مراء ؛ جدال کلامي باطل

برخي از افراد در هر چيزي وارد مي‌شوند و با ديگران به بحث مي‌پردازند، در حالي که هيچ‌گونه اطلاعاتي ندارند. اينان ممکن است تا آن حد زياده روي کنند که حرف حقي را از گلوي ديگري بيرون بکشند و به جاي آن باطلي را قرار دهند و او را تحت فشار رواني مجبور سازند تا قولي را بر زبان راند که مخالف علم و دانش اوست و در حقيقت از حرف حق خود کوتاه بيايد. چنين رفتاري را «مراء»  در کلام مي‌گويند.

به سخن ديگر، يکي از انواع جدال‌هاي باطل، «مراء»  است. واژه «مراء» از «مري» به معناي حلقوم و مسير آن است. کسي که اهل مراء است، در حقيقت مي‌خواهد سخني را از حلقوم ديگري بيرون کشد و سخن خود را جايگزين کند.

اينکه در قرآن از مراء برحذر مي‌دارد به سبب همين رويه غلط و نادرستي است که در گفت‌وگو و تبيين حقايق مطرح است. کساني که مي‌خواهند حرف را از مري و از حلقوم ديگري بيرون بياورند چنين رويه‌اي ممنوع و حرام است. انسان وقتي علم ندارد نبايد درباره آن مسئله سخن بگويد؛ از اين رو، به پيامبر(ص) فرمان مي‌دهد با کساني که علم ندارند و به مراء و جدال مي‌آيند گفت‌وگو و جدلي نداشته باشد:  فَلَا تُمَارِ فِيهِمْ إِلَّا مِرَاءً ظَاهِرًا؛ پس درباره ايشان جز مراء و جدال ظاهر مکن!(کهف، آيه 22)

به هر حال، مراء، به معناي اعتراض بر سخن فرد ديگر و اظهار نقص کلام او به قصد پست کردن آن شخص و اظهار زيرکي خود، بدون فايده اخروي، از اخلاق مذموم است؛ خواه در مسائل علمي باشد و خواه در غير آن؛ اعتراض به حق باشد يا به باطل. مگر آنکه اين اعتراض در مسائل ديني و به قصد فهمانيدن يا فهميدن حق باشد.

روزنامه کيهان

تاريخ انتشار: يکشنبه 5 آذر ماه