دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

جُنگ

No image
جُنگ

كلمات كليدي : جنگ، بياض، كشكول، گزيده، مجموعه¬ي ادبي، گلچين ادبي، ادبيات فارسي

نویسنده : اعظم بابایی

جنگ به ضّم جیم، در اصل کلمه‌ی چینی است و به معنای کشتی‌های بادبان‌دار است. این کلمه در زبان چینی امروزی Junga تلفظ می‌‌شود و همان‌طور که به زبان فارسی وارد شده، به زبان‌های اروپایی نیز رفته و از جمله در انگلیسی به صورت Junk و به معنی قایق و زورق استعمال شده است، در صورتی که در زبان فارسی، معنی اصلی خود را از دست داده و جایگزین معنای مجازی خود و معادل سفینه و از مترادفات آن شده است، یعنی دفتری که در آن پراکنده‌هایی از نظم و نثر گرد‌آورند.[1]

جُنگ در اصطلاح مجموعه‌ای از مطالب، به ویژه اشعاری است که با سلیقه و همت یک یا چند نفر گردآوری شده باشد.[2] علاوه‌بر جنگ بر چنین مجموعه‌هایی اسامی دیگری چون بیاض، کشکول، مرقع، خرقه، نیز گفته‌اند. البته بیاض دفتری را گویند که از طول باز شود.[3]

ادبای قدیم در کنار تصنیف‌های اصلی خود، تألیفاتی تفنّنی نیز داشتند، بدین معنا که در ضمن مطالعات خود در طول سالیان نکته‌های برجسته، نادر و شیرین را از میان کتاب‌ها یا از افواه الرجال یادداشت می‌کردند و سپس نظمی یا نظم گونه‌ای بدان‌ها می‌دادند و آن‌را به تناسب موضوع، یا به تداول و اصطلاح زمان بیاض، سفینه، جُنگ، کشکول، دستور، خرقه، منشآت، گلچین و زنبیل می‌نامیدند و اگر آراسته به تصویر و تذهیب نیز می‌بود، آن‌را مرقع می‌گفتند.[4] در بیاض‌ها اشعار را به صورت چلیپا و کج می‌نگاشته‌اند و نیز آن‌را جدول‌کشی می‌کرد‌ند؛ درحالی که در جُنگ‌ها مطالب و اشعار را به‌طور معمول می‌نوشتند و نیز در قدیم برخی از جُنگ‌ها اسم ویژه‌ای نیز داشتند مثل «ثمرة‌الحیات» که از جنگ‌های بسیار معروف عصر صفوی است.[5]

قدیمی‌ترین بیاض چاپ شده «بیاض تاج‌الدین احمد وزیر» نام دارد، این بیاض که در عصر حافظ و در سال 782 ه.ق جمع‌آوری شده است؛ حاوی هشتاد دست‌نبشته، از بزرگان و ادبا و دانشمندان آن زمان و اشعار و مطالب بسیار خواندنی آنان به خط خودشان است.[6]

اما کهن‌ترین جنگ یا مجموعه‌ی شعر و داستان که مرقع نیز بوده است، متعلق به قرن ششم است. مرقع «سلطان رکن‌الدین ابوطالب طغرل پسر ارسلان سلجوقی» (590-571 ه.ق) که در سال 580 ه.ق ابوالفضل احمد راوندی و جمال نقاش اصفهانی برای طغرل ساخته‌اند و در آن پیکره‌های سرایندگان مجلس و تصویر داستان آمده بوده است.[7] البته این اثر اکنون در دست نیست و استاد محمدتقی دانش‌پژوه به نقل از مقدمه‌ی راحةالصدور راوندی آورده است.

از دیگر آثار به جا مانده در این رابطه کتاب «انیس العشاق» از «شرف‌الدین رامی» (قرن هشتم) است.[8]

در دوره‌ی معاصر به ویژه پس از سال‌های 1320ش گرایش بیشتری به انتشار جُنگ‌های ادبی دیده شده است که غالبا علاوه‌بر شعر مطالبی چون داستان، نمایشنامه، نقد ادبی- اعم از ایرانی و خارجی- را هم دربر می‌گیرد. نام جُنگ در ادبیات معاصر برای نخستین‌ بار در جُنگی که گروهی از روشنفکران در سال 1335ش منتشر کردند، دیده شده است که "جُنگ هنر و ادب امروز" نام داشت و به نام سردبیر آن به «جُنگ حسین رازی» شهرت یافت. از جمله مهم‌ترین جُنگ‌های آن زمان، "جُنگ آرش"، "جُنگ طرفه" و "جُنگ اصفهان" نام دارد. از مهم‌ترین جُنگ‌ها و برگزیده‌های شعر در دوره‌ی معاصر نیز "دریای گوهر" از حمیدی شیرازی و «شعر نو از آغاز تا امروز» از محمد حقوقی است.[9]

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

اهمیت شعار سلاح هسته‌ای ندادن در اذهان عمومی

اهمیت شعار سلاح هسته‌ای ندادن در اذهان عمومی

در تقابل ایران با اسرائیل و آمریکا، همیشه گزینه حمله اتمی چالش‌برانگیز بوده و هست. عده‌ای می‌گویند: وقتی آمریکا و اسرائیل به عنوان دشمن اصلی ما سلاح اتمی دارند و تجربه نشان‌داده، اگر لازم شود هیچ تعارفی در استفاده از آن ندارند، پس ما هم باید سلاح اتمی داشته باشیم.
باغ خسروشاهی

باغ خسروشاهی

کی از شبهاتی که در سال‌های اخیر سبب تحریف امام در ذهن نسل جوان شده است این ادعا است که برخی می‌گویند امام در باغ‌های بزرگ و مجلل اطراف جماران زندگی می‌کردند و بااین‌وجود در رسانه‌ها به مردم یک‌خانه کوچک و ساده به‌عنوان محیط زندگی ایشان نمایش داده می‌شد
دوگانه نهضت و نظام

دوگانه نهضت و نظام

برخی دوگانه‌ها را ابتدا درک نمی‌کنیم ولی به مرور که مشغول کاری علمی می‌شویم یا طرحی عملی را به پیش می‌بریم متوجه آن می‌شویم و بعد بر سر آن دو راهی به انتخابی خاص دست می‌زنیم.
چرا ظهور حاج قاسم، خارج از نظم جمهوری اسلامی امکان تاریخی ندارد؟

چرا ظهور حاج قاسم، خارج از نظم جمهوری اسلامی امکان تاریخی ندارد؟

شهید سلیمانی بی‌شک در زمره شخصیت‌هایی است که جامعه ایرانی بشدت از وی متأثر خواهد بود. احتمالاً در طول تاریخ هیچ بدرقه‌ای به میزان تشییع پیکر او شکوهمند نبوده است.
آب و برق مجانی می‌شود!

آب و برق مجانی می‌شود!

پر بازدیدترین ها

Powered by TayaCMS