التأویل فی متشابه التنزیل

[v] معانی القرآن

[vi] الحسن من شعر الحسین

[vii] کتاب رسائل، گردآوری از ابو اسحاق الصّابی

منبع:فرهیختگان تمدن شیعه

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

مولف

جدیدترین ها در این موضوع

رويكرد اسلامي در بهره گيري از رسانه های پست مدرن  در تربيت ديني

رويكرد اسلامي در بهره گيري از رسانه های پست مدرن در تربيت ديني

در پژوهش حاضر، تبيين رسالت فناوري و رسانه‌ها بر تربيت ديني در فرايند جهاني‌شدن مورد بررسي قرارگرفته است. روش انجام این پژوهش، توصيفي و از نوع تحليل اسنادي بوده...
ارتباط رسانه و تربیت در مصاحبه با سید حمید خندان

ارتباط رسانه و تربیت در مصاحبه با سید حمید خندان

حجت الاسلام والمسلمين سيد حميد ميرخندان، عضو مرکز پژوهش‌هاي اسلامي صدا و سيماي قم، دانشجوي دکتري رشتة فرهنگ و ارتباطات دانشگاه باقرالعلوم(ع)
تلویزیون وتربیت دینی کودکان

تلویزیون وتربیت دینی کودکان

نتايج تحقيق، نشان مي‌دهد که تلويزيون داراي تأثيرات مثبت ومنفي بر کودکان است. در اين رسانه مي‌توان با استفاده از شيوه‌هاي اعطاي بينش، اسوه‌سازي، تلقين والقا، آراستن ظاهر وتزيين کلام در جهت تربيت ديني کودکان گام برداشت. همچنين...
جهانی شدن و بحران مادری

جهانی شدن و بحران مادری

مقاله حاضر با نگاه نقادانه به روند جهانی‌شدن در حوزۀ مادری، به بررسی سه بعد از ابعاد این روند(موقعیت ساختاری، بعد فرهنگی و سیاسی) و عناصر هر یک و ارتباط آنان بر تغییرات نقش مادری در جهان پرداخته است.
آثار تربیتی انیمیشن های غربی بر تربیت کودکان

آثار تربیتی انیمیشن های غربی بر تربیت کودکان

این محتواها که برخاسته از مکاتب فلسفی، همچون اومانیسم، هدونیسم و پست‌مدرنیسم هستند، جهان‌بینی و گرایش‌های کودکان را به صورتی بسیار نرم و تدریجی به‌سوی مکاتب الحادی غرب سوق می‌دهند و زمینه گرایش و انتخاب آنها را در بزرگسالی، نهادینه می‌کنند.
Powered by TayaCMS