دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

رابطه معرفت با ایمان و تقوا

مطابق تعالیم دینی، شرط دستیابی به معرفت حقیقی، طهارت روح است و کلید طهارت روح، ایمان به خدا و تقواست.
رابطه معرفت با ایمان و تقوا
رابطه معرفت با ایمان و تقوا
نویسنده: رضا جاودان

مطابق تعالیم دینی، شرط دستیابی به معرفت حقیقی، طهارت روح است و کلید طهارت روح، ایمان به خدا و تقواست. پیداست جان و دلی که با ایمان به خدا و محبت او پیوند داشته باشد و به تقوا و پارسایی روی آورد، بی تردید درون را از اوهام و ظنون و باورهای ناصواب و خیال پردازی‌ها پیراسته می‌سازد و حقایق را آن گونه که هست می‌شناسد و به خود اجازه نمی دهد ذره ای از حقیقت و واقعیت کنار رود و خواسته‌ها و هوسها، اندیشه‌ها و معرفتهای او را بسازند و سراب را به جای آب و جهالت را به جای معرفت قالب کنند.

از سوی دیگر، ایمان و تقوا از منظر قرآن کریم علم آفرین و معرفت سازند، زیرا آن گاه که دل از قاذورات دنیا و زنگارها و حجابها پیراسته و تمامی گفتار و رفتار و اندیشه و عمل با مواظبت و مراقبت انجام پذیرفت، بی تردید دل از نورانیت و صفا برخوردار و مجلای تجلیلات حضرت باری تعالی می‌گردد و معرفت‌های سترگ نصیب انسان می‌شود، بنابراین معرفت و ایمان و تقوا در یکدیگر تاثیر متقابل دارند. در قرآن کریم به روشنی ارتباط معرفت با ایمان و تقوا بیان شده است، در یک مورد ایمان به خدا به عنوان نور و روشنایی و روشن بینی و سرمایه ای که بدان می‌توان درست اندیشید، صحیح تصمیم گیری کرد و زندگی شایسته داشت تلقی شده است. ولی در برابر، کسی که ایمان به خدا ندارد اولااو بسان مردگان است و ثانیا پیوسته در تاریکی‌ها به سر می‌برد و نور روشنایی و روشن بینی برای او نیست: «او من کان میتا فاحییناه و جعلنا له نورا یمشی به فی الناس کمن مثله فی الظلمات لیس بخارج منها؛ آیا کسی که مرده بود و زنده‌اش گرداندیم و برای او نوری پدید آوردیم تا در میان مردم در پرتو آن نور راه برود همانند کسی است که در ظلمتها قرار گرفته و از آن خارج نمی‌شود»(انعام: 122).

از این آیه به خوبی استفاده می‌شود که ایمان نور آفرین، معرفت ساز و آگاهی دهنده است و انسان را از اشتباهات در زندگی دنیوی باز می‌دارد. در این باره آیات دیگری نیز وجود دارد اما ارتباط معرفت و تقوا به روشنی در آیات شریفه قرآن کریم بیان شده است از جمله: «یا ایها الذین آمنوا ان تتقوا الله یجعل لکم فرقانا؛ ای کسانی که ایمان آورده اید اگر از خدا پروا کنید برای شما نیروی تشخیص قرار می‌دهد»(انفال: 29). واژه فرقان به معنای نیرویی است که حق را از باطل و صحیح را از سقیم تشخیص می‌دهد و از آنجا که به صورت نکره و مطلق ذکر شده دال بر گستردگی این نیرو و سعه آن می‌کند و تمامی نورانیت و معرفتها را پوشش می‌دهد. از این رو شجره طوبای تقوا پرمیوه است و از جمله آنها معرفت و علم است، بنابراین رابطه تقوا و معرفت وثیق و عمیق است.

در سوره حدید آیه 28 می‌فرماید: «یا ایها الذین آمنوا اتقوا الله و آمنوا برسوله یوتکم کفلین من رحمته و یجعل لکم نورا تمشون به و یغفر لکم والله غفور رحیم؛ ای کسانی که ایمان آورده اید از خدا پروا کنید و به پیامبر او بگروید تا از رحمت خویش شما را دو بهره عطا کند و برای شما نوری قرار دهد که به برکت آن راه سپرید و بر شما ببخشاید و خدا آمرزنده مهربان است». در این آیه شریفه رابطه تقوا و معرفت به روشنی بیان شده است و در مجموع سه پاداش برای پارسایان قرار داده شده است: رحمت مضاعف، معرفت و مغفرت. بنابراین تقوا با معرفت ارتباط وثیق دارد.

مقاله

نویسنده رضا جاودان

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

 فرازی از خطبه های نهج البلاغه در باب توحید

فرازی از خطبه های نهج البلاغه در باب توحید

هر چه به ذات شناخته باشد ساخته است و هرچه به خود بر پا نباشد ديگرى اش پرداخته. سازنده است نه با به كار بردن افزار. هر چيز را به اندازه پديد آرد، نه با انديشيدن در كيفيت و مقدار. بى نياز است بى آنكه از چيزى سود برد. با زمان ها همراه نيست و دست افزارها او را يارى ندهد.
 خداشناسی در نهج البلاغه

خداشناسی در نهج البلاغه

پیشوایان دینی، همواره ما را از اندیشیدن در ذات خداوند بزرگ منع کرده اند؛ چرا که عظمت بی پایان حضرت حق، فراتر از آن است که عقل محدود و نارسای بشری به درک و شناخت او دست یابد. در بخشی از کلام امام علی علیه السلام آمده است: «اگر وهم و خیال انسان ها، بخواهد برای درک اندازه قدرت خدا تلاش کند و افکار بلند و دور از وسوسه های دانشمندان، بخواهد ژرفای غیب ملکوتش را در نوردد و قلب های سراسر عشق عاشقان، برای درک کیفیّت صفات او کوشش نماید .
 توحید و خداگرایی‏ در نهج البلاغه

توحید و خداگرایی‏ در نهج البلاغه

البته این‏گونه نیست که خداوند با وجود امکان اشراف انسان بر صفاتش او را بازداشته، بلکه روشن است که شناخت جامع موجود نامحدود از سوى یک موجودِ محدود محال است. قدرت او بر اشراف‏بخشیدن به‏انسان در شناخت خود، به این امرِ محال تعلق نمى‏گیرد؛ زیرا غیرخدا همه‏چیز محدودیت دارد و نامحدودکردن محدود ذاتاً محال است.
 توحید در نگاه امام علی (علیه السلام)

توحید در نگاه امام علی (علیه السلام)

بعضی متفکران بر این باورند که در قرآن بر اثبات وجود آفریدگار آیـاتـی ذکـر شده است که روشن ترین آن ها را آیه ذیل است: (افی الـلـه شک فاطر السموات والارض5؛ مگر درباره خدای متعال که خالق آسمان ها و زمین است، شکی هست؟
 توحید از دیدگاه قرآن و نهج البلاغهʁ)

توحید از دیدگاه قرآن و نهج البلاغه(1)

با توجه به این نکته، باید ببینیم که قرآن کریم برای عقائد و معارف مطرح شده از جانب خودش چه دلائلی را مطرح کرده است ؟ و با وجود این شیوه که قرآن از همه گروه ها برهان ودلیل می طلبد، آیا ممکن است که خودش برای مطالب خود دلیل نیاورد؟ و آیا جا دارد که ما برای معارف اسلام، از جای دیگر طلب دلیل کنیم ؟
Powered by TayaCMS