تدریس آیت الله علی پناه اشتهاردی

آقاى اشتهاردى از همان سال ورود به قم (1320ش) تدریس دروس سطح را آغاز کرد. او روزانه با تدریس چند درس از متون فقه و اصول چند دوره کتابهاى سطح را به پایان رساند و شاگردان بسیارى را از دانشهاى خود بهره مند ساخت. او پس از رحلت استاد بزرگوارش آیت الله العظمى بروجردى، براى مدتى تدریس سطح خارج را شروع کرد و همزمان از سوى آیت الله العظمى گلپایگانى به عنوان یکى از ممتحنین طلاب در دروس سطح انتخاب شد و در هیئاتى که بدین منظور برگزیده شده بودند، فعالیت کرد. آقاى اشتهاردى مى گوید:

«... روزى طلبه اى آمد که امتحان بدهد. کتاب جهاد شرح «لمعه» را براى امتحان در مقابلش قرار دادیم. شروع کرد به خواندن متن، وقتى به عبارت جهادٌ مَنْ یَدْهَمُ رسید آن عبارت را به غلط جهادُ مَنْ یَدِهِمْ خواند. از او خواستم تکرار کند باز غلط خواند. گفتم عبارت را غلط مى خوانى. گفت: «استادم این گونه خوانده و من عین عبارت او را اعراب گذاشته ام!»... در ذهنم خطور کرد که تقصیر از ماهاست زیرا کتاب لمعه را تدریس نکرده کتابهاى بالاتر را تدریس مى کنیم. من از آن پس درس خارج را رها و تدریس شرح لمعه را شروع کردم. بیش از پنجاه سال است که از متون فقهى فقط این کتاب را تدریس مى کنم و در هر نوبت تدریس نکته جالب و جدیدى مى فهمم. از استادم آیت الله نجفى مرعشى شنیدم که گفت: «...هرکس به تدریس کتاب «شرح لمعه» مشغول باشد، توفیقات او زیاد مى شود زیرا دشمنان مصنف و شارح این کتاب را به جهت مذهبشان شهید کردند و به پیکر آنان نیز بى حرمتى نمودند.»

آقاى اشتهاردى تمام کتاب و ابواب لمعه را حتى آنچه را که مربوط به مسائل «عبد»، «امه»، «عتق» مى باشد تدریس مى کند و معتقد است:

یکى از اشتباهات حوزه ها این است که این ابحاث را به دلیل نبودن موضوع «عبد» و «امه» نمى خوانند، درحالى که دانستن و بیان احکام خدا مربوط به نیاز مردم نیست. باید براى حفظ احکام اسلام این ابواب و کتابهاى مربوطه خوانده شود. احکام الهى براى جهانیان است و هنوز هم «عبد» و «امه» در جهان هست. استادم آیت الله العظمى اراکى فرمود «با نقشه انگلیسى ها در جنگ بین الملل اوّل مسئله رقیّت را در جهان اسلام الغا کردند.»

ما باید اجتهاد کنیم و من گفته ام و مى گویم هرکس در فقه مباحث و احکام «عبد» و «امه» و... را نخواند و بحث نکند، مجتهد نیست. چون بخشى از احکام غیر مملوک از ادلّه مملوک استنباط مى شود. بشر روى زمین به این احکام نیاز دارد، اگر حکم بیان شود هرچند مردم هم عمل نکنند، اشکالى ندارد...»

ایشان علاوه بر پاسخگویى به مسائل شرعى در بیت مقام معظم رهبرى و اقامه نماز جماعت ظهر و عصر در حرم مطهر حضرت معصومه (علیها السلام) و مغرب و عشاء در مدرسه فیضیه و در ایام تحصیلى روزانه چند درس رسمى داشتندو طلاب و فضلاى بسیارى از محضرش استفاده مى بردند.

منبع:فرهیختگان تمدن شیعه