دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

حجّت

No image
حجّت

كلمات كليدي : حجّت، حجت بالغه، حجت ظاهری، حجت باطنی

نویسنده : (تليخص)هیئت تحریریه سایت پژوه

حجّت

در لغت به معنی برهان و دلیل که با آن حریف را قانع و یا دفع کنند که هفت بار در قرآن کریم به کار رفته است. از جمله:

« قُلْ فَلِلّهِ الْحُجَّه الْبَالِغَه فَلَوْ شَاء لَهَدَاکُمْ أَجْمَعِینَ » (انعام/149)

«بگو: دلیل رسا برای خداست و اگر او بخواهد همه شما را (به اجبار) هدایت می‌‌کند.»

حضرت رسول صلی‌الله علیه‌وآله در تفسیر این آیه فرمود: که روز قیامت خداوند به بنده‌اش می‌فرماید: آیا در دنیا عالِم بودی؟ اگر بنده بگوید آری، می‌فرماید پس چرا به علم خود عمل نکردی؟ اما اگر بگوید جاهل بودم، می‌فرماید پس چرا تعلم نکردی که به علم آموخته‌ات عمل کنی؟ و این گونه با او محاجّه و استدلال می‌فرماید و این همان حجّت بالغه است.

از امام کاظم علیه‌السلام روایت شده است که فرموده است:

«خداوند را بر مردم دو چیز باشد: یکی ظاهر که آن عبارت است از پیامبران و رهبران دین و دیگری باطن که آن عقول مردم است.»

پیامبران و اوصیای آن‌ها از این جهت حجت نامیده شده‌اند‌ که خداوند به وجود آن‌ها بر بندگان خود احتجاج کند.

یکی از معتبرترین احادیث نبوی که در این باب آمده این است که وقتی آیۀ:

« إِنَّمَا أَنتَ مُنذِرٌ وَلِکُلِّ قَوْمٍ هَادٍ » (رعد/7)

«تو فقط بیم دهنده‌ای و برای هر گروهی هدایت کننده‌ای است.»

نازل شد، حضرت رسول صلی‌الله علیه‌وآله خود را «مُنذر» و حضرت علی علیه‌السلام را «هادی» نامیدند و ائمه علیهم‌السلام تصریح فرموده‌اند که پس از حضرت امیرالمؤمنین اولاد و اوصیای او نیز همین صفت و مسئولیت را دارند.

همچنین از ابن حازم از حضرت امام صادق علیه‌السلام نقل شده است که گفت نزد حضرت گفتم که با عده‌ای مناظره می‌کردم و به آن‌ها گفتم آیا قبول دارید که حضرت رسول صلی‌الله علیه‌وآله حجت خدا بر مردم بوده‌اند؟ گفتند: آری، گفتم حال بگویید که پس از ایشان حجت کیست؟ گفتند: قرآن. گفتم: همگان حتی فرقه‌های ضاله مانند مرجئه و حروریه نیز به قرآن استناد می‌کنند و قرآن دارای متشابهات است پس باید قیم و مفسر بزرگی از جانب قرآن سخنی بگوید و در تفسیر و تأویل متشابهات آن بکوشد. گفتند: آری و از ابن مسعود و دیگران نام بردند. گفتم: آیا قبول دارید که علی بن ابی‌طالب علیه‌السلام از آن‌ها به قرآن ‌آشناتر بوده است؟ در نهایت قبول کردند و پذیرفتند که ایشان هر چه دربارۀ قرآن و از قران گفته‌اند عین حق و هدایت بوده است.

همچنین حدیثی از قول سلیمان بن جعفر جعفری نقل شده که از حضرت امام رضا علیه‌السلام پرسیده است آیا زمین از حجت خالی می‌ماند؟ حضرت فرموده‌اند: «اگر زمین به اندازۀ چشم به هم زدنی از حجت خالی باشد، اهلش را فرو می‌برد.»

آخرین حجت بنا بر اعتقاد شیعۀ امامیۀ اثنا عشریه حضرت مهدی صاحب‌الزمان (عج) است که به حجت بن الحسن العسکری نیز شهرت دارد.

حجت دو معنای دیگر نیز دارد: یکی نزد اسماعیلیه و دیگری نزد اهل حدیث.

حجت یکی از مقامات روحانی اسماعیلیه باطنیه است و در اصطلاح علم الحدیث، حجت کسی است که بر سیصد هزار حدیث با سند آن‌ها و احوال روات‌ آن‌ها احاطه داشته باشد.

منابع :

iv>

دائرةالمعارف تشیع، زیر نظر: احمد صدر سید جوادی، کامران فانی، بهاءالدین خرمشاهی، حسن یوسفی اشکوری؛ تهران، نشر محبی، چاپ اول، 1386.

مقاله

جایگاه در درختواره قرآن پژوهی - علوم حدیث - درایه حدیث

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

رفتار و منش امام خمینی (ره) با دختران

رفتار و منش امام خمینی (ره) با دختران

در همۀ جوامع بشری، تربیت فرزندان، به ویژه فرزند دختر ارزش و اهمیت زیادی دارد. ارزش‌های اسلامی و زوایای زندگی ائمه معصومین علیهم‌السلام و بزرگان، جایگاه تربیتی پدر در قبال دختران مورد تأکید قرار گرفته است. از آنجا که دشمنان فرهنگ اسلامی به این امر واقف شده‌اند با تلاش‌های خود سعی بر بی‌ارزش نمودن جایگاه پدر داشته واز سویی با استحاله اعتقادی و فرهنگی دختران و زنان (به عنوان ارکان اصلی خانواده اسلامی) به اهداف شوم خود که نابودی اسلام است دست یابند.
تبیین و ضرورت‌شناسی مساله تعامل مؤثر پدری-دختری

تبیین و ضرورت‌شناسی مساله تعامل مؤثر پدری-دختری

در این نوشتار تلاش شده با تدقیق به اضلاع مسئله، یعنی خانواده، جایگاه پدری و دختری ضمن تبیین و ابهام زدایی از مساله‌ی «تعامل موثر پدری-دختری»، ضرورت آن بیش از پیش هویدا گردد.
فرصت و تهدید رابطه پدر-دختری

فرصت و تهدید رابطه پدر-دختری

در این نوشتار سعی شده است نقش پدر در خانواده به خصوص در رابطه پدری- دختری مورد تدقیق قرار گرفته و راهبردهای موثر عملی پیشنهاد گردد.
دختر در آینه تعامل با پدر

دختر در آینه تعامل با پدر

یهود از پیامبری حضرت موسی علیه‌السلام نشأت گرفت... کسی که چگونه دل کندن مادر از او در قرآن آمده است.. مسیحیت بعد از حضرت عیسی علیه‌السلام شکل گرفت که متولد شدن از مادری تنها بدون پدر، در قرآن کریم ذکر شده است.
رابطه پدر - دختری، پرهیز از تحمیل

رابطه پدر - دختری، پرهیز از تحمیل

با اینکه سعی کرده بودم، طوری که پدر دوست دارد لباس بپوشم، اما انگار جلب رضایتش غیر ممکن بود! من فقط سکوت کرده بودم و پدر پشت سر هم شروع کرد به سرزنش و پرخاش به من! تا اینکه به نزدیکی خانه رسیدیم.

پر بازدیدترین ها

تعامل اعراب مسلمان و ایرانیان ʆ) نقش امام حسن(ع) و امام حسین(ع) در فتح ایران

تعامل اعراب مسلمان و ایرانیان (6) نقش امام حسن(ع) و امام حسین(ع) در فتح ایران

این نوشتار در نقد سلسله مقالاتی است که فتح ایران توسط اعراب مسلمان را یکی از مقاطع تلخ تاریخ معرفی نموده‌اند.
No image

امام حسین (ع): «الناسُ عبیدُ الدنیا و الدین لعق علی السنتهم یحوطونه مادرَّت معایشُهم فاذا مُحَّصوا بالبلاء قَلَّ الدَیّانون»

«مردم بندۀ دنیایند و دین بر زبانشان می‌چرخد و تا وقتی زندگی‌هاشان بر محور دین بگردد، در پی آنند، امّا وقتی به وسیلۀ «بلا» آزموده شوند، دینداران اندک می‌شوند.»
No image

قالَ رَسُولُ اللّهِ (صلّى اللّه علیه و آله):«اِنَّ لِقَتْلِ الْحُسَیْنِ علیه السّلام حَرارَةً فى قُلُوبِ الْمُؤمنینَ لا تَبْرُدُ اَبَداً.»

پیامبر اکرم (صلّى اللّه علیه و آله) فرمود: «براى شهادت حسین علیه السلام ، حرارت و گرمایى در دلهاى مؤمنان است که هرگز سرد و خاموش نمی‌شود.» (جامع احادیث الشیعه ، ج 12، ص 556)
Powered by TayaCMS