اشعیا Isaiah

كلمات كليدي : اشعيا، كتاب مقدس، انبياي متقدم، عهد عتيق

نویسنده : هادی جهانگشای

درباره نویسنده

اشعیا پسر آموص اغلب در بین انبیای(پیشگویان) نویسنده، بزرگترین آنان محسوب می‌گردد معنی نام او "خداوند نجات می‌بخشد" است. او معاصر با عاموس، هوشع و میکاه بوده و خدمت خود را در سال 740ق.م در سالیکه عزیا پادشاه مرد، آغاز کرد. بر طبق روایت ثابت نشده یهودی او در زمان سلطنت منسی با اره دو پاره گشت. احتمالاً وی قسمت اعظم زندگی خود را در اورشلیم سپری کرده و بیشترین نفوذ و تاثیر را بر حزقیای پادشاه داشته است.[1] طبق اعتقاد سنتی اشعیای نبی نویسنده این کتاب است؛ اما نقادان جدید کتاب مقدس برآنند که اشعیای نبی تنها بخش اول این کتاب یعنی باب‌های 1 تا 39 را نوشته و باب‌های 40 تا 55 را فردی ناشناخته نوشته است که او را اشعیای دوم می‌نامند. باب‌های 56 تا 66 را نیز فرد ناشناخته دیگری نگاشته است که او را اشعیای سوم می‌خوانند.[2] جناب پطرس عبدالملک در ادامه سخنان خود نظریه دیگری را در مورد نویسنده این کتاب می‌آورد:‌ «برخی به اکثر محققان این اعتقاد را نسبت داده‌اند که بخش اول کتاب؛ یعنی باب‌های 1 تا 39 را اشعیای نبی نوشته و باقی کتاب را فردی ناشناخته در اسارت بابلی نوشته است».[3]

برخی هم درباره نویسنده این کتاب می‌گویند:‌ «اختلافی که مفسران و نقادان درباره این کتاب دارند، درباره هیچ یک از نوشته‌های کتاب مقدس ندارند. اما همه نقادان اجماع دارند که بخشی از این کتاب را اشعیا نوشته است. با این حال برخی می‌گویند همه آن را او نوشته ‌و برخی ‌دو نفر و برخی دیگر سه نفر را نویسنده این کتاب می‌دانند.[4]

همین نویسنده معتقد است که حتی بخش اول(باب‌های 1 تا 39) به دست افراد متفاوتی نوشته شده و بیش‌تر آنرا اشعیا نوشته است.[5]

قوی‌ترین دلیل برای اثبات واحد بودن(نویسنده) کل کتاب، بیان عنوانی برای خداست. عبارت «قدوس اسرائیل» که دوازده بار در باب‌های 1 تا 39 و چهارده بار در باب‌های 40 تا 662 وجود دارد.[6] اغلب حوادث بحث شده در باب‌های 1 تا 39 در زمان خدمت اشعیا اتفاق افتاده است.

بنابراین احتمالاً این باب‌ها در مدت کوتاهی بعد از 701ق.م؛ یعنی سال نابودی ارتش آشور، کامل شده‌اند. اشعیا حداقل تا سال 681ق.م زندگی کرده و باب‌های 40 تا 66 را در سالهای آخر زندگی خود نوشته است.[7] المدخل الی الکتاب المقدس در این مورد می‌نویسد: «درباره تاریخ نگارش نهایی این کتاب تردید است؛ اما زمان پس از اسارت، یعنی بین سالهای 500 تا 400 قبل از میلاد ترجیح داده می‌شود».[8]

محتوا

مطابق تقسیم‌بندی یهودی از عهد قدیم کتاب اشعیا جزو کتاب‌های انبیاء محسوب می‌شود. در باب اول، کتاب، قوم بنی‌اسرائیل را قومی سرکش معرفی می‌کند. اشعیا با مهارت خاصی گناهان مردم زمان خویش را بیان می‌کند.[9] در باب سوم بر اورشلیم و یهودا داوری می‌کند و می‌گوید چون مردم این دو شهر افعال و اذکارشان ضد خدایی بوده، نابود گشته‌اند. کتاب مقدس بعضی بلاهایی که خداوند به خاطر گناهان بنی‌اسرائیل نازل کرده را متذکر می‌شود؛ از جمله می‌گوید: «و خداوند می‌گوید؛ از این جهت که دختران صهیون متکبرند و با گردن افراشته و غمزات چشم، راه می‌روند و به ناز می‌خرامند و به پاهای خویش خلخالها را به صدا در می‌آورند؛ ... بنابراین خدا عورت ایشان را برهنه خواهد نمود».[10] در باب ششم مأموریت و رسالت اشعیا(هدایت مردم به سوی خداوند)، را بازگو می‌کند. در باب هفتم به آحاز هشدار داده می‌شود که از آرامی‌ها و اتحاد اسرائیل هراسی نداشته باشد. باب‌های بعدی از امپراطوری آشور و خاندان داود و بعد از آن نابودی این امپراطور سخن به میان آمده است؛ که بعد از نابودی آن، سخن از برپایی پادشاهی از نسل داود و سلطنت او می‌باشد. باب 28 تا به شامل اخطار مربوط به بی‌وفایی اسرائیل و یک اخطار در مورد آشور می‌باشد.[11]

بعد از اینها، در باب‌های 34 و 35 پیشگویی‌هایی در ارتباط با داوری، وعده هلاک امتها، انتقام بنی‌اسرائیل و برکت آینده پس از توبه بنی‌اسرائیل و بازگشت به صهیون آمده است؛ تا اینکه اورشلیم به وسیله سنحاریب پادشاه آشور و ارتش آشور محاصره می‌شود. در باب 38 جریان طولانی کردن عمر حزقیا توسط خداوند را می‌نویسد؛ که حزقیا بعد از گریه و زاری و گفتن کارهایی که برای خدا بوده و دعا کردنش خداوند به خاطر دعا کردنش و اشک‌هایی که ریخته بود، 15 سال بر عمرش می‌افزاید. باب40 تا 48 رهایی و بازگشت اسرائیل به صهیون می‌باشد و در باب‌های آخر به خاطر دعای مردم، رحمت و داوری الهی بر آنها حاکم می‌شود. اشعیا در 66 باب یکی از بزرگترین اسفار کتاب مقدس به پایان می‌رسد.