حسادت

قال علی (ع) :« شرُّ ما صَحب المرءُ الحسدُ »(تصنیف غرر الحکم و دررالکلم)

حسد یک حالت نفسانی است که صاحب آن آرزو دارد دیگری چیزی را که او آن را کمال و نعمت می‌داند نداشته باشد. چه شخص حسود دارای آن کمال و نعمت باشد یا نه، و چه آرزوی آن را برای خودش داشته باشد و یا نه. حسادت غیر از غبطه است؛ چون در غبطه، بر خلاف حسد، انسان نعمت و کمالی را که در غیر خودش دیده است برای خودش آرزو می‌کند بدون اینکه آرزو کند دیگری آنرا نداشته باشد.[1] یکی از آفاتی که در روایات برای دوستی و رفاقت شمرده شده است حسادت است. حضرت علی(ع) می‌فرمایند:« حسادت بر دوست، از آفات دوستی است.»[2]

بنابراین در دوستی و رفاقت باید مراقب بود تا بر اثر حسادت های بی‌مورد، دوستان خود را از دست ندهیم. برای حسادت اسباب و عللی در کتابهای اخلاقی ذکر شده که انسان با شناخت آنها می‌تواند زمینه حسادت را در خود از بین ببرد.

1-عداوت و دشمنی؛

2- ترس: به این معنی که انسان بترسد محسود با نعمتی که به دست آورده است مانع منافع او شود؛

3- تعجب: اینکه تعجب کند از اینکه نعمت بزرگی را این شخص دارا است؛

4- حب ریاست: به این معنی که ریاست او تا وقتی است که دیگران از آن نعمت محروم باشند و لذا آرزو می‌کند دیگران آن نعمت را نداشته باشند؛

5- کبر: شخص حسود می خواهد بر دیگران تکبر کند و اگر آنها نیز آن نعمت را داشته باشند زمینه ای برای او باقی نمی ماند؛

6- عزت نفس: اینکه شخص دارای نعمت به خاطر نعمتی که دارد بر او تکبر می کند و او تحمل کبر و فخر فروشی او را ندارد و لذا زوال آن نعمت را آرزو می کند؛

7-خباثت درونی و بخل ذاتی نسبت به دیگران: به این معنی که نتواند دیگران را در نعمت ببیند.[3]

[1] - امام خمینی، چهل حدیث،موسسه تنظیم ونشر آثار امام خمینی، چاپ بیست دوّم، 1379هش، ص105
[2] - نهج البلاغه، محمد دشتی ،نشر لقمان،چاپ سوم،1379هش، حکمت 218
[3] - شبّر، سید عبدالله ، اخلاق،ترجمه محمد رضا جباران،انتشارات هجرت، چاپ پنجم،1379هش، ص 256