گسسته‌گویی و نبوغ سرشار

2 دی 1386, 0:0

« درباب یقین» در کنار پژوهش‌های فلسفی و رساله منطقی – فلسفی جزو 3 اثر مهم و ماندگار ویتگنشتاین و یکی دیگر از مباحث مطرح شده در نشست ویتگنشتاین در ایران بوددکتر مینو حجت که رساله دکترای خود را در زمینه معرفت‌شناسی ویتگنشتاین ارائه کرده، در باره این اثر می‌گوید: درباب یقین نمونه کامل اثری سهل‌ و ممتنع است...

گسسته‌گویی و نبوغ سرشار حکمت‌و فلسفه- « درباب یقین» در کنار پژوهش‌های فلسفی و رساله منطقی – فلسفی جزو 3 اثر مهم و ماندگار ویتگنشتاین و یکی دیگر از مباحث مطرح شده در نشست ویتگنشتاین در ایران بود دکتر مینو حجت که رساله دکترای خود را در زمینه معرفت‌شناسی ویتگنشتاین ارائه کرده، در باره این اثر می‌گوید: درباب یقین نمونه کامل اثری سهل‌ و ممتنع است. در این کتاب به هیچ‌وجه با تعابیر پیچیده و جملات دشوار و سخت مواجه نیستیم و در عین حال با خوانش این کتاب متوجه می‌شویم که با اثری دشوار که لایه‌های پنهان و عمیق فراوانی دارد، مواجه‌ایم. وی ضمن اشاره به اندیشه‌های ویتگنشتاین که حول محور معرفت و یقین قرار دارد، می‌گوید: ویتگنشتاین ضمن نوشتن این یادداشت‌ها مشغول کندوکاو و جست‌وجو بود؛ اما در جست‌وجوی به‌دست آوردن راه‌حل برای مسائل نبوده است. نوشته‌های او از هیچ ترتیبی برخوردار نیست و این مسئله را به وضوح می‌توان در یادداشت‌هایی که از او به جای مانده، دید. او در یادداشتی شدیدا احساس موفقیت می‌کند و جایی دیگر کاملا مایوس و ناامید به‌نظر می‌رسد. ویتگنشتاین در جایی می‌نویسد: من اکنون رخنه‌ای در تفکرم احساس می‌کنم که نمی‌دانم پر می‌شود یا خیر. با این وجود این اظهارات قطعی نیستند و ما باید از این جهت به آنها توجه داشته باشیم که بتوانیم در فهم بهتر آثار و اندیشه‌های او از آنها بهره‌ ببریم. دکتر حجت درخصوص گسسته‌گویی ویتگنشتاین و سبک فلسفه ورزی اش می‌گوید: شیوه نوشتن یادداشت‌های او و عدم وجود ترتیب و قاعده خاص در یادداشت‌های او، قطعا خاص او بوده و از نبوغ سرشار ویتگنشتاین سرشار است. این طور نیست که هر کسی بتواند این‌گونه اندیشه‌ورزی داشته باشد. او برای پی بردن به کنه امور هستی و برای توصیف آن، به جای پیوستگی، گسسته‌گویی را انتخاب می‌کند و از زوایای مختلف به امور می‌نگرد تا تصاویر همه‌جانبه‌ای از موضوع ارائه دهد. قطعا اندیشه‌های ویتگنشتاین در هیچ قالب دیگری جز این قابل بیان نیست و ما این نکته را باید در یادگیری و فهم آثار او نیز در نظر داشته باشیم. ویتگنشتاین می‌گوید: اگر بخواهم ترتیبی به نوشته‌هایم بدهم این مسئله آنها را فلج می‌کند. بنابراین ما به‌عنوان خواننده و علاقه‌مند به آثار او و اندیشه‌اش باید توجه داشته ‌باشیم که فهم اندیشه‌های او در یک قالب کلی تا چه حد موافق با آنچه مطلوب ویتگنشتاین بوده، است. وی در ادامه صحبت‌هایش ویتگنشتاین را ناقد فلسفه‌ورزی‌های معمول در باب معرفت و یقین می‌داند و می‌گوید: قصد ویتگنشتاین این بوده که غباری را که فیلسوفان سنتی به پا کرده بودند، از روی این مفاهیم کنار بزند تا امروز بتوانیم آنها را بهتر درک کنیم. نویسنده ویتگنشتاین و عینیت معرفت ‌شناختی (زیرچاپ) در باب باورهای یقینی از دیدگاه ویتگنشتاین معتقد است: باورهای یقینی از طریق ارتباط‌های زبانی ما با دیگران در مسیر رشد، تعلیم و تربیت ایجاد می‌شود. این باورها همگانی است و نه شخصی. بنابراین از عینیت برخوردار است. این یقین، یقین شخصی و روانشناختی نیست؛ بلکه یقینی عینی است که مفهومی ذومراتب دارد؛ یعنی قابلیت تغییر دارد، می‌توان آن را کم یا بیشتر کرد و حتی از بین برد و احتمال خطا بودن آن نیز هست، اما نکته اصلی این است که با همه این تفاسیر، این مجموعه هرگز دچار خطا نمی‌شود زیرا کشف خطا هم باید با یقین همراه باشد.

روزنامه همشهری

جدیدترین ها در این موضوع

فرازی از خطبه های نهج البلاغه در باب توحید

هر چه به ذات شناخته باشد ساخته است و هرچه به خود بر پا نباشد ديگرى اش پرداخته. سازنده است نه با به كار بردن افزار. هر چيز را به اندازه پديد آرد، نه با انديشيدن در كيفيت و مقدار. بى نياز است بى آنكه از چيزى سود برد. با زمان ها همراه نيست و دست افزارها او را يارى ندهد. 8 آبان 1395, 19:34

خداشناسی در نهج البلاغه

پیشوایان دینی، همواره ما را از اندیشیدن در ذات خداوند بزرگ منع کرده اند؛ چرا که عظمت بی پایان حضرت حق، فراتر از آن است که عقل محدود و نارسای بشری به درک و شناخت او دست یابد. در بخشی از کلام امام علی علیه السلام آمده است: «اگر وهم و خیال انسان ها، بخواهد برای درک اندازه قدرت خدا تلاش کند و افکار بلند و دور از وسوسه های دانشمندان، بخواهد ژرفای غیب ملکوتش را در نوردد و قلب های سراسر عشق عاشقان، برای درک کیفیّت صفات او کوشش نماید . 8 آبان 1395, 19:32

توحید و خداگرایی‏ در نهج البلاغه

البته این‏گونه نیست که خداوند با وجود امکان اشراف انسان بر صفاتش او را بازداشته، بلکه روشن است که شناخت جامع موجود نامحدود از سوى یک موجودِ محدود محال است. قدرت او بر اشراف‏بخشیدن به‏انسان در شناخت خود، به این امرِ محال تعلق نمى‏گیرد؛ زیرا غیرخدا همه‏چیز محدودیت دارد و نامحدودکردن محدود ذاتاً محال است. 8 آبان 1395, 19:29

توحید در نگاه امام علی (علیه السلام)

بعضی متفکران بر این باورند که در قرآن بر اثبات وجود آفریدگار آیـاتـی ذکـر شده است که روشن ترین آن ها را آیه ذیل است: (افی الـلـه شک فاطر السموات والارض5؛ مگر درباره خدای متعال که خالق آسمان ها و زمین است، شکی هست؟ 8 آبان 1395, 19:27

توحید از دیدگاه قرآن و نهج البلاغه(1)

با توجه به این نکته، باید ببینیم که قرآن کریم برای عقائد و معارف مطرح شده از جانب خودش چه دلائلی را مطرح کرده است ؟ و با وجود این شیوه که قرآن از همه گروه ها برهان ودلیل می طلبد، آیا ممکن است که خودش برای مطالب خود دلیل نیاورد؟ و آیا جا دارد که ما برای معارف اسلام، از جای دیگر طلب دلیل کنیم ؟ 8 آبان 1395, 19:25