مرورگر شما از جاوا اسکریپت پشتیبانی نمی کند. این مسئله ممکن است باعث ایجاد عملکرد غیر صحیحی در سایت گردد.
بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی
خانه
درباره ما
تماس با ما
جستجو
بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی
جستجو
موضوعات
منو
اطلاع رسانی های علمی
معرفی کتاب
تاریخ
تبلیغ
تعلیم و تربیت
حدیث
دین
سیاسی
قرآن
مدیریت
فلسفه
اهل بیت
مهدویت
آداب و احکام اصناف
عمومی
فقه
اخلاق
مجموعه پرسش ها و پاسخ های دانش آموزی
مطالب نقد شده
نقد فیلم و سینما
نقد فیلم
معارف فیلم
تاریخ سینمای ایران
سینمای ایران
سینمای جهان
اندیشه
تلویزیون
مصاحبه ها
علمی
مذهبی
زندگی نامه
سیاسی
اجتماعی
اخلاقی
نشست ها وهمایش ها
معرفی نرم افزار
معرفی نشریات
معرفی مراکز پژوهشی
زندگی نامه
یادداشتها
بانک پژوهشگران وفرهیختگان
زندگی نامه فرهیختگان
معرفی پژوهشگران
اخبار
فرهنگی
حوزه و دانشگاه
اعتقادی
سیاسی
اجتماعی
جامعه
اخبار عمومی
خبرگزاری ها
معرفی سایت ها
پایگاه های علمی
پایگاه های مذهبی
پایگاههای عقائد
پایگاههای فرهنگی
پایگاههای جامع موضوعات
پایگاههای اندیشمندان اسلامی
پایگاه های پاسخ گویی به سوالات
پایگاه های پاسخ گویی به احکام شرعی
پایگاه های تاریخی
پایگاه های آموزشی
اطلاعیه
بانک محتوای تبلیغ
محتوای تبلیغی
سیره اهل بیت علیهم السلام
تربیت در قرآن
شرح جامع نهج البلاغه
مشاوره اسلامی
خانواده
پاسخ به شبهات
اخلاق
حکایات
منبرهای شما
معارف نهج البلاغه
نهج البلاغه
اخلاق وتربیت اسلامی
اخلاق اسلامی
تربیت اسلامی
معارف اسلامی
حلال و حرام
قرآن شناسی
مباحث تفسیری
معرفت در اسلام
ویژگی ایمان ومؤمن
مصادیقی از سبک زندگی اسلامی
علل وعوامل ترس از مرگ
شیطان از منظرقرآن و روایات
دین وجامعه دینی
دنیاو آخرت
تعاون و بررسی مسأله اعانه
توبه و امید به مغفرت
اهتمام به عمر انسان در اسلام
خداشناسی
امامت و ولایت
خطبه فدکیه و فضایل حضرت زهرا (س)
ویژگی های انتظارو عصر ظهور
زیارت و توسل
شرح خطبه قاصعه
فضایل پیامبر (ص) و اهل بیت (ع)
سیره معصومین (ع)
محبت اهل بیت (ع)
مقامات اهل بیت (ع)
ویژگی ولایت اهل بیت (ع)
راه توشه عاشورائیان
روضه ها
ذکر مصیبت پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم
ذکر مصیبت فاطمه الزهراء سلام الله علیها
ذکر مصیبت امیرالمومنین علیه السلام
ذکر مصیبت امام حسن مجتبی علیه السلام
ذکر مصیبت امام حسین علیه السلام
ذکر مصیبت امام سجاد علیه السلام
ذکر مصیبت امام باقر علیه السلام
ذکر مصیبت امام صادق علیه السلام
ذکر مصیبت امام موسی علیه السلام
ذکر مصیبت امام رضا علیه السلام
ذکر مصیبت امام جواد علیه السلام
ذکر مصیبت امام هادی علیه السلام
ذکر مصیبت امام حسن عسکری علیه السلام
ذکر مصیبت متفرقه
آموزش تبلیغ
آموزش فن خطابه
آموزش کلاسداری
روش بیان احکام
سیره تبلیغی علماء وارسته
سیره تبلیغی معصومین
کاربرد جامعه شناسی در تبلیغ
مقالات اخلاق و آداب در تبلیغ
مهارت های آموزش معارف اسلامی
روش تحقیق و منبع شناسی
ویژه نامه ها
ویژهنامه دهه آخر صفر
ویژهنامه محرم
ویژه نامه ماه رجب
رمضان؛ماه نیایش ودعا
اطلاعیه
احادیث موضوعی
عبرهای نجات بخش
سعادت در زیادها
شقاوت در زیادها
سخنرانی ها
سخنران ها
سخنرانی موضوعی
بانک مقالات
نوع مقاله
پژوهشی
نشریات
پاسخ به سوالات
احکام
احکام
جنبشهای معنوی نوپدید
سبک زندگی اسلامی
تربیت دینی
تاریخ
اسلام
ایران
تاریخ اسلام
تاریخ ایران
تاریخ انقلاب
سیاسی
تاریخ اسلام
اسلام
ایران
تاریخ انقلاب
علوم سیاسی
اجتماعی
زن و خانواده
فرهنگی
ارتباطات
جامعه شناسی
روانشناسی
پیشوایان معصوم
حدیث
فقه
اعتقادی
اخلاق
اندیشه ها و مکاتب
رذایل
فضائل
مبانی علم اخلاق
نامه های اخلاقی
پند و اندرز
حکایات
مدیریت
مدیریت و فقه اسلامی
خلاصه کتب مدیریت
مدیریت اسلامی
آینده پژوهی
مدیریت آموزشی
مدیریت زمان
اقتصاد
فرق و مذاهب
فرق شیعی
فرق غیر شیعی
ادیان
ابراهیمی
غیر ابراهیمی
علوم قرآنی
علوم حدیث
فلسفه
محض
مضاف
فلسفه اسلامی
کلام
اسلامی
جدید
فقه و اصول
حقوق
منتخب نشریات
ارتباطات
فصل نامه تربیت تبلیغی
پيش شماره اول فصلنامه مطالعات معنوی
پيش شماره 2 فصل نامه تربیت تبلیغی
شماره اول فصل نامه تربیت تبلیغی
شماره دوم فصل نامه تربیت تبلیغی
شماره سوم و چهارم فصل نامه تربیت تبلیغی
شماره پنج و شش فصل نامه تربیت تبلیغی
فصلنامه مطالعات معنوی
پيش شماره اول فصلنامه مطالعات معنوی
پيش شماره 2 فصلنامه مطالعات معنوی
شماره اول فصل نامه مطالعات معنوی
شماره دوم فصل نامه مطالعات معنوی
شماره سوم فصل نامه مطالعات معنوی
شماره چهارم و پنجم فصل نامه مطالعات معنوی
شماره ششم فصل نامه مطالعات معنوی
شماره هشتم و نهم فصلنامه مطالعات معنوی
شماره دهم فصلنامه مطالعات معنوی
فصل نامه سبک زندگی
علوم تربیتی
آئین دوست یابی
خانواده
پرسش و پاسخ
تقویم عبادی
اعمال شب
اعمال شبانهروز
ولادت
شهادت
اعمال ماه ها
اعمال روز
اعمال ماه محرم
اعمال ماه رمضان
اعمال ماه شعبان
اعمال ماه رجب
چند رسانه ای
آلبوم تصاویر
علماء
شخصیتهای برجسته
اماکن
رهبران دینی
انقلاب
جبهه و جنگ
مقاومت
مناسبتها
آرشیو فیلم
سخنرانی
مداحی
مذهبی
آرشیو صوت
مداحی
مذهبی
سخنرانی
علمی
مولودی
اخلاقی
مرثیه
ادعیه
متفرقه
قرآن
معرفی نرم افزار
احادیث
سخنوری
آیات قرآن
صبر
کمک کردن
اخلاق و رفتار
اعمال دینی
فرهنگ علوم انسانی و اسلامی
اقتصاد
اقتصاد خرد
اقتصاد کلان
اقتصاد مالی و بخش عمومی
اقتصاد کشاورزی و منابع طبیعی
اقتصاد توسعه
اقتصاد اسلامی
اقتصاد و ریاضی
تجارت بین الملل
مکاتب اقتصادی
پول و بانکداری
علوم تربیتی
تکنولوژی آموزشی
تحقیقات آموزشی
فلسفه تعلیم و تربیت
علوم کتابداری و اطلاع رسانی
روانشناسی تربیتی
مشاوره و راهنمایی
کودکان استثنایی
مدیریت آموزشی
برنامه ریزی درسی
پیش دبستانی و دبستان
مدیریت
مدیریت صنعتی
مدیریت تحول
فرهنگ سازمانی
مدیریت استراتژیک
نظریه های مدیریت
مدیریت منابع انسانی
مدیریت عمومی
مبانی سازمان و مدیریت
مدیریت بازرگانی
مدیریت دولتی
مدیریت رفتارسازمانی
مدیریت فرهنگی
روانشناسی
روانشناسی عمومی
روانشناسی بالینی
روانشناسی رشد
روانشناسی شخصیت
روانشناسی فیزیولوژیک
روانشناسی یادگیری
روانشناسی صنعتی و سازمانی
روانشناسی اجتماعی
آسیب شناسی روانی
روان سنجی
روان شناسان نامدار
فرا روانشناسی
بهداشت روان
منطق
ارتباطات
جامعه شناسی
ادبیات فارسی
ادبا و نویسندگان
بلاغت
نظم
نثر
تاریخ
تاریخ اسلام
تاریخ ایران
فلسفه تاریخ
علوم سیاسی
مسائل ایران
اندیشههای سیاسی
روابط بینالملل
ادبیات عرب
ادیان و فرق
ادیان ابراهیمی - یهودیت
ادیان ابراهیمی - مسیحیت
ادیان غیرابراهیمی
فقه و اصول
فلسفه
فلسفه علم
فلسفه اسلامی
فلسفه غرب
فلسفه اخلاق
کلام
کلام اسلامی
کلام جدید
قرآنپژوهی
انسان شناسی
پیامبر شناسی
امام شناسی
هستی شناسی
معاد شناسی
خدا شناسی
قصص و تاریخ
اخلاق
احکام و فقه
علوم قرآنی
تاریخ تفسیر و مفسران
تاریخ قرآن
علوم حدیث
درایه حدیث
پیش زمینه حدیث
اصطلاحات حدیث
رجال
اخلاق
فضائل
رذائل
عرفان
نظری
عملی
فرق و مذاهب
خوارج (غیرشیعی)
تصوف (غیرشیعی)
اصحاب حدیث (غیرشیعی)
اشاعره (غیرشیعی)
ماتریدیه (غیرشیعی)
وهابیت (غیرشیعی)
غلات (غیرشیعی)
سایر فرق اهل سنت
معتزله (غیرشیعی)
مرجئه (غیرشیعی)
مشترک
کیسانیه (شیعی)
اثنا عشریه (شیعی)
زیدیه (شیعی)
اسماعیلیه (شیعی)
واقفیه (شیعی)
غالیان (شیعی)
بهائیت (شیعی)
اهل حق (شیعی)
نصیریه (شیعی)
سایر فرق شیعی
اصول فقه
فقه
عبادات
معاملات
ملحقات
حقوق
آیین دادرسی
جرم شناسی
حقوق بشر
مالکیت فکری
حقوق بینالملل
حقوق عمومی
حقوق جزا و جرمشناسی
حقوق خصوصی
ویترین
یادداشتها
تست
نوآوری و شکوفایی در نواندیشی دینی
20 خرداد 1387, 0:0
نوآوری و شکوفایی در نواندیشی دینی
گفتوگوی فارس با احمد فضائلی
« نواندیشی» در لغت به معنای ابتکار، خلاقیّت، نوجویی، نوگویی و نو آوری به کار میرود. گفتوگوی ذیل ، با هدف بحث پیرامون نواندیشی دینی و ارتباط آن با نوآوری و شکوفایی است که ارائه میگردد.
« نواندیشی» در لغت به معنای ابتکار، خلاقیّت، نوجویی، نوگویی و نو آوری به کارمی رود. در واقع مقصود از این معنای واژگانی، بیان اندیشه های نو و آرای جدید، ارایه راه حل های تازه برای مسایل کهن و به کارگیری نوعی ابتکار و بداعت (innovation)است. حضرت امام(ره) پیشگام نواندیشی دینی بودهاند و دارای ابتکارات متعدد در عرصه عرفان، فقه، اصول، کلام و فلسفه بوده اند. هرچند به شدت سنّت گرا هم بودند. در منشور معروفشان به حوزه ها و به روحانیت هشدار دادند که مبادا با نواندیشی مخالفت کنید و به نام دفاع از سنت، به نفی تمدن بپردازید. ازسوی دیگر به طلّاب هشدار دادند که مبادا با مجذوب شدن به نوگرایی و نواندیشی، سنت را فراموش کنید. پرداختن به موضوع نواندیشی دینی ، میتواند بسیاری از مسائلی را که این روزها مطرح است روشن ساخته و راهگشا باشد.
دکتر احمد فضائلی، دکترای مدیریت آموزشی و عضو هیئت علمی دانشگاه امام حسین(ع) میباشند.ایشان در حال حاضر ریاست مرکز مطالعات راهبردی دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی را به عهده دارند. متن زیر مصاحبه ایشان در حوزه نواندیشی دینی است که ارائه میگردد.
* این نکته قابل توجه است که در شرایط فعلی نگاههای متفاوتی نسبت به نواندیشی دینی وجود دارد و اندیشمندان تعاریف متفاوتی از این مقوله ارائه میدهند به نظر شما علت وجود این تعاریف متفاوت چیست؟
بسمالله الرحمن الرحیم، نکته ابتدائی که باید بر آن تأکید کنم این است که در مورد موضوع نواندیشی دینی باید به سراغ افرادی رفت که به صورت کاملاً دقیق و عمیق آشنا و متخصص این حوزه باشند تا اظهارنظرهایی که از سوی آنها بیان میشود هم سندیت داشته باشد و هم از پختگی و کمال کافی بهرهمند باشد، در نتیجه بنده تنها از دید یک فرد درگیر جانبی با این موضوع اظهارنظر خواهم کرد.
باید این مسئله را دانست که موضوع نواندیشی دینی بحث جدیدی نیست، از یکسو به همة ادیان مختلف الهی و غیرالهی مرتبط است؛ و از سوی دیگر نواندیشی دینی در دین اسلام دارای سابقه طولانی دارد.
در ادیان الهی با تاریخ بسیار طولانی در حوزه نواندیشی دینی مواجه میشویم ، به عنوان نمونه رویکرد نواندیشانه چند قرنی رنسانس نیز در آن به چشم میخورد. که متأسفانه این دوره مورد ارزیابی دقیق و کارشناسانه اندیشمندان اسلامی قرار نگرفته است.
در دوران رنسانس شاهدیم که درگیری و جدال خیلی سختی بین دو سر یک طیف که یکسوی آن متدینین سخت کلیسایی قرار دارند و در نقطة مقابل، طرفداران بیدینی و بی خدایی محض قرار میگیرند و این شعارها ظاهر میگردد که "دین افیون ملتها است" و یا اینکه دین تا به حال حکومت میکرد و از این به بعد با عقل و اندیشه خود میخواهیم حکومت بکنیم. همه این موارد دین اسلام را نیز تحت تأثیر خود قرار داد و بسیاری از افراد بدون اینکه این مفاهیم را با محورهای دین اسلام تطبیق دهند و تجزیه و تحلیل کنند به کلّ دین نسبت دادند. در صورتی که ادیان گوناگون، تفاوتهای درونی بسیار زیادی نسبت به هم داشته و تنها در لفظ دین با یکدیگر شباهت دارند. طبیعی است دینی که ریشههای آن در جدال و مخاصمه علنی و با صفکشی در مقابل محصولات عقلانی بشر بود، یک نگاه را در درون خود ایجاد میکند و از سوی دیگر دینی که از این گونه مواضع دور است نگاه متفاوتی در آن ایجاد میشود. به عنوان مثال شما در دین مسیحیت که انسان را از لحاظ دانش در مقابل خدا قرار میدهد کار به جایی میرسد که در رنسانس که محصول عقل میخواهد در مقابل دین بایستد خونریزیهای بسیار زیادی اتفاق میافتد تا جایی میرسد که یک طرف عقل قرار میگیرد و طرف مقابل آن دین، در سفر پیدایش در کتاب تورات، فصل دو آیة 17 درخت ممنوعه از جانب خداوند را درخت دانش و شناخت دانسته وچنین بیان میکند: "نباید از درخت دانش خوب و بد بخوری که به محض خوردن خواهی مُرد."
اما در دین اسلام، از ابتدا، صحبت بر این است که خدا هنگامی که اراده کرد به انسان کرامت کند، به او علم آموخت و عظمت این انسان را در دارا بودن دانش، فهم و شناخت او از اسماء معرفی کرد، و به وسیله این علم مسجود ملائکش قرار داد.
در اسلام علم و عبودیت یک مجموعهاند و علم موجب خداپرستی و دینداری حقیقی میگردد. با توجه به این مباحث این نکته قابل تأکید است که منبع نوآوری در دین اسلام و منبع نوآوری در دینهای دیگر قابل مقایسه مستقیم نیستند. هرچند روی هم تأثیر دارند.
این نکته قابل توجه است که بدانیم عامل بسیار مهم در تنوع نگاه در حوزه نواندیشی دینی در دین اسلام تفرق زمینهها و فلسفههای پیشینی است که هر کدام از یک جا نشأت گرفته شده است. هرچند توجه به این نکته لازم است که ما برای بررسی مفاهیم دینی باید از روشهای مرتبط با این حوزه استفاده نماییم و اگر غیر از این باشد دچار انحراف در این حوزه خواهیم شد.
به منظور تعریف نواندیشی دینی در اندیشه اسلامی از این کلام امیرالمؤمنین استفاده میکنم که میفرمایند: "کن، ابن زمانک" یعنی فرزند زمان خود باش... به عبارت دیگر با توجه به این سخن به نوعی نواندیشی دینی را میتوان تبیین تطبیقی مسائل دینی با مصادیق روز دانست. جهان در حال تحول و نو شوندگی با محیطها است و در این زمینه با مسائل بسیار زیادی روبهرو هستیم که این مسائل نیازمند این مطلبند که بتوانیم از دین به عنوان یک مبنای ثابت لایتغیر مرتبط با خداوند تبارک و تعالی دقیقترین و منطبقترین تعابیر و تفاسیر را از آنچه که در هستی امروز ما میگذرد استخراج کرده و ارائه دهیم.
به عنوان مثال اگر بخواهیم برای فردی که آشنا با مسائلی علمی بیکران امروز است و با موضوعات بسیار زیادی درگیر است با بیان و قالب دینی 50 سال گذشته معارف دینی را انتقال دهیم به طور حتم شکست خواهیم خورد. نه تنها به دین ضربه میزنیم و بلکه تأثیری هم در طرف مقابل مشاهده نمیکنیم.
در نتیجه اگر بخواهیم مطالب دینی را برای گروههای متفاوت سنی عرضه کنیم باید از متون، بیانات، مثالها و مصادیقی که به روز است استفاده کنیم. در صورتی که خلاف این امر عمل کردیم مطابق با رویکرد نواندیشی دینی جلو نرفتهایم و به جای منفعترسانی به دین، به آن ضرر میرسانیم.
به طور خلاصه، نواندیشی دینی نه مایه گذاشتن از دین به عنوان تغییر دادن در آن، بلکه تطبیق دادن موضوعات لایتغیر دین با مسائل و نیازهایی ست که امروز با آن درگیر هستیم، است.
* با عنایت به تعریفی که از نواندیشی ارائه کردید، به نظر شما آیا میتوان در مفاهیم درون دینی دست به نوآوری و ابتکار زد، یا اینکه باید به تلاش گذشتگان اکتفا کرد و تنها در قالب و نوع بیان آن نوآوری کرد؟
این سؤال مسئله بسیار حساسی است. امام(ره) به این مضمون میفرمایند: "خسارتی که به بشریت از فراهم نشدن شرایط برای بهرهبرداری از دریای فیض علم امامان وارد شده خیلی بیشتر از ظلمهایی است که در زمان حیات این بزرگواران وارد شده است."
این نکته قابل توجه است که امروزه معارف الهی به صورت کمال در معرض استفاده و توجه ما نیست و بشر نتوانسته از این دریای بیکران به صورت کامل بهره ببرد بلکه تنها بخش اندکی را در اختیار خود قرار دارد.
این فرموده امام صادق(ع) که میفرمایند که: "قرآن هفتاد بطن دارد و هر بطن آن 70 بطن دارد" تأئیدی است به این مدعا، این در حالیست که در تفاسیر قرآنی موجود تنها به تعداد اندکی از وجوه هر آیه، دسترسی انسان را فراهم میآورده در نتیجه عرصه نوآوری برای اندیشمندان مسلط به اصول و معارف دینی گشوده است، بیایند و در این مفاهیم تفکر کنند و پردههای جدیدی از این مفاهیم را در مقابل چشم بشر بگشایند.
دریای وسیع معارف دینی این توانایی را دارند که تا بینهایت مورد بازبینی و تفکر قرار گرفته و تا حد علم مرتبط با عصمت معصومین جای گسترش دارد. در نتیجه ظرفیت نوآوری در آن بسیار زیاد است. اما این نکته قابل تأکید است که این نوآوری و استخراج باید از روش صحیح و طریق آن انجام شود و منطبق با استنادات عقلی، روایی و بیانات دیگر قرآن باشد.
به طور مثال علیرغم وجود تفاسیر گذشته، تفاسیر المیزان (علامه طباطبایی) و تسنیم(آیتالله جوادی آملی) جنبههای نوآوری و شکوفایی فراوان و حل ناگشودههای از قرآن را دربردارد.به همین صورت در مفاهیم فقهی، روایی نیز از راه آن میتوان نوآوری و شکوفایی انجام داد و میتوان در این جهت با دینداری وارد شد و نوآوری کرد.
این بعد از نواندیشی دینی، نوآوری در درون دین و مفاهیم دینی است. بعد دیگر که در حال حاضر با آن درگیریم این است که چگونه دین میتواند به روز و زنده و حیاتمند پاسخگوی نیازمندیهای متنوع، متفاوت و دائماً نوشونده ما باشد.
در زمان حضرت علی(ع) فردی را خدمت ایشان آوردند و بیان کردند که این فرد در ارتباط با دین حرف جدیدی را ارائه میدهد. حضرت میفرماید: مگر دین اسلام کسر داشته که این فرد با بیان این مطالب آن را تکمیل کرده است، آیا خداوند آنچه را که او میدانسته نمیدانست. این روایت و همچنین آیات و روایات بسیار زیاد الگویی که وجود دارد بیان کننده این مطلب است که دین کامل است و چیزی برای افزودن به آن وجود ندارد و دربردارنده کمال مطلق برای همه انسانها در تمام قرون و اعصار است.
در نتیجه با نوآوری در دین باید به دنبال فهم آن بوده و به دنبال درک و عمق پیدا کردن نسبت به این موضوعات باشیم، نه اینکه بخواهیم دین را با نوآوری تکمیل کنیم و چیزی به دین بیفزاییم به عبارت دیگر در نواندیشی دینی به دنبال این مطلب هستیم که با استفاده از دین کامل موجود، برای کلیه نوپدیدهها تفسیر دقیقتری را بیان کرد.
* توجه به خطرهایی چون انحراف و بدعتگذاری در مسیر نو اندیشی دینی، شاخصهایی که باید در مسیر نواندیشی دینی و نوآوری دینی مورد استفاده قرار گیرد چه شاخصهایی هستند؟
امروزه در رابطه با علوم مختلف رجوع به متخصص امری عقلانی و منطقی است. دین نیز از این موضوع مستثنی نیست و متخصصین خاص آن به عنوان عاملهای داوری و شاخصهای قضاوت میباشند. به عبارت دیگر اگر قرار باشد قضاوت و داوری در حوزه مسائل دینی انجام شود و میزان انحراف را بررسی کند این داوری تنها از طریق یک عالم دینی و متخصص در دین میتواند انجام شود. داوری در حوزه دین نیازمند اوج تخصص در این حوزه است. در نتیجه بخشی از این شاخصها به داوران و متخصصین در این حوزه وابسته است که با تخصص خود به بررسی مسائل پرداخته و میزان انحراف در آن را بررسی کنند.
* به نظر شما ضابطهمند شدن نواندیشی فرایندی امکانپذیر است یا خیر؟
توجه به این نکته ضروری است که اگر قرار باشد کسی به عنوان یک محقق دینی به نوآوری در حوزه نواندیشی دینی بپردازد. در گام اول باید کاملاً به مباحث دینی گذشته مسلط باشد. در غیر این صورت در فرایند نوآوری دینی با مشکلات جدی روبهرو میشود. به عنوان مثال کسی میتواند فلسفه ملاصدرا (ره) را نقد بکند که خود او بر مفاهیم و مؤلفههای فلسفة ملاصدرا (ره) کاملاً مسلط باشد تا نقاط ضعف و خلاءهای موجود در آن را شناخته و برای رفع آن دست به نوآوری بزند. به عبارت دیگر یک نواندیش دینی باید به طور ریشهای با متن دین که شامل روایت، قرآن، سنت وعقل و اجماع است آشنا باشد، و در غیر این صورت مطالبی که ارائه میکند قابل اعتنای جدی، اثربخشی و قابل تعمیم نخواهد بود.
این مطلب نیز قابل تأکید است که مفاهیم دینی شامل دو دسته است، یک دسته از مفاهیم دینی مفاهیم قطعی است که قابلیت تغییر در آن وجود ندارد و نوآوری و نوگرایی در آن بیمعنی است (مثلاً این که نماز صبح دو رکعت است قابل، اما دستة دیگر از مفاهیم قابلیت نوآوری و نوگرایی داشته و نواندیشی دینی در آن دسته از مفاهیم معنی پیدا میکند.)
* تاریخ انقلاب اسلامی ایران در دهه 1980 میلادی، بسیاری از اندیشمندان غربی را وادار کرد تا قرن بیست و یک را "قرن نوزایی ادیان" نامگذاری کنند زیرا نیاز به دین در این برهه از زمان بیش از پیش خواهد بود. با توجه به این نیاز اساسی وظیفه نواندیشی دینی مسلمانان جهت ارائه به روز مفاهیم دینی به انسان قرن 21 چیست؟
نکته اول اینکه این وظیفه اسلامی بر دوش تک تک مسلمانان قرار دارد. نه تنها عالمان و متخصصان بالای دینی در نواندیشی دینی مسئولند بلکه تک تک مسلمانان برای رفع تشنگی جهان برای شناخت معارف اسلام در سطح خود مسئولاند. اما باید دانست اگر قرار است مسلمانان در راستای این رسالت خود بر روی آحاد جامعه جهانی موثر باشند باید در گام اول با اندیشهها و تفکرات آنها آشنایی داشته باشند و محیط فکری و فرهنگی که در آن رشد کردهاند را به خوبی شناسایی کنیم. اگر این گونه عمل کنیم علاوه بر اینکه در مقابل تهاجمات آنها مصون خواهیم بود بلکه میتوان جریانهای فکری مهاجم را با تهاجمات فکری به عقب راند. به همان صورتی که در صدر اسلام، هنگامی که یک یهودی و یا مسیحی با اندیشه اسلامی آشنا میشد، به دین اسلام رو میآورد.
اما متأسفانه هنوز توانایی عرضه دین خود را به سبکهای ساده و در حد توان امروز نداریم. آگاهی از سایر ادیان، رفتارها و مناسک دینی آنها در این راه است. به عبارت دیگر اگر میخواهیم به این هدف نائل شویم باید از پوسته خود خارج شده و جهت دفاعی خود در حوزه دینی را به سمت تلاش برای آشنائی جهانیان با دین اسلام تغییر دهیم.
* با توجه به ضرورت تلاش در جهت انتقال مفاهیم دینی به روش کاملاً نو به تشنگان قرن 21 چرا در حوزه عمل و سیاستگذاری به توفیق نرسیدهایم؟ و برای رفع این ضعف جدی چه تصمیماتی باید اتخاذ شود؟
اولاً باید گفت که از ابتدای انقلاب تاکنون در جهت نواندیشی دینی تلاش بسیار زیادی انجام شده اما آنچه قابل توجه است و از سوی امام راحل (ره) و مقام معظم رهبری تأکید شده است، این است که متأسفانه این تلاش را انجام ندادیم تا با مفاهیم دینی و مفاهیم اسلامی به صورت کامل و عمیق آشنا شویم و توجه به این مطلب لازم است که در شرایط فعلی میزان اقبال جوانان و نسل جدید به مفاهیم دینی بسیار افزایش یافته و به تعبیر مقام معظم رهبری میزان رویش بسیار بیشتر از ریزشهاست، هر چند که ظاهر بعضی جلوههای اجتماعی، زشت و مأیوس کننده باشد. اما باید توجه کرد تا زمانی که مجموعه مفاهیم دقیقی به شکل سیستماتیک و نظاممند تنظیم نشود، و تا تبدیل به یک نظام غنی نگردد، جایگاه مؤثر خود را پیدا نمیکند. مسئله دیگر فضای علمی و دانشگاهی است و متأسفانه دانشگاهها به عنوان مرجع علمی، مرجع علم اسلامی نیست و چون بسیاری از مسائل کلان در دانشگاهها ایجاد میشود بسیاری از وقتها باید از محیط دانشگاه آغاز گردد. همچنین اگر نواندیشی دینی بخواهد به عنوان یکی از موارد کلیدی در جامعه برقرار شود باید از دانشگاهها آغاز شود.
* به عنوان سؤال آخر، به نظر شما با عنایت به وضعیت موجود، اولویت تربیت نواندیش دینی است یا ترویج فرهنگ نواندیشی دینی در جامعه؟
این دو رویکرد دو روی یک مسئله هستند یک قسمت عمیقتر و در راستای کادرسازی و تربیت نیرو، و قسمت دیگر رویکرد عام در این موضوع است. صاحبنظران حوزه فرهنگ، در یک تقسیم بندی فرهنگ را به سه حوزه شامل:
1- رفتارها و بروندادها، بروزها و ظهورها،
2- باورها و ارزشها و قسمت آخر زیربناهای فلسفی است تقسیم بندی میکنند. که ما در هر سه حوزه نیازمند نوآوری هستیم، هم در بروز و ظهورهای دینی، هم در عالم رفتار عام مردم و هم در سطح خواص اندیشمندان، نیازمند نواندیشی دینی هستیم و این موارد کاملاً به هم مرتبط هستند. یعنی هم میتوان از سطح به عمق تأثیرگذار بود و هم از عمق به سطح و هر دوی این عوامل بر رفتارهای کلّی و جزئی اجتماعی تأثیرگذار خواهد بود.
منبع : خبرگزاری فارس
نوآوری و شکوفایی در نواندیشی دینی
نظر خود را بنویسید!
در حال حاضر هیچ نظری برای این مقاله وجود ندارد.
برای درج نظر خود درباره
نوآوری و شکوفایی در نواندیشی دینی
فیلدهای زیر را پر کنید.
نظر شما
عنوان
این فیلد اجباریست.
امتیاز
-
1
2
3
4
5
این فیلد اجباریست.
نظر شما
این فیلد اجباریست.
اطلاعات شما(اختیاری)
نام شما
آدرس شما
پست الکترونیک
جستجو
این موضوعات را نیز بررسی کنید:
اجتماعی
جدیدترین ها در این موضوع
رفتار و منش امام خمینی (ره) با دختران
در همۀ جوامع بشری، تربیت فرزندان، به ویژه فرزند دختر ارزش و اهمیت زیادی دارد. ارزشهای اسلامی و زوایای زندگی ائمه معصومین علیهمالسلام و بزرگان، جایگاه تربیتی پدر در قبال دختران مورد تأکید قرار گرفته است. از آنجا که دشمنان فرهنگ اسلامی به این امر واقف شدهاند با تلاشهای خود سعی بر بیارزش نمودن جایگاه پدر داشته واز سویی با استحاله اعتقادی و فرهنگی دختران و زنان (به عنوان ارکان اصلی خانواده اسلامی) به اهداف شوم خود که نابودی اسلام است دست یابند.
30 خرداد 1403, 15:48
تبیین و ضرورتشناسی مساله تعامل مؤثر پدری-دختری
در این نوشتار تلاش شده با تدقیق به اضلاع مسئله، یعنی خانواده، جایگاه پدری و دختری ضمن تبیین و ابهام زدایی از مسالهی «تعامل موثر پدری-دختری»، ضرورت آن بیش از پیش هویدا گردد.
30 خرداد 1403, 15:48
فرصت و تهدید رابطه پدر-دختری
در این نوشتار سعی شده است نقش پدر در خانواده به خصوص در رابطه پدری- دختری مورد تدقیق قرار گرفته و راهبردهای موثر عملی پیشنهاد گردد.
30 خرداد 1403, 15:48
دختر در آینه تعامل با پدر
یهود از پیامبری حضرت موسی علیهالسلام نشأت گرفت... کسی که چگونه دل کندن مادر از او در قرآن آمده است.. مسیحیت بعد از حضرت عیسی علیهالسلام شکل گرفت که متولد شدن از مادری تنها بدون پدر، در قرآن کریم ذکر شده است.
30 خرداد 1403, 15:47
رابطه پدر - دختری، پرهیز از تحمیل
با اینکه سعی کرده بودم، طوری که پدر دوست دارد لباس بپوشم، اما انگار جلب رضایتش غیر ممکن بود! من فقط سکوت کرده بودم و پدر پشت سر هم شروع کرد به سرزنش و پرخاش به من! تا اینکه به نزدیکی خانه رسیدیم.
30 خرداد 1403, 15:47
پر بازدیدترین ها
حکمت دعا از زبان مولانا
مولانا حقیقت حکمت را به زبان ساده و شعر بیان کرده است. از این رو باید سخنان بزرگانی چون مولانا را بخوانیم تا به راز قرآن پی ببریم.
4 اردیبهشت 1397, 11:40
دیدگاه قرآن درباره ستم پذیری و ستم ستیزی
رخداد بزرگ و بیمانند کربلا که اوج سعادت ها و شقاوت هاست، دربردارنده آموزههای بسیاری است.
21 اسفند 1396, 14:31
رساله حقوق امام سجاد(ع)
اشاره: برخی محققان میراث علمی امام سجاد(ع) را به سه بخش تقسیم کردهاند: روایات، ادعیه (بهویژه در صحیفه سجادیه)و رساله حقوق.
15 اردیبهشت 1397, 19:5
فرایند برنامه ریزی از نگاه امام علی(ع)
برنامهریزی مانند پلی، زمان حال را به آینده مربوط میکند.
3 اردیبهشت 1397, 12:32
سخاوت و بخشش آرامشی برای خود، آسایشی برای دیگران
بخشش یکی از خصلتها و فضایل خوب و زیبای انسانی است.
31 شهریور 1397, 0:0
سایت های پژوهشکده باقرالعلوم
کتابخانه هادی
پژوهه تبلیغ
ارتباطات دینی
اطلاع رسانی
فرهیختگان
پژوهه تبلیغ
Powered by
TayaCMS