مصلحت گرایان در راس خبرگان

گروه سیاسی، فرنوش امیرشاهی؛ «اکبر هاشمی رفسنجانی» رئیس دوره چهارم مجلس خبرگان رهبری شد. این نتیجه در پی رقابت سختی میان دو جریان رادیکال و مصلحت اندیش در مجلس خبرگان به دست آمد؛ رقابتی که با درگذشت آیت الله مشکینی آغاز شد و به تدریج با ورود رادیکال ها به میدان، تا حدودی رنگ تخریب به خود گرفت. کاندیدای جریان معتدل نمایندگان عضو خبرگان، هاشمی بود و طیف مقابل نیز «احمد جنتی» را به عنوان کاندیدا معرفی کرد. در نهایت آنچه که از میان 75 رای ریخته شده به گلدان ها در اجلاسیه غیرعلنی روز گذشته خبرگان رهبری به دست آمد، 41 رای به نام رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام در مقابل 34 رای برای دبیر شورای نگهبان بود. در میان آرا یک رای ممتنع نیز وجود داشت.با روند طی شده نتیجه یی که به راحتی قابل پیش بینی بود، به واسطه نحوه رقابت حامیان محمدتقی مصباح یزدی و همفکران او در مجلس خبرگان رهبری تاحدودی مشکل شد. استراتژی های به کار برده شده طی یک ماه گذشته برای از میدان به در بردن رقیب یک رویداد مشخص را تبدیل به یک پیروزی کرد. در واقع پس از بیماری آیت الله مشکینی- که سه دوره از مجلس خبرگان رهبری و چند ماه از مجلس اخیر را ریاست کرد - محافل سیاسی و خبری جایگزینی نایب رئیس او را بیش از سایرین محتمل می دانستند، اما در مقابل فعالان سیاسی و سایت های خبری نزدیک به دولت نهم به حمایت از روحانی مراد خود محمدتقی مصباح یزدی پرداختند و شانس تکیه او بر جایگاه ریاست را بالا قلمداد کردند. البته موضوع فوق پس از مدتی با طرح نام کاندیداهای دیگری چون «محمد یزدی» نایب رئیس جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، واعظ طبسی، آیت الله هاشمی شاهرودی و غیره وارد فاز دیگری شد؛ فازی که تحلیلگران آن را قرار دادن چهره های دیگری در مقابل هاشمی برای تضعیف جایگاه وی عنوان کردند. این رویه در کنار موج تخریب رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام به واسطه چاپ کتاب خاطرات او و طرح موضوع موافقت امام خمینی (ره) با حذف شعار مرگ بر امریکا شرایط را پیچیده تر از قبل کرد. در این قضیه علاوه بر روزنامه ها، سایت های خبری و برخی چهره های اصولگرا، وزارت ارشاد نیز وارد ماجرا شد و به گفته «محمدحسین صفارهرندی» صدور مجوز برای تجدید چاپ آن منوط به نظر مرکز نشر آثار امام خمینی (ره) است. مجموعه اتفاقات اخیر دستیابی هاشمی رفسنجانی به صندلی ریاست خبرگان را در هاله یی از ابهام قرار داد. اما در دیگر سو هم کاندیداتوری «احمد جنتی» تا حدودی غیرمترقبه بود. چرا که در طول این مدت چندان نامی از وی در میان نبود. با این حال کاندیداتوری او و انصراف «محمد یزدی» از نامزدی به نفع جنتی از استراتژی مشخص برای جلوگیری از ریزش آرای طیف منسوب به مصباح یزدی داشت. هرچند که ظاهراً این برنامه ریزی به ثمر ننشسته و جنتی رای لازم را کسب نکرد، اما رای شکننده هاشمی نیز به خوبی موقعیت وی را در مجلس خبرگان رهبری مشخص می کند؛ میزان رای هاشمی رفسنجانی برای ریاست نسبت به تعداد آرایش به عنوان نایب رئیس مجلس خبرگان نزدیک به 30 رای پایین تر است. پیام این اختلاف رای برای رئیس جدید مجلس خبرگان رهبری، فارغ از صرف نظر کردن از رایزنی های خارج از مجلس فوق درباره آرا جایگاه نه چندان مستحکم هاشمی رفسنجانی در صندلی ریاست است. هرچند برخی کارشناسان هم این رای را رای واقعی جریان او در مجلس خبرگان دانستند.با این حال هاشمی رفسنجانی که روز گذشته خود زنگ افتتاحیه دومین اجلاس مجلس چهارم خبرگان رهبری را به صدا درآورد، در نطق ابتدایی مراسم در کسوت نایب رئیس بخشی از اهداف و برنامه هایش را به عنوان رئیس اعلام کرد. گویی پیش از انجام رای گیری این پیر باتجربه عرصه سیاست، صندلی ریاست را از آن خود می دانست.همان صندلی که دیروز با عکس بزرگی از مرحوم «علی مشکینی» که در میانه سبد گل باشکوهی قرار داشت، تزیین شده بود.هاشمی رفسنجانی در نطق مفصلش از نمایندگان مجلس خبرگان رهبری خواست براساس شرع و قانون در همه امور کشور در سطح بالا و به صورت فعال تر وارد میدان شوند و وظایف مهم و عملی را برعهده گیرند.وی گفت؛ «اگر خبرگان ملت بخواهند وظایف مهم عملی را برعهده گیرند و در سطح بالایی در امور جاری کشور دخالت کنند و فعال تر در عرصه های مختلف حضور داشته باشند از نظر شرعی و قانونی مانعی وجود ندارد.»هاشمی افزود؛ «برخی می گویند باید از این جمع خبرگان بیشتر در امور کشور استفاده کنیم البته من معتقدم خبرگان وظایف بسیار مهمی دارند. مثلاً برخی از مسائلی که مقام معظم رهبری درباره سیاست های کلی و اصل 44 قانون اساسی تصویب کردند و مسوولیت آن را برعهده نهادهایی مانند مجمع تشخیص مصلحت نظام گذاشتند، مجلس خبرگان می تواند آنها را احضار کند و در رابطه با وظایف شان توضیح بخواهد؛ این یعنی دخالت در همه امور جامعه در سطح بالا.» وی در عین حال یادآور شد؛ «اگرچه این اتفاق تا به حال نیفتاده است اما می تواند در دور بعد بیفتد. شاید در دور بعدی مجلس خبرگان در این مساله وارد شویم و در آیین نامه داخلی بیاوریم.»

به گزارش ایسنا وی افزود؛« سوال اینجاست که با توجه به وضعیت موجود و گذشته، آیا خبرگان با این نیروها کارآیی برای نظام دارد یا خیر. خبرگان رهبری را برخی به نیروهای مسلح تشبیه می کنند، این نیروها با هزینه های گزاف در کشور حضور دارند تا اگر روزی جنگی در کشور رخ داد برای دفاع حضور داشته باشند. آ نها در زمان صلح آمادگی لازم را کسب می کنند و حضور آنها موجب آرامش مردم و ایجاد امنیت است.» رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام خاطرنشان کرد؛«خبرگان رهبری نیز با هزینه هایی کم این نقش را در حساس ترین مرحله تاریخی ایفا می کند، آن روزی که خلاء بزرگی در جامعه احساس می شود و دشمنان را علیه نظام ما حریص می کند، نقش ویژه یی برعهده خواهد داشت. این قدرت عظیم نقش مهمی برای پیشگیری خطر و جلوگیری از خطرهای ایجاد شده دارد.»

وی با اشاره به فعالیت های کمیسیون های مختلف مجلس خبرگان رهبری تصریح کرد؛ کمیسیون هایی که در رابطه با تداوم شرایط رهبری فعالیت می کنند، اقدامات خود را به خوبی انجام می دهند و این کمیته ها گزارش های خود را به مجلس ارائه می کنند و ما نیز آن را به مقام معظم رهبری اعلام خواهیم کرد. در نظر نداریم که این مسائل در سطح جامعه مطرح شود چون خبرگان رهبری به دنبال تبلیغ نیست. شاید روزی این موارد اعلام شود.

نایب رئیس مجلس خبرگان درباره مسائل روز بین المللی گفت؛ خبرگان رهبری باید با توجه به شرایط موجود بین المللی و مسوولیت های خود در رابطه با تحولات جهانی هوشیار باشند، امروز خطر بزرگی با طرح خاورمیانه بزرگ که از سوی دولت امریکا مطرح شده بود ما را تهدید می کند، هدف آنها سلطه بر کشورهای منطقه به ویژه کشورهای نفت خیز است.

نایب رئیس مجلس خبرگان با بیان اینکه «اگر امریکا می توانست آرامش قبرستانی در عراق به وجود آورد این کار را می کرد» خاطرنشان کرد؛ امروز آنها دیدند که در یک بن بست گیرکرده اند. هم امریکایی ها در عراق و حتی ناتو در افغانستان به گل نشسته اند. فرصت شرارت در جای دیگر ندارند و حتی امروز مشکلات آنها به خانه های شان رفته است.

رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام با بیان اینکه «ما در اصول با یکدیگر هیچ اختلافی نداریم» خاطرنشان کرد؛ نباید بگذاریم تا اختلاف سلیقه های کوچک موجب شود وحدت ملی دچار مشکل شود. البته در رابطه با ایجاد اتحاد و وحدت، مجلس خبرگان نقش ویژه دارد.

هاشمی رفسنجانی با اشاره به اینکه «طرح مساله انسجام اسلامی حرف جدیدی بود و به موقع زده شد»، ادامه داد؛ با توجه به طرح دشمنان اسلام مبنی بر تشکیل خاورمیانه بزرگ، دشمنان اسلام می خواهند که کشورهای مسلمان را در مقابل یکدیگر قرار دهند و حتی ما شاهد بودیم که موج عظیمی علیه شیعیان به وجود آمد که با تدبیر این موج خنثی شد، باید مراقب باشیم ضمن دفاع از مواضع حد خودمان، بهانه به ایادی شیاطین ندهیم. شاید کشور کوچکی علیه ما حرفی بزند ولی ما نباید به خاطر مصالحی به این گونه اظهارات توجه کنیم، چون مصالح عمومی مهم تر است.

مومن جانشین هاشمی بعد از اظهارات اکبر هاشمی رفسنجانی به رسم معمول اجلاسیه های خبرگان رهبری، خبرنگاران و عکاسان از صحن علنی ساختمان قدیم مجلس خارج شدند و جلسه غیرعلنی شد.در این بخش پس از ارائه نطق های پیش از دستور انتخابات انجام شد و به دلیل برگزیدن هاشمی به ریاست، یک رای گیری نیز برای نایب رئیسی مجلس انجام شد. بر مبنای آن آیت الله محمد مومن نماینده استان قم با کسب 37 رای به عنوان نایب رئیس اول انتخاب و جانشین هاشمی شد. آیت الله هاشمی شاهرودی رقیب مومن هم توانست 33 رای به دست آورد.

محمد یزدی نیز در جایگاه نایب رئیس دوم مجلس خبرگان قرار دارد. سید احمد خاتمی و قربانعلی دری نجف آبادی نیز منشی های این مجلس هستند.

دومین اجلاس خبرگان رهبری دوره چهارم امروز نیز ادامه دارد. از امروز هاشمی بر کرسی ریاست تکیه خواهد زد. هر چند که انتخاب او تغییر شگرفی در روند سیاست های این مجلس نخواهد داشت. کما اینکه در دوره های پیشین نیز به دلیل کسالت مرحوم مشکینی، اداره اجلاس عملاً با هاشمی رفسنجانی بود، ولی تفویض قانونی این مسوولیت اختیارات او را افزون خواهد کرد.

در این صورت باید دید که آیا هاشمی رفسنجانی می تواند رقبایش را برای عملیاتی کردن برنامه هایی که در نطق پیش از دستور خود عنوان کرد، به رفقایش تبدیل کند؟