دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

علم کلام

No image
علم کلام

از مهم‌ترین اهداف و رسالت‌های این علم تبیین و تثبیت عقاید دینی، و پاسخ‌گوئی به اشکالات و شبهات در این زمینه است. که یکی از شئونات پیامبران و رهبران الهی و نیز مورد اهتمام ویژه ائمۀ معصومین (علیهم‌السلام) بوده است. بدین جهت می‌توان گفت تاریخ علم کلام با تاریخ ادیان آسمانی آغاز شده است.

تعریف وموضوع علم کلام

کلام علمی است که اعتقادات دینی را بیان کرده، آنها را تبیین و اثبات می‌کند و به دفاع از آنها در برابر شبهه‌ها و اعتراض‌ها می‌پردازد. موضوع آن عبارت از اصول و عقاید دینی است.

اهداف علم کلام

علم کلام سه هدف مهم را بر عهده دارد:

الف- بیان عقاید دین: بشر نیازمند دریافت منظم وطبقه‌بندی شدۀ عقاید دینی است که اما این مهمّ در قرآن کریم و گفته‌های معصومین (علیهم‌السلام) به دلیل طبیعت متون مقدّس به صورت منظم و کلاسیک عرضه نشده است.

از این رو استخراج و تنظیم مباحث عقیدتی بر عهدۀ متکلّم، یعنی دانشمند علم کلام است.

ب- تبیین عقاید دین: متکلّم پس از استخراج اعتقادات دینی، به تبیین، تفسیر، تحلیل و اثبات آنها می‌پردازد. هم‌چنین بر متکلّم است که هماهنگی عقاید دینی با یکدیگر و عدم تعارض میان آنها را روشن سازد.

ج- دفاع از عقاید دینی و پاسخ به شبهه‌ها: وظیفه دیگر متکلّم آن است که از حریم عقاید دینی در برابر اشکال‌ها و اعتراض‌های مخالفانِ دین دفاع کند.

دلیل نام‌گذاری

در این مورد نظرهای مختلفی ارایه شده است از جمله:

الف) این علم موجب می‌شود قدرت سخن‌وری (تکلّم) و استدلال‌گری در انسان افزایش یابد.

ب) در نخستین کتاب‌های عقیدتی، مباحث با عناوین «کلام فی الجیر»، «کلام فی اثبات الصانع» و مانند آن، آغاز می‌شده است.

ج) مهم‌ترین و داغ‌ترین مسأله عقیدتی که در آغاز اسلام مطرح شد، مسأله مخلوق بودن و نبودن «کلام خدا» بود.

‌تاریخ و اسباب پیدایش علم کلام

هرگاه مقصود از علم کلام مطلق بحث و گفتگو درباره عقاید دینی جهت تبیین و اثبات آنها و پاسخگوئی به اشکالات دربارۀ آنها باشد، باید گفت تاریخ پیدایش علم کلام مقارن با تاریخ ظهور اسلام است.

بخش عظیمی از مباحثات کلامی پیامبر اکرم (ص) با بت‌پرستان و اهل کتاب دربارۀ توحید، نبوت و معاد در قرآن کریم و نیز کتب و تاریخ ثبت و نقل گردیده است.

و اگر مقصود پیدایش فرقه‌های دینی و کلامی است، تاریخ پیدایش علم کلام به پس از رحلت پیامبر اکرم (ص) باز می‌گردد و آغاز اختلافات عقیدتی مسلمین که یکی از نخستین و مهم‌ترین آنها مربوط به مسئله امامت و خلافت است. و پس از آن اختلاف دربارۀ قضاء و قدر، صفات خداوند، ماجرای حکمیت و مانند آن است که به دنبال این اختلافات فرقه‌های قدریه، مشتبهه، خوارج و دیگران پدید آمدند. و اگر مقصود از کلام اسلامی، ظهور مذاهب کلامی دارای اصول و قواعد تعریف شده و روش معین کلامی است، تاریخ و پیدایش آن به اوایل قرن دوم هجری باز می‌گردد.

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

سینمای پناهنده ; به بهانه اکران فیلم سینمایی تگزاس

سینمای پناهنده ; به بهانه اکران فیلم سینمایی تگزاس

نمایش فیلم تگزاس در روزهای اخیر نشان می دهد که مسعود اطیابی تغییر بزرگی در رویه فیلمسازی خود داده است. او که پیش از این با فیلمی درباره حوادث هشتاد و هشت نشان داده بود که در فکر پرداختن به مسائل جدی و حرکت در راستای سینمای اجتماعی است، حالا با تگزاس به جریان فیلم های پرفروشی پیوسته که اتفاقا بر خلاف فیلم قبلی اش دچار موانع ممیزی و عدم مجوز اکران نشده و با توجه به فضای سینمای ایران، سود قابل توجه‌ی را به جیب تهیه کننده واریز می کند.
مصادره و ماجرای غم انگیز زن در سینما

مصادره و ماجرای غم انگیز زن در سینما

هنوز و بعد از گذشت حدود سه ماه از جشنواره فیلم فجر(سی و ششم) و دیدن فیلم سینمایی مصادره ، طعم تلخ تماشای آن هم زمان با اکران های نوروزی و فروش بالای این فیلم ذایقه ام را می آزارد. مصادره را شاید بتوان اروتیک ترین فیلم سینمای ایران پس از انقلاب برشمرد. این فیلم به شدت بیمار است و گویا به جز شوخی های سخیف جنسی حتی با دستمایه کردن یک کودک یا نوجوان راهی برای خندان و شادکردن مخاطبانش ندارد.
گل دادن درخت پیر ; نگاهی به فیلم خجالت نکش

گل دادن درخت پیر ; نگاهی به فیلم خجالت نکش

خجالت نکش، یک فیلم مفرح است. فرحبخشی این فیلم نه از شوخی ها و تکه کلام ها، بلکه به جهت دنیای درونی فیلم است. دنیایی که در آن کودکی متولد می شود و پیری و گذر سن، مانعی برای زایش نیست. در روستای کوچک و کم جمعیت مهمت اباد، 231 نفر زندگی می کنند و این فیلم به ما می گوید که این جمعیت چگونه به اندازه یک نفر بیشتر می شود.
خوک های آوازه خوان ; نگاهی به فیلم خوک

خوک های آوازه خوان ; نگاهی به فیلم خوک

اگر تلاش فیلم خوک در این است که یک کمدی متفاوت در سینمای ایران باشد، باید گفت که در این کار موفق شده است. این فیلم توجهی به شوخی ها کلامی و متدوال در سینمای طنز ندارد. تا حد زیادی می کوشد که از مزیت های واقعیت استفاده کند و در مناسبات انسانی و روابط فردی آدم ها دخل و تصرفی نکند و همزمان از سوی دیگر پیروزمندانه از میدان واقعیت بیرون بیاید بدون آنکه هیچ باج و امتیازی به آنچه که ما واقعیت صدایش می کنیم داده باشد؛ خوک خود را در واقعیت محدود نمی کند.
فیلشاه، آغاز راهی جریان‌ساز در انیمیشن بومی

فیلشاه، آغاز راهی جریان‌ساز در انیمیشن بومی

صحبت از انیمیشنی سینمایی است که در فرم، تکنیک و ارائه مفاهیم به استاندارهای جهانی نزدیک شده و سعی دارد به‌دور از شعار و کلیشه به یک مقطع تاریخی با رگه‌های دینی بپردازد و آغازکننده راهی جریان‌ساز برای صنعت سینمایی انیمیشن در ایران باشد.
Powered by TayaCMS