تهذیب روح در قرآن و سنت

قال امیرالمؤمنین علی علیه السلام: التّقی رئیس الأخلاق

نهج البلاغه/حکمت 410

ریشه، ساقه و ثمره هر فضیلتِ خُلقی، تقواست.

توضیح

تهذیب روح در قرآن و سنت

انبیا (علیهم السلام) کوشیدند، هم با سنّت و سیرت خود، مسئله تهذیب روح را ارائه دهند و هم با نقل سنّت و سیرت آموزنده مردان صالح و سالک آن راه، دستیابی به مدینه فاضله را گوشزد کنند؛ و قرآن کریم، گذشته از این که سنّت و سیرت انبیا و اولیا و مردان صالح را طرح می کند، قصص امتهای مترقی و منحط و سبب ترقی و روش امّت مترقی و نیز علّت انحطاط ملتهای فرومایه را هم گوشزد می کند.

کمتر آیه ای در قرآن تلاوت می شود که در صدر یا وسط یا ذیل آن، مسئله تقوا و اخلاق، بازگو نشود. در بیانات نورانی امیرالمؤمنین علی (علیه السلام) آمده است: "التّقی رئیس الأخلاق"[1] : ریشه، ساقه و ثمره هر فضیلتِ خُلقی، تقواست؛ یعنی بعضی از مراحل تقوا ریشه، بعضی از مراحلش ساقه و تنه، بعضی از مراحلش شاخه و بخشی از مراحلش هم میوه است. قرآن کریم، اهمیّت مدینه فاضله را تنها در سایه نزاهت روح افراد آن مدینه می داند؛ زیرا مدینه فاضله را انسانهای آزاده می سازند؛ و انسانِ در بند، توان ساختن جامعه مَدَنی را نخواهد داشت. به همین جهت قرآن، رقّیت و حریّت را وسیله بسیاری از مسائل اخلاقی می شمارد و رقّیت را نتیجه فرومایگی افراد می داند.

منبع: برگرفته از تفسیرموضوعی قرآن کریم – مبادی اخلاق در قرآن –تالیف : آیت الله جوادی آملی ص 227

پی نوشت:
• [1]. نهج البلاغه ،حکمت 410