بهشت هم مشتاق ما می شود؟

بهشت هم مشتاق ما مي شود؟

آیت الله جوادی آملی

یک کریمه که از دودمان نبوت و ولایت است، به جائی می‌رسد که امام هشتم و امام نهم (سلام الله علیهما) درباره زیارت او هم توصیه و سفارش دارند، و هم دستور و برنامه! از وجود مبارک امام هشتم رسیده است که خواهر ما فاطمه معصومه(س) در قم مدفون است؛ هر کس این بانو را زیارت کند، بهشت برای اوست. و از وجود مبارک امام نهم نیز رسیده است که عمّه من فاطمه معصومه(س) در قم مدفون است و هر کس آن حضرت را زیارت کند، بهشت برای اوست.

اعمالی که باعث ورود در بهشت است، یکسان نیست. بعضی از عمل‌های خیر باعث می‌شود انسان به بهشت راه پیدا کند. بعضی از اعمال خیر سبب می‌شود که بهشت در اختیار او شود نه او در اختیار بهشت. گاهی به ما می‌فرمایند: اگر فلان کار خیر را انجام دادید وارد بهشت می‌شوید. گاهی می‌فرمایند: اگر فلان کار خیر را انجام دادی بهشت برای شماست! در صورت دوّم، انسان حقّ شفاعت هم دارد که عده‌ای را به همراه ببرد.

راز اینکه وجود مبارک امام هشتم و امام نهم فرمودند: هر کس کریمه اهل بیت فاطمه معصومه (سلام الله علیها) را زیارت کند، بهشت برای اوست این است که او اهل ولایت است! اگر کسی پیوند ولائی با دودمان عصمت و طهارت داشت، می‌کوشد که رایحه ولایت و طعم ولایت در هستی او پدید آید و خود جزء اولیای الهی بشود. اگر کسی جزء اولیاء خدا شد و ولی الله شد، بهشت مشتاق اوست.

در برخی از روایات ما آمده است که بهشت مشتاق سلمان است. اشتیاق بهشت به سلمان بیش از علاقه سلمان به بهشت است. رازش آن است که بهشت محصول عقیده صحیح و اخلاق صحیح و عمل صالح است. و عقیده و اخلاق و اعمال جزء شئون ادراکی و عملی انسان است. اگر بهشت در اثر عقیده و خلق و عمل است، و اگر عقیده و خلق و عمل جزء شئون ادراکی و عملی آدمند ، پس روح انسان والاست که در اثر تحصیل عقیده و اخلاق و اعمال، بهشت را می‌سازد. بهشت مملوک انسانی است که ولی الله است. در جریان دوزخ هم (معاذ الله) اینچنین است. بنابراین وجود مبارک امام هشتم و امام نهم، اثر زیارت فاطمه معصومه (س) را استحقاق بهشت دانستند که بهشت برای اوست.

روایتی است که از وجود مبارک امام رضا (ع) رسیده است که فرمود: اگر کسی خواهرم، کریمه اهل بیت، فاطمه معصومه را «عارفاً بحقّها» زیارت کند؛ بهشت برای او ثابت است. معلوم می‌شود کریمه اهل بیت، فاطمه معصومه(س) حقّی دارد؛ بعضی از زائران به حقّش عارف‌اند، بعضی عارف نیستند. بعضی او را فقط به عنوان خواهر امام و دختر امام و عمّه امام می‌شناسند و زیارت می‌کنند. اینها طرفی از فضیلت و ثواب را می‌برند، اما به ثواب کامل بار نمی‌یابند! بعضی حقّ این کریمه را می‌شناسند که امام هشتم اینچنین فرمود.

حالا حق او چیست تا انسان آن حق را بشناسد و آن حضرت را با معرفت به حق زیارت کند؟ حقی که می‌توان برای کریمه اهل بیت(ع) ثابت کرد از راه‌های متعدّد و گوناگون قابل اثبات است. ولی روشن‌ترین و ساده‌ترین راه همان تحلیل عمیق زیارت نامه آن حضرت است.

زیارتی که برای معصوم زادگان و امام زادگان آمده دو قسم است: بعضی از معصوم زادگان و امام زادگان زیارت خاصی ندارند، علماء و بزرگان برای زیارت آنها جمله‌هائی را انشاء می‌کنند. نظیر آنچه که برای حضرت عبدالعظیم حسنی (ع) است که بعضی از علماء زیارت‌نامه او را تدوین کرده‌اند. اصل زیارت آن حضرت که ثواب دارد از معصومین رسیده است، اما وجود مبارک حضرت عبدالعظیم(ع) را چگونه زیارت بکنید، این زیارت نامه‌ها تدوین شده بعضی از علمای بزرگ است. لکن درباره فاطمه معصومه (س) زیارتش را از امام هشتم نقل کرده‌اند. یکی از محدّثین بزرگ قم که توفیق تشرّف محضر امام زمانش، وجود مبارک امام رضا (ع) را پیدا کرد، نقل کرد که وجود مبارک امام رضا به من فرمود، یعنی به همین سعد اشعری که از قمیون بزرگوار است، فرمود: یا سعد! قبری در خاک شماست. عرض کرد: منظور قبر کریمه اهل بیت فاطمه معصومه (س) است؟ فرمود: آری! بعد فرمود: شما آن بزرگوار را با این وضع زیارت بکنید... این زیارت نامه‌ای که در کتب زیارات و ادعیه آمده است ، این جزء منشات وجود مبارک امام هشتم است.

از این زیارت چند نکته بر می‌آید؛ اوّلین نکته آن است که وجود مبارک کریمه اهل بیت فاطمه معصومه (س) در سلسله جلیله انبیاء و اولیاء قرار دارد. یعنی وقتی انبیاء (ع) سلسله شان به پایان رسید، اولیای الهی یعنی ائمه معصومین سلسله شان به پایان رسید، نوبت به شاگردان ممتاز ائمه رسید، نوبت به اصحاب خاصّ ائمه رسید؛ می‌بینید وجود مبارک فاطمه معصومه (س) به عنوان یکی از شاگردان و مولود ائمه (ع) و یکی از اصحاب خاصّ ائمه (ع) مطرح است و وارث همان معارف است. منتها نبوت برای انبیاء است، امامت برای ائمه (ع) است. این کریمه اهل بیت(ع) طهارت، معرفت، زهد و عبادت، علم و عقل و سائر ملکات نفسانی را در اثر شاگردی ائمه(ع) و ص حابت ائمه (ع) به دست آورده است.

اگر این بی بی به این مقام رسیده است که همه بزرگان، همه علماء، همه مراجع در کنار بارگاه ملکوتی او عرض می‌کنند: یا فاطمه اشفعی لی فی الجنّه... معلوم می‌شود حقّ شفاعت دارد. در قیامت همگان به شفاعت خاندان پیغمبر (ص) نیازمندند. آنها که خدای ناکرده مشکل گناه دارند به برکت آنها یا کمتر عذاب می‌بینند، یا از عذاب نجات پیدا می‌کنند. آنها که مثلاً اهل اعرافند، به بهشت راه پیدا می‌کنند. آنها که اهل بهشتند، به برکت شفاعت درجاتشان رفیع می‌شود. همه شیعیان و کسانی که دین‌شان مرضی خداست نیازمند به شفاعت اند؛ یا در نجات از جهنّم، یا در تخفیف از عذاب، یا از رهائی از اعراف و ورود به بهشت، یا ترفیع درجات بهشت؛ به هر تقدیر در همه این مراحل و درجات به شفاعت نیازمندند. اینکه همه بزرگان در پیشگاه این کریمه عرض می‌کنند: اشفعی لی فی الجنّه فانّ لک عند الله شانً من الشّان، معلوم می‌شود که وجود مبارک این کریمه از ولایت الهی برخوردار است. و با قرآن همراه است و از قرآن جدا نمی‌شود. چنین مقامی را اگر کسی بشناسد و آن حضرت را با این معرفت زیارت کند، استحقاق بهشت دارد.