دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

تربیت از دیدگاه حضرت علی(ع)‌

برای واژه «تربیت» معانی مختلفی در میان اقوال اندیشمندان و کتب آنان ذکر گشته است.
تربیت از دیدگاه حضرت علی(ع)‌
تربیت از دیدگاه حضرت علی(ع)‌
نویسنده: لیلا نعمتی

برای واژه «تربیت» معانی مختلفی در میان اقوال اندیشمندان و کتب آنان ذکر گشته است. تربیت در عبارتی موجز و مختصر به معنای به فعلیت رساندن استعدادهای بالقوه و ارزش‌های نهفته در وجود هر موجودی باتوجه به سرشت ویژه وی می‌باشد. از این دیدگاه فراهم کردن شرایط و زمینه‌های لازم برای بروز استعدادهای نهانی و به تکامل رسانیدن آن، تربیت نامیده می‌شود. با این تعبیر در وجود هر موجودی یک سری ارزش‌‌ها و توانایی‌های ذاتی به ودیعه گذاشته شده است که فعلیت یافتن آن نیازمند مراقبت و تربیت ویژه و منحصر به فرد خود می‌باشد که اگر این توانایی‌های نهفته شده به فعلیت و ظهور نرسند، ممکن است این استعدادها بی ارزش و بی بهره مانده و در مسیری ناصحیح رشد و نمو یابند.‌

امیر مومنان علی(ع) می‌فرمایند: «به سخن مردِ خدا و مربی الهی خویش گوش فرا دهید و دل‌های خود را در پیشگاه او حاضر سازید و هنگامی که به خاطر احساس خطر فریاد می‌کشد، بیدار شوید». لذا هر انسانی برای شکوفایی و ظهور صحیح قابلیت‌های جوهری خویش نیازمند حضور مستمر یک مربی دلسوز و آگاه می‌باشد. بی تردید چنین مربی دارای ویژگی‌‌ها و شایستگی هایی می‌باشد که بدون آن خصوصیات نمی‌توان به کمال خویش امیدوار گشت. حضرت علی(ع) می‌فرمایند: «کسی که خود را در مقام پیشوایی و امامت قرار می‌دهد باید پیش از آنکه به تعلیم دیگران بپردازد، به تعلیم خویش پرداخته و باید تادیب او به عملش پیش از تادیب او به زبانش باشد. کسی که معلم و ادب کننده خویش است به احترام سزاوارتر است از کسی که معلم و مربی دیگران است». امام صادق(ع) نیز فرموده‌اند: «عالِم کسی است که عملش، گفتارش را تصدیق کند و هر کس عملش گفتارش را تصدیق نکند؛ عالم نیست». از این رو است که در برخی تعبیرات، عالم بی عمل به درخت بدون ثمر و میوه و ابر بی باران تشبیه گشته است.‌بنابراین پر واضح است که داشتن مربی صالح از الزامات تفکیک ناپذیر سیر صحیح تربیت و ارشاد است. و هر کسی به صرف بهره مند بودن از دانشی مختصر شایسته اعطای مقام شامخ مربی و مرشد نمی باشد. بی تردید انبیای الهی و امامان معصوم راهنمایان و مربیان انسان در مسیر زندگی است که با تدبّر و غور در سیره و روش زندگی آنان و پیروی از دستورات و فرامین روشنگر آن بزرگواران می‌توان راه هدایت را در پیش روی هر انسانی گشوده و با آرامش خاطر به تحکیم مبانی اعتقادی و اجتماعی زندگی خویش همت گماشت.‌حضرت علی (ع) در خطبه 105 نهج البلاغه فرموده اند: «ای مردم چراغ دل را از شعله گفتار گویندگان با عمل روشن سازید و ظرف‌های خویش را از آب زلال چشمه هایی که از آلودگی پاک است پر کنید. امام غیر از آنچه که از جانب خداوند مامور است وظیفه ای ندارد. امام وظیفه دارد: 1. با پند و اندرز فرمان خدا را ابلاغ نماید 2. در خیر خواهی مردم کوشش نماید 3. احیای سنت و رفتار بر طبق روش پیامبر نماید و 4. بر مستحقان اقامه کیفر نموده و حق مظلومان را به آنها بازگرداند».همچنین والدین هر انسانی نیز مسئولیت تربیت فرزندان خویش را برعهده دارند. تا بدانجا که تکلیف به تربیت صحیح فرزندان جزء حقوق فرزندان بر ذمه پدر و مادر خویش می‌باشد. از این رو است که امام علی(ع) نیز یادآوری نموده اند: «حق فرزند بر پدر این است که: نام نیک برایش انتخاب کند. او را خوب تربیت نماید. و به او قرآن یاد دهد». البته باید اذعان داشت هر انسانی نیز می‌بایست برای تربیت صحیح و اسلامی خویش تلاش نموده و دل از زنگار بیماری‌های اغواکننده پاک نموده و اسیر وسوسه‌های گمراه کننده نگردد و در مسیر شناسایی مربی و مرشد شایسته و صالح به ورطه گمراهی و کج اندیشی سقوط و تنزل نیابد.

مقاله

نویسنده لیلا نعمتی

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

No image

امامت از ديدگاه نهج البلاغه

اختلاف مذهبي بين مسلمين سه ريشه اصلي دارد. نخستين اختلاف بر سر جانشيني پيامبر اسلام، مسلمانان را به دو دسته شيعه و سني تقسيم کرد.دومين اختلاف مسلمين در اصول دين و مسائل اعتقادي است که سبب پيدايش مکاتب مختلف کلامي گرديد که مهمترين آن ها اشاعره، معتزله، مرجئه و شيعه است. سومين اختلاف در احکام و فروغ دين است که در نتيجه آن مذاهب مختلف فقهي مانند شافعي، حنبلي، مالکي، حنفي و جعفري پديدار شد.
نگاهی به مسأله حساس امامت در نهج البلاغه

نگاهی به مسأله حساس امامت در نهج البلاغه

احتمالا بتوان از این سخن دردمندانه این نکته را به دست آورد که اهمیت امامت فقط در مدیریت جامعه نیست بلکه در مقام فهم دین نیز بسیار حائز اهمیت است که البته طبق دلایل بسیار متقن ائمه اهل بیت (علیهم السلام) از علمی خدایی بهره مند هستند کما اینکه این مساله را می توان از این سخن حضرت نیز به دست آورد ان احق الناس بهذا الامر اقواهم علیه و اعلیهم بامر الله فیه سزاوارترین مردم به امر حکمرانی تواناترین آنها در این امر و عالمترین آنها به دستور خداوند در مورد حکمرانی است.
رهبرى صالح از ديدگاه نهج البلاغه

رهبرى صالح از ديدگاه نهج البلاغه

از موضوعات اساسى و مباحث حياتى نهج البلاغه - كه جملگى از مسائل اساسى جامعه انسانى محسوب مى گردد - مساله امامت و رهبرى است . على (ع) در سخنان و رهنمودهاى ارزنده خويش در نهج البلاغه به بيان ابعاد مختلف اين مساله پرداخته اند:اولا: ضرورت آن را در اجتماع بشرى مطرح فرموده اند؛ثانيا: در ارتباط با همين لزوم و ضرورت رهبرى، به امامت و پيشوايى صالح و حق، و نيز به رهبرى ناشايسته و ناحق پرداخته اند.
نص بر امامت در نهج البلاغه

نص بر امامت در نهج البلاغه

کجایند کسانى که به دروغ و از روى حسد- گمان مى کنند که آنان «راسخان در علمند نه ما» خداوند ما را بالا برده و آنها را پایین، به ما عنایت کرده و آنها را محروم ساخته است، ما را وارد کرده، و آنها را خارج؟! تنها به وسیله ما هدایت حاصل مى شود، و کورى و نادانى برطرف مى گردد، امامان از قریش اند امّا نه همه قریش بلکه خصوص یک تیره، از بنى هاشم، جامه امامت جز بر تن آنان شایسته نیست و کسى غیر از آنان چنین شایستگى را ندارد
Powered by TayaCMS