تدریس ملا علی زواری

شاگرد مفسر

تقریباً اغلب نویسندگانى که به زندگى او اشاره کرده اند على بن حسن را به وثاقت در روایت، گستردگى دانش، جامعیت در اطلاعات و کثرت تألیفات ستوده اند و از او به عنوان فاضلى زاهد، عارفى متقى، مفسر فقیه و محدثى ادیب یاد کرده اند.^([28]) در حوزه درسى فخرالدین على بن حسن زوارى که در اصفهان و کاشان تشکیل گردید، بسیارى از طالبان معرفت و حقیقت حضور یافته انداما در منابعى که شرح حال این دانشور آمده تنها نام یک شاگرد به چشم مى خورد و او ملا فتح الله بن المولى شکرالله کاشانى مى باشد.^([29]) از این شاگرد فاضل مفسّر زواره اى در آثار رجالى به عنوان شیخ محدث کامل، عالم جلیل، مفسّر فاضل و شارح نهج البلاغه نام برده شده است.^([30])زواره اى که خود در ادبیات عرب و عجم، تفسیر و حدیث مهارت یافته بود شاگردانى را پرورش داد که در این زمینه ها راه او را ادامه دهند. ملا فتح الله کاشانى موفق گردید در اقتدا به استاد خویش آثارى را در معارف مذکور پدید آورد که همه سودمند و با ارزش هستند.^([31]) ملا فتح الله اثرى به نام زبدة التفاسیر به زبان عربى دارد که سومین تفسیر او پس از «منهج الصادقین» و خلاصه اش یعنى «خلاصة المنهج» است. او این تفسیر را در سال 977 هـ .ق. یعنى ده سال قبل از رحلت خویش به پایان رسانید، اگر چه او در تألیف این تفاسیر از شیوه استادش على بن حسن پیروى کرده و در تفسیر آیات قرآن از روایات اهل بیت(علیهم السلام) کمک مى گیرد اما در طى تفسیر خود هیچ نقلى از استاد خود ندارد و دلیل آن هم مشخص نیست.^([32])

کتاب تذکرة العارفین و تنبیه الغافلین او در ترجمه و شرح نهج البلاغه است. مى گویند کتاب احتجاج طبرسى را نیز ترجمه کرده است.^([33]) گفته مى شود فتح الله کاشانى به توصیه استادش على بن حسن زوارى کتاب مواهب علیه ملا حسین کاشفى را شرح کرد و در آن احادیث و اخبار اهل بیت(علیهم السلام) را گنجانید و آن را «منهج الصادقین» نامید.^([34]) دکتر سید محمدباقر حجتى بر این باور است که ملا فتح الله کاشانى در این تفسیر پنج جلدى از استاد خود فخرالدین زواره اى بهره برده و نیز در بسیارى از موارد از کتاب مجمع البیان طبرسى استفاده کرده است.^([35]) چارلزا مبروزاستورى (متوفاى 1888م) که نسخه هاى خطى این تفاسیر را در ایران و چند کشور اسلامى دیگر شناسایى کرده، مى نویسد: فتح الله بن شکرالله شریف کاشانى شاگرد زواره اى است و همان رشته ادبى استاد خویش را پیش گرفت و دست کم کتابى به دستور شاه طهماسب صفوى ترجمه کرد.^([36])

منبع:فرهیختگان تمدن شیعه