آیات
1. فَلا وَ رَبِّكَ لا يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فيما شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لا يَجِدُوا في أَنْفُسِهِمْ حَرَجاً مِمَّا قَضَيْتَ وَ يُسَلِّمُوا تَسْليماً [1]
به پروردگارت سوگند كه آنها مؤمن نخواهند بود، مگر اينكه در اختلافات خود، تو را به داورى طلبند و سپس از داورى تو، در دل خود احساس ناراحتى نكنند و كاملا تسليم باشند
روايات
كافی
بَابُ التَّسْلِيمِ وَ فَضْلِ الْمُسَلِّمِينَ
1. عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَنِ ابْنِ مُسْكَانَ عَنْ سَدِيرٍ قَالَ قُلْتُ لِأَبِي جَعْفَرٍ عليه السلام إِنِّي تَرَكْتُ مَوَالِيَكَ مُخْتَلِفِينَ يَتَبَرَّأُ بَعْضُهُمْ مِنْ بَعْضٍ قَالَ فَقَالَ وَ مَا أَنْتَ وَ ذَاكَ إِنَّمَا كُلِّفَ النَّاسُ ثَلَاثَةً مَعْرِفَةَ الْأَئِمَّةِ وَ التَّسْلِيمَ لَهُمْ فِيمَا وَرَدَ عَلَيْهِمْ وَ الرَّدَّ إِلَيْهِمْ فِيمَا اخْتَلَفُوا فِيه [2]
سدير گويد: بامام باقر عليه السلام عرضكردم: من دوستان شما را در حالى ترك گفتم (و بسوى شما آمدم) كه اختلاف داشتند و از يك ديگر بيزارى مى جستند، فرمود: ترا با وضع آنها چكار؟ همانا مردم سه تكليف دارند: شناختن ائمه و تسليم بودن در برابر آنها و ارجاع اختلافات خود را بايشان.
شرح : شدت اختلاف شيعيان در مسائل دينى و موضوعات مذهبى سدير را ناراحت كرده، بامام عليه السلام شكايت مى كند، حضرت مى فرمايد، اختلاف آنها بتو زيانى ندارد و در آن باره فكر مكن و بدان كه تو و هر يك از شيعيان سه تكليف داريد كه بايد انجام دهيد: 1- ائمه و پيشوايان خود را بشناسيد تا بدام شيادان گمراه كننده نيفتيد. 2- در برابر پيشوايان خود تسليم باشيد، يعنى آنها را چنان كه هستند بشناسيد تا خود بخود تسليم و منقادشان شويد و او امر و نواهى آنها را بپذيريد و بگفتار و رفتار و قيام يا خانه نشستن و ساير اعمال آنها اگر چه بر خلاف سليقه شما باشد اعتراض نكنيد، زيرا اعمال و رفتار آنها طبق دستور خدا و پيغمبر است. 3- اگر در موضوعى با يك ديگر اختلاف نظر پيدا كرديد، مطلب را بآنها ارجاع دهيد چنان كه خداى تعالى فرمايد: اى مؤمنان از خدا و رسول اطاعت كنيد و اگر در موضوعى اختلاف و مشاجره كرديد، آن را بخدا و رسول ارجاع دهيد. و معلومست كه ائمه اوصياء و جانشينان پيغمبرند و در نبودن پيغمبر بايد اختلافات بآنها ارجاع شود.
2. عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي نَصْرٍ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ الْكَاهِلِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام لَوْ أَنَّ قَوْماً عَبَدُوا اللَّهَ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ وَ أَقَامُوا الصَّلَاةَ وَ آتَوُا الزَّكَاةَ وَ حَجُّوا الْبَيْتَ وَ صَامُوا شَهْرَ رَمَضَانَ ثُمَّ قَالُوا لِشَيْ ءٍ صَنَعَهُ اللَّهُ أَوْ صَنَعَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلي الله عليه وأله وسلم أَلَّا صَنَعَ خِلَافَ الَّذِي صَنَعَ أَوْ وَجَدُوا ذَلِكَ فِي قُلُوبِهِمْ لَكَانُوا بِذَلِكَ مُشْرِكِينَ ثُمَّ تَلَا هَذِهِ الْآيَةَ- فَلا وَ رَبِّكَ لا يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيما شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لا يَجِدُوا فِي أَنْفُسِهِمْ حَرَجاً مِمَّا قَضَيْتَ وَ يُسَلِّمُوا تَسْلِيماً ثُمَّ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام عَلَيْكُمْ بِالتَّسْلِيم [3]
امام صادق عليه السلام فرمود: اگر مردمى خداى يگانه بى شريك را عبادت كنند و نماز گزارند و زكاة دهند و حج خانه خدا بجا آرند و ماه رمضان را روزه دارند، و پس از همه اينها نسبت بچيزى كه خدا يا رسولش كرده بگويند: چرا بر خلاف اين نكرد؟ يا اين معنى را در دل خود احساس كنند (بى آنكه بزبان آورند) بهمين سبب مشرك باشند، سپس اين آيه را تلاوت فرمود: نه، بپروردگارت سوگند، ايمان ندارند تا ترا در اختلافات خويش حاكم كنند، سپس در دلهاى خويش از آنچه حكم كرده ئى ملال و گرفتگى نيابند و بى چون و چرا گردن نهند- 65 سوره 4- سپس امام صادق عليه السلام فرمود: بر شما باد بتسليم.
3. مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عِيسَى عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ الْمُخْتَارِ عَنْ زَيْدٍ الشَّحَّامِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام قَالَ قُلْتُ لَهُ إِنَّ عِنْدَنَا رَجُلًا يُقَالُ لَهُ كُلَيْبٌ فَلَا يَجِي ءُ عَنْكُمْ شَيْ ءٌ إِلَّا قَالَ أَنَا أُسَلِّمُ فَسَمَّيْنَاهُ كُلَيْبَ تَسْلِيمٍ قَالَ فَتَرَحَّمَ عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ أَ تَدْرُونَ مَا التَّسْلِيمُ فَسَكَتْنَا فَقَالَ هُوَ وَ اللَّهِ الْإِخْبَاتُ قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ- الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ وَ أَخْبَتُوا إِلى رَبِّهِم [4]
زيد شحام گويد: بامام صادق عليه السلام عرضكردم: در نزد ما مردى است كه نامش كليب است او هر دستورى كه از شما مى رسد، مى گويد من تسليمم، از اين رو ما او را كليب تسليم ناميده ايم، حضرت باو رحمت فرستاد و سپس فرمود: مى دانيد تسليم چيست؟ ما سكوت كرديم. خودش فرمود: بخدا تسليم فروتنى است، خداى عز و جل فرمايد: كسانى كه ايمان آوردند و كارهاى شايسته كردند و در برابر پروردگارشان فروتنى نمودند .
4. الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ مُعَلَّى بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْوَشَّاءِ عَنْ أَبَانٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عليه السلام فِي قَوْلِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى- وَ مَنْ يَقْتَرِفْ حَسَنَةً نَزِدْ لَهُ فِيها حُسْناً قَالَ الِاقْتِرَافُ التَّسْلِيمُ لَنَا وَ الصِّدْقُ عَلَيْنَا وَ أَلَّا يَكْذِبَ عَلَيْنَا [5]
امام باقر عليه السلام در باره قول خداى تبارك و تعالى و هر كه كار نيكى انجام دهد، براى او نسبت بآن نيكى افزائيم- 22 سوره 42- فرمود: انجام دادن كار نيك، تسليم بودن نسبت بما، و راست بودن با ماست و اينكه بر ما دروغ نبندد.
شرح : مجلسى (ره) از مرحوم طبرسى نقل ميكند كه در تفسير آيه گفته است: هر كه طاعت و عبادتى انجام دهد علاوه بر دادن ثواب باو، نيكى آن را ميفزائيم، و راست بودن با ائمه مراد اينست كه: اخبار راست و درست را از آنها روايت كند: و مراد بدروغ نبستن بر آنها اينست كه: اخبار جعلى و دروغ را بآنها نسبت ندهد.
5. عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَنْ مَنْصُورِ بْنِ يُونُسَ عَنْ بَشِيرٍ الدَّهَّانِ عَنْ كَامِلٍ التَّمَّارِ قَالَ قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ عليه السلام قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ أَ تَدْرِي مَنْ هُمْ قُلْتُ أَنْتَ أَعْلَمُ قَالَ قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ الْمُسَلِّمُونَ إِنَّ الْمُسَلِّمِينَ هُمُ النُّجَبَاءُ فَالْمُؤْمِنُ غَرِيبٌ فَطُوبَى لِلْغُرَبَاء [6]
كامل تمار گويد: امام باقر عليه السلام فرمود: براستى كه مؤمنان رستگارند ميدانى كيانند؟ عرضكردم: شما بهتر ميدانيد، فرمود: براستى كه مؤمنان تسليم شوندگان رستگارند تسليم شوندگان همان نجيبانند، پس مؤمن غريب است و خوشا حال غريبان. (يعنى چون مؤمن با تسليم كمياب است پس او غريب است، زيرا هم انس ندارد و انسش تنها با خداست).
6. عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنِ الْخَشَّابِ عَنِ الْعَبَّاسِ بْنِ عَامِرٍ عَنْ رَبِيعٍ الْمُسْلِيِّ عَنْ يَحْيَى بْنِ زَكَرِيَّا الْأَنْصَارِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام قَالَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ مَنْ سَرَّهُ أَنْ يَسْتَكْمِلَ الْإِيمَانَ كُلَّهُ فَلْيَقُلِ الْقَوْلُ مِنِّي فِي جَمِيعِ الْأَشْيَاءِ قَوْلُ آلِ مُحَمَّدٍ فِيمَا أَسَرُّوا وَ مَا أَعْلَنُوا وَ فِيمَا بَلَغَنِي عَنْهُمْ وَ فِيمَا لَمْ يَبْلُغْنِي [7]
امام صادق عليه السلام ميفرمود: هر كه را خوش آيد كه تمام مراتب ايمان را كامل كند، بايد بگويد:گفتار من نسبت بهر موضوعى گفتار آل محمد است در آنچه (بواسطه تقيه يا عدم فهم مخاطب) پنهان كنند و در آنچه آشكار دارند، در آنچه از ايشان بمن برسد و در آنچه بمن نرسد.
7. عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنِ ابْنِ أُذَيْنَةَ عَنْ زُرَارَةَ أَوْ بُرَيْدٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عليه السلام قَالَ قَالَ لَقَدْ خَاطَبَ اللَّهُ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ عليه السلام فِي كِتَابِهِ قَالَ قُلْتُ فِي أَيِّ مَوْضِعٍ قَالَ فِي قَوْلِهِ وَ لَوْ أَنَّهُمْ إِذْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ جاؤُكَ فَاسْتَغْفَرُوا اللَّهَ وَ اسْتَغْفَرَ لَهُمُ الرَّسُولُ لَوَجَدُوا اللَّهَ تَوَّاباً رَحِيماً. فَلا وَ رَبِّكَ لا يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيما شَجَرَ بَيْنَهُمْ فِيمَا تَعَاقَدُوا عَلَيْهِ لَئِنْ أَمَاتَ اللَّهُ مُحَمَّداً أَلَّا يَرُدُّوا هَذَا الْأَمْرَ فِي بَنِي هَاشِمٍ- ثُمَّ لا يَجِدُوا فِي أَنْفُسِهِمْ حَرَجاً مِمَّا قَضَيْتَ عَلَيْهِمْ مِنَ الْقَتْلِ أَوِ الْعَفْوِ وَ يُسَلِّمُوا تَسْلِيما [8]
زراره يا بريد گويد: امام باقر عليه السلام فرمود: بتحقيق كه خدا امير المؤمنين عليه السلام را در كتابش مخاطب ساخته است، عرض كردم: در كجا؟ فرمود: در اين قول: اگر آنها زمانى كه بخويش ستم كردند پيش تو آمده و از تو آمرزش خواسته بودند و پيغمبر برايشان آمرزش خواسته بود، خدا را توبه پذير و مهربان مييافتند، نه بپروردگارت سوگند ايمان ندارند تا ترا در مشاجرات خويش حاكم قرار دهند يعنى در پيمانى كه بستند، كه اگر خدا محمد را ميرانيد، امر خلافت را به بنى هاشم برنگردانند سپس در دل خود از آنچه حكم كرده ئى از كشتن يا بخشيدن ملالى نيابند و بى چون و چرا گردن نهند .
توضيح : خطاب در جمله جاءوك متوجه امير المؤمنين عليه السلام است نه پيغمبر، زيرا سپس ميفرمايد: و پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله برايشان آمرزش خواسته بود و اگر خطاب متوجه پيغمبر بود بايد بفرمايد و تو برايشان آمرزش ...
8. أَحْمَدُ بْنُ مِهْرَانَ رَحِمَهُ اللَّهُ عَنْ عَبْدِ الْعَظِيمِ الْحَسَنِيِّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَسْبَاطٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عُقْبَةَ عَنِ الْحَكَمِ بْنِ أَيْمَنَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ- الَّذِينَ يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ إِلَى آخِرِ الْآيَةِ قَالَ هُمُ الْمُسَلِّمُونَ لآِلِ مُحَمَّدٍ الَّذِينَ إِذَا سَمِعُوا الْحَدِيثَ لَمْ يَزِيدُوا فِيهِ وَ لَمْ يَنْقُصُوا مِنْهُ جَاءُوا بِهِ كَمَا سَمِعُوه [9]
ابو بصير گويد: امام صادق عليه السلام راجع بقول خداى عز و جل كسانى كه سخنان را ميشنوند و از نيكوترش پيروى ميكنند، تا آخر آيه- 18 سوره 39- فرمود: ايشان تسليم شوندگان در برابر آل محمدند، همان كسانى كه چون حديثى شنوند، كم و زيادش نكنند، و چنان كه شنيده اند تحويل دهند.
توضيح : مقصود از رواياتى كه در اين باب ذكر شد تسليم بودن و گردن نهادن شيعيانست در برابر ائمه هدى عليهم السلام نسبت باو امر و نواهى و حالات مختلف و اوضاع گوناگون ايشان، و عدم اعتراض و انتقاد در مقام زبان و دل نسبت بآنچه از ايشان صادر مى شود.
پيداست كه پايه و ريشه عقايد شيعه و نيز اصل واقع و حقيقت اينست كه: خدا براى رهبرى و هدايت بشر بعد از پيغمبر اسلام دوازده نفر مشخص و مخصوص را معين فرموده و ايشان را از خطا و لغزش و گناه معصوم داشته و عين حقيقت و واقع را بآنها الهام كرده است، غير از ايشان هر بشرى در دنيا جايز الخطاست، گناه و آلودگى دارد، اشتباه و فراموشى عارضش شود و از گمراهى و پشيمانى مصون نباشد، بعد از پيغمبر اسلام صلي الله عليه وأله وسلم تنها 12 نفر بودند كه بشهادت تاريخ و حتى دشمنانشان هيچ يك از اين نقائص دامنگير آنها نبود پيداست كه وقتى انسان باور كرد كه چنين پيشوايانى دارد، از دل و جان تسليم آنها مى شود و رشته اطاعت و انقيادشان را بگردن مياندازد، زيرا ميداند كه عقل و فكر و فراست و تيزبينى و دور انديشى ايشان از خود او و از تمام افراد بشر معاصر خود بهتر و برتر است و هر چند عقيده او نسبت بامام و رهبرش سست تر باشد، فرمانبرى و گردن نهادن او در برابر آن رهبر كمتر و ضعيف تر است.
از روايات اين باب بدست مى آيد كه در ميان شيعه افرادى كه ائمه خود را بخوبى شناخته و تسليم و منقاد محض ايشان گشته اند، وجود دارند، اما بسيار اندك و غريب وارند و نيز در اين روايات ذكر لازم و اراده ملزوم است، يعنى اگر چه منطوق صريح آنها اينست كه: تسليم امام و پيشواى خود باشيد، ولى مقصود اينست كه: امام و پيشواى خود را بخوبى بشناسيد تا طبعا و ناچار تسليمش شويد و بدانيد كه آنگاهست كه ايمان شما كامل شود، نماز و روزه و حج شما سود بخشد، خدا ثواب شما را زياد كند، رستگار شويد و، و، و، پروردگارا بحق ائمه معصومين عليهم السلام آنها را چنان كه هستند بما معرفى كن تا چنان كه بايد مطيع و تسليمشان باشيم.
بحار الأنوار
1. ب، [قرب الإسناد] ابْنُ عِيسَى عَنِ الْبَزَنْطِيِّ قَالَ سَمِعْتُ الرِّضَا عليه السلام يَقُولُ الْإِيمَانُ أَرْبَعَةُ أَرْكَانٍ التَّوَكُّلُ عَلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ الرِّضَا بِقَضَائِهِ وَ التَّسْلِيمُ لِأَمْرِ اللَّهِ وَ التَّفْوِيضُ إِلَى اللَّهِ قَالَ عَبْدٌ صَالِحٌ وَ أُفَوِّضُ أَمْرِي إِلَى اللَّهِ... فَوَقاهُ اللَّهُ سَيِّئاتِ ما مَكَرُوا [10]
از حضرت رضا عليه السّلام شنيدم كه ميفرمود. ايمان داراى چهار ركن است 1- توكل بر خداوند متعال 2- راضى و خشنود بودن بقضاء الهى 3- تسليم بامر پروردگار 4- واگذارى كارها بخداوند مهربان كه بنده صالح خدا (مؤمن آل فرعون) گفت و افوض امرى الى اللَّه من كارهاى خود را بخدا تفويض مينمايم خداوند هم ميفرمايد فَوَقاهُ اللَّهُ سَيِّئاتِ ما مَكَرُوا خداوند او را از مكر و نقشه شوم آنان محفوظ داشت.
2. ل، [الخصال ] أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَمَّادٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ مُصْعَبٍ عَنِ الثُّمَالِيِّ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عليه السلام قَالَ الْعَبْدُ بَيْنَ ثَلَاثَةٍ بَلَاءٍ وَ قَضَاءٍ وَ نِعْمَةٍ فَعَلَيْهِ فِي الْبَلَاءِ مِنَ اللَّهِ الصَّبْرُ فَرِيضَةً وَ عَلَيْهِ فِي الْقَضَاءِ مِنَ اللَّهِ التَّسْلِيمُ فَرِيضَةً وَ عَلَيْهِ فِي النِّعْمَةِ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ الشُّكْرُ فَرِيضَةً [11]
ابى حمزه گويد: شنيدم از امام باقر (ع) كه ميفرمود: بنده با سه چيز روبرو است بلا و قضا و نعمت در بلاى الهى صبر بر او لازم است و در قضاى الهى تسليم بر او واجب و در نعمتى كه از خداوند باو ميرسد وظيفه اش شكرگزارى است.
سن، [المحاسن ] عبد الرحمن مثله
3. محص، [التمحيص ] عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عليه السلام قَالَ أَحَقُّ مَنْ خَلَقَ اللَّهُ بِالتَّسْلِيمِ لِمَا قَضَى اللَّهُ مَنْ عَرَفَ اللَّهَ وَ مَنْ رَضِيَ بِالْقَضَاءِ أَتَى عَلَيْهِ الْقَضَاءُ وَ عَظُمَ عَلَيْهِ أَجْرُهُ وَ مَنْ سَخِطَ الْقَضَاءَ مَضَى عَلَيْهِ الْقَضَاءُ وَ أَحْبَطَ اللَّهُ أَجْرَهُ [12]
امام باقر عليه السّلام فرمود: سزاوارترین مخلوق خداوند به تسلیم در برابر او کسی است که خدا را شناخت. و هر كس به قضای الهی راضى شد قضاء می آید و پاداش او هم زياد مى گردد، و هر كس از قضاء او خوشنود نگرديد و ناراحت شد، قضاء بر او جارى مى گردد و پاداش هم نخواهد داشت!
4. مِشْكَاةُ الْأَنْوَار وَ عَنْهُ عليه السلام فِي قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ إِنَّ اللَّهَ وَ مَلائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ الْآيَةَ قَالَ أَثْنَوْا عَلَيْهِ وَ سَلَّمُوا عَلَيْهِ قُلْتُ فَكَيْفَ عَلِمَ الرَّسُولُ أَنَّهَا كَذَلِكَ قَالَ كُشِفَ لَهُ الْغِطَاءُ قُلْتُ فَبِأَيِّ شَيْ ءٍ عُلِمَ الْمُؤْمِنُ أَنَّهُ مُؤْمِنٌ قَالَ بِالتَّسْلِيمِ لِلَّهِ وَ الرِّضَا فِيمَا وَرَدَ عَلَيْهِ مِنْ وَرَاءِ سُخْطٍ
وَ مِنْهُ، قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عليه السلام الْإِيمَانُ لَهُ أَرْكَانٌ أَرْبَعَةٌ التَّوَكُّلُ عَلَى اللَّهِ وَ تَفْوِيضُ الْأَمْرِ إِلَى اللَّهِ وَ الرِّضَا بِقَضَاءِ اللَّهِ وَ التَّسْلِيمُ لِأَمْرِ اللَّهِ
وَ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عليه السلام فِي قَوْلِ اللَّهِ جَلَّ ثَنَاؤُهُ فَلا وَ رَبِّكَ لا يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ الْآيَةَ قَالَ التَّسْلِيمُ وَ الرِّضَا وَ الْقُنُوعُ بِقَضَائِهِ [13]
حضرت صادق عليه السّلام در تفسير آيه شريفه إِنَّ اللَّهَ وَ مَلائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ فرمود: ملائكه به رسول خدا صلى اللَّه عليه و آله درود مى فرستند و بر او سلام مى كنند. راوى گويد: پرسيدم رسول خدا از كجا مى داند كه ملائكه بر او سلام كردند، فرمود حجاب ها برداشته مى شود پرسيد، مؤمن از كجا بداند كه مؤمن است فرمود: اگر در برابر قضاء خداوند تسليم است و آنچه باو مى رسد خوشحال مى باشد و بى تابى نمى كند او مؤمن است.
5- كا، [الكافي ] عَنِ الْعِدَّةِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَمَّنْ ذَكَرَهُ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام قَالَ قُلْتُ لَهُ بِأَيِّ شَيْ ءٍ يَعْلَمُ الْمُؤْمِنُ بِأَنَّهُ مُؤْمِنٌ قَالَ بِالتَّسْلِيمِ لِلَّهِ وَ الرِّضَا فِيمَا وَرَدَ عَلَيْهِ مِنْ سُرُورٍ أَوْ سَخَطٍ [14]
بيان: بأنه مؤمن أي متصف بكمال الإيمان بالتسليم لله أي في أحكامه و أوامره و نواهيه فيما ورد عليه أي من قضاياه و تقديراته.
امام صادق عليه السلام ـ در پاسخ به اين پرسش كه: مؤمن بودن مؤمن با چه چيز شناخته مى شود؟ ـ فرمود : با تسليم در برابر خدا و خشنود بودن به هر غم و شادى كه به او مى رسد.