تاسیس شرکت تضامنی

كلمات كليدي : شركت تضامني، شركت نامه، اساسنامه، سهم الشركه

نویسنده : سيد محمد هاشم واعظ

شرکت تضامنی شرکتی است که برای امور تجاری توسط حداقل دو شخص با مسئولیت تضامنی تشکیل می‌شود. بنابراین در صورتی که دارایی شرکت برای تادیه تمام قروض آن کافی نباشد، هریک از شرکا مسئول پرداخت تمام قروض شرکت است.[1]

این نوع شرکت با تنظیم شرکت‌نامه و ثبت آن در اداره ثبت شرکت‌ها تشکیل می‌شود؛ ولی تشکیل و ثبت آن دارای شرایطی است که در زیر بررسی می‌شود:

1. شرکای شرکت

شرکت تضامنی حداقل از دو شریک تشکیل می‌شود. شرکای این شرکت لازم است دارای اهلیت قانونی برای انجام معامله باشند و منظور از اهلیت طبق قانون این است که شریک، بالغ، و رشید باشد؛ ولی لازم نیست این شرکا دارای اهلیت تجاری باشند؛ یعنی تاجر باشند. درضمن، صرف عضویت فرد به‌معنای تاجربودن او نیست.

شرکای این شرکت ممکن است شخص حقیقی یا شخص حقوقی باشند؛ بنابراین این شرکت می‌تواند از مشارکت دو یا چند شرکت تجاری دیگر نیز تشکیل شود.[2]

2. سرمایه‌ی شرکت:

آورده‌های شرکا که در مجموع سرمایه‌ی شرکت را تشکیل می‌دهد، می‌تواند وجه نقد یا غیرنقد باشد؛ طبق قانون، برای تشکیل شرکت تضامنی باید سرمایه نقدی تادیه و آورده‌ی غیرنقدی نیز تقویم[3] و تسلیم گردد.[4] تقویم آورده‌های غیرنقدی توسط خود شرکا به عمل می‌آید و در شرکت‌نامه نیز قید می‌شود و پس از توافق بر تقویم، شرکا حق رجوع از آن‌را ندارند. تقویم تابع تشریفات خاصی نیست و از جانب هیچ مقام قضایی و اجرایی کنترل نمی‌شود.

سرمایه نقدی حتما باید به‌وسیله‌ی پول پرداخت گردد و پرداخت توسط سفته یا چک پرداخت تلقی نمی‌شود و اگر مدیران شرکت به جای وجه نقد، اسناد تجاری را قبول یا تسلیم کنند، کلاهبردار تلقی خواهند شد. قانونگذار حداقل و حداکثری برای سرمایه شرکت تعیین نکرده است.[5]

3. تنظیم اساسنامه شرکت:

در زمان تاسیس شرکت، اساسنامه‌ی آن توسط موسسین شرکت تنظیم می‌شود که البته تنظیم آن با وجود تصریح در مواد 137 و 200 قانون تجارت، الزامی به‌نظر نمی‌رسد. اساسنامه را می‌توان در واقع آیین‌نامه‌ی داخلی شرکت دانست.[6]

4. ثبت شرکت:

برخلاف اساسنامه، ثبت شرکت تضامنی الزامی می‌باشد و ضمانت‌اجرای عدم ثبت، انحلال شرکت به درخواست دادستان و پرداخت جریمه توسط مدیران می‌‌باشد.[7] از طرف دیگر، انتشار خلاصه‌ی شرکت‌نامه در یکی از روزنامه‌های رسمی و یکی از روزنامه‌های کثیرالانتشار به هزینه خود شرکت الزامی است و در صورتی که شرکت شعبی در شهرستان‌ها، همزمان با تشکیل شرکت دایر نماید، محل شعب مزبور در آگهی‌های فوق ذکر و در روزنامه‌های محل نیز قید می‌گردد.[8]

قانون تجارت راجع به طرز تنظیم شرکت‌نامه ساکت است؛ ولی اداره ثبت شرکت‌ها، نمونه‌هایی را به صورت چاپی تنظیم نموده که موسسین شرکت‌ها موظفند برای ثبت شرکت نکاتی را که در آن قید شده تعیین نمایند.[9]

مندرجات شرکت‌نامه

حداقل مسایلی که در شرکت‌نامه باید قید گردد، به موجب نمونه‌های چاپی اداره ثبت شرکت‌ها عبارتند از:

الف) نام شرکت: منظور از نام شرکت، نامی است که شرکا برای شرکت انتخاب می‌کنند.[10] در اسم شرکت تضامنی، باید حداقل نام یکی از شرکا ذکر شود و در صورتی که اسم شرکت مشتمل بر اسامی تمام شرکا نباشد، باید بعد از اسم شرکت عباراتی از قبیل "و شرکا" یا "و برادران" قید شود.[11] در صورتی که شریکی از شرکت خارج شود، نام او باید از شرکت حذف شود.[12]

ب) نوع و موضوع شرکت: قبل از نام شرکت عبارت "شرکت تضامنی" باید قید گردد تا مشخص باشد شرکت از نوع تضامنی می‌باشد.

از موارد دیگری که باید در شرکت‌نامه قید شود، موضوع شرکت می‌باشد. قید موضوع اهمیت زیادی دارد؛ زیرا شخص حقوقی تنها درباره‌ی موضوعاتی می‌تواند فعالیت کند که در شرکت‌نامه قید شده است.[13]

ج) مرکز اصلی[14] شرکت: ذکر مرکز اصلی در شرکت‌نامه، برای تعیین اقامتگاه شرکت الزامی می‌باشد. البته ممکن است فعالیت شرکت در نقاط مختلف باشد؛ بنابراین کلیه‌ی مراکز اصلی شرکت باید قید گردد؛ ولی در هر حال، شرکت تنها دارای یک اقامتگاه می‌باشد.

د) اسامی شرکا: از لحاظ اهمیتی که شرکا در شرکت تضامنی دارند، در شرکت‌نامه، نام کلیه آنان با ذکر خصوصیات هویتی باید قید گردد تا به آسانی بتوان به آن‌ها دسترسی پیدا کرد. در نمونه‌ی شرکت‌نامه که اداره ثبت شرکت‌ها تهیه نموده، قید شده که باید نام شرکا، با قید مندرجات شناسنامه و محل سکونت، نوشته شود و معمولا هویت صاحبان شناسنامه توسط همین اداره احراز می‌شود.

ه) مبداء تشکیل شرکت و مدت آن: مبداء تشکیل شرکت روزی است که شرکا با یکدیگر توافق می‌کنند که شرکت را تاسیس نمایند و این تاریخ غیر از تاریخ ثبت شرکت می‌باشد.[15] (این قرارداد باید به‌صورت مکتوب باشد و به امضای تمام شرکا نیز برسد.)[16]

مدت شرکت از امور توافقی است و می‌تواند به‌صورت محدود یا غیرمحدود باشد و ذکر آن در شرکت‌نامه ضروری است.[17]

و) سرمایه شرکت: همانطور که بیان شد، آورده‌ی شرکا ممکن است وجه نقد یا غیرنقد باشد و شرکت وقتی تشکیل می‌شود که تمام سرمایه‌ی نقدی تادیه و آورده‌ی غیر نقدی تقویم و تسلیم شده باشد. برای ثبت شرکت تضامنی لازم است نوشته‌ای که به امضای مدیر یا مدیران شرکت رسیده و حاکی از پرداخت تمام آورده‌ی نقدی و تقویم و تسلیم آورده‌ی غیرنقدی است، به مرجع ثبت تسلیم شود.[18]

ز) میزان سهم‌الشرکه: در شرکت تضامنی، آورده‌ای که شرکا در شرکت می‌گذارند سهم‌الشرکه یا حصه نامیده می‌شود.

در شرکت‌نامه باید میزان سهم‌الشرکه‌ی هریک از شرکا تصریح گردد؛ زیرا روابط شرکا با یکدیگر از لحاظ مسئولیت و تقسیم سود و زیان بستگی به میزان سهم‌الشرکه‌ی آنان دارد. هرچند میزان سهم‌الشرکه در شرکت تضامنی نسبت به اشخاص ثالث تاثیری ندارد و هرکدام از شرکا در مقابل طلبکاران شرکت، برای تأدیه‌ی کلیه‌ی دیون آن مسئولند.[19]

ح) مدیران: شرکای شرکت تضامنی باید حداقل یک نفر را به‌عنوان مدیر تعیین کنند و نام او را در شرکت‌نامه قید نمایند. این مدیر می‌تواند از شرکای شرکت یا از افراد خارج از شرکت انتخاب شود.[20]

و) سایر موارد: علاوه بر موارد ضروری ذکر شده در بالا، شرکای شرکت می‌توانند هر شرط دیگری را که مخالف قانون نباشد، در شرکت‌نامه قید کنند. برای مثال در شرکت تضامنی همه‌ی شرکا می‌توانند بر کار شرکت نظارت داشته باشند؛ ولی می‌توان در شرکت‌نامه ناظری بر کار مدیران شرکت تعیین نمود.[21]

و یا به عنوان مثال منافع، در شرکت تضامنی به نسبت سهم‌الشرکه بین شرکاء تقسیم می‌شود؛ ولی شرکای شرکت می‌توانند ترتیب دیگری را برای تقسیم سود تعیین کنند و همچنین موقع تقسیم سود بین شرکا را تعیین کنند و می‌توان موارد انحلال شرکت را نیز در شرکت‌نامه قید نمود.[22]