گزارش کتاب سلسله شروح صحیفه سجادیه شماره (14)

شماره 14 مجموعه سلسله شروح صحیفه سجادیه، اختصاص به علامه محمدتقی مجلسی دارد؛ که پس از تحقیق و تصحیح عالمانه ی دانشمند گرامی جناب آقای علی فاضلی در تابستان سال (1388) برای اولین بار در تیراژ 1000 نسخه و 320 صفحه در قطع وزیری توسط انتشارات پژوهشکده باقرالعلوم (ع) چاپ و منتشر گردید. این کتاب، به زبان عربی است؛ ولی برخی نقل قولهای فارسی نیز در مقدمه آن به چشم می خورد. علامه مجلسی در این کتاب، به شرح دعاهای اول، دوم و سوم صحیفه سجادیه می پردازد. کتاب حاضر، از پنج بخش تشکیل شده است: در بخش اول، که با همت آقای فاضلی تألیف یافته، به مؤلفه هایی چون: معرفی علامه محمدتقی مجلسی، توصیفات علماء از مؤلف، معرفی 41 اثر از تألیفات و آثار علمی علامه مجلسی، بیان آراء منحصر به فرد علامه همچون تجرد نفس، تجرد بعضی از ملائکه، الغاء ظواهر و ...، معرفی کتاب حاضر از زبان علامه محمدباقر مجلسی و معرفی نسخه ای که در تحقیق و تصحیح کتاب حاضر از آن استفاده شده ( نسخه کتابخانه دانشگاه تهران به رقم 1849، که به خطّ خود مؤلف است)، پرداخته شده است. بخش دوم کتاب به مقدمه علامه محمدتقی مجلسی مؤلف اصلی کتاب اختصاص پیدا کرده که مؤلف در آن به نحوه آشنایی خودش در دوران نوجوانی با صحیفه سجادیه می پردازد و چنین بیان می دارد: «در دوران نوجوانی با ریاضات عظیمه و مجاهدات شاقه در پی تقرب الی الله بودم تا اینکه خداوند متعال به وعده خود: "والذین جاهدوا فینا لنهدینهم سُبُلنا"، وفا فرمود و در رؤیای صادقه ای به محضر شریف حضرت حجت شرفیاب شدم و از آن حضرت مسائل مشکله ام را سؤال نموده و پاسخ آنها را دریافت کردم، سپس از ایشان خواستم کتابی را معرفی فرمایند تا در مسیر سیر و سلوک الی الله به آن عمل نمایم، که حضرت مرا به مردی از یاران امین خودشان رهنمون کرده و فرمودند: "انی اودعته ایاها لک" پس از مراجعه به حضور آن شخص امین با کتابی روبه رو شدم که صحیفه سجادیه نام داشت». در ادامه این بخش، محقق و مصحح، در پاورقی کتاب به بیان منظور از حدّثنا و مشایخ اجازه علامه محمدتقی مجلسی پرداخته و احتمالات مختلف را بیان نموده و در پایان خواننده را برای اطلاعات بیشتر به اجازات شهیدین، شیخ علی، علامه و ... ارجاع داده است. بخش سوم، که شرح صحیفه سجادیه و موضوع اصلی کتاب علامه مجلسی است، به شرح دعای اول صحیفه سجادیه با عنوان «ابتداء به دعا» اختصاص پیدا کرده است، موضوعات ذیل، از جمله مباحثی است که مؤلف گرامی به شرح دعای اول می پردازد: - عنوان دعای اول ظاهراً کلام امام صادق (ع) است که فرمود: اذا ابتدأ بالدعاء بدء بالتحمید لله عزوجل والثناء علیه»؛ - بیان کیفیت دعا با استفاده از سوره حمد؛ - فضائل حمد؛ - علت عدم ذکر بسم الله در اول دعا؛ - منازل السائرین که در آن، به اسامی مقامات دهگانه که هرکدام ده مرحله دارد، اشاره شده است؛ - الکلام فی المعاد؛ شرح دوم موضوع بخش چهارم کتاب است که با عنوان «و کان من دعائه بعد هذاالتحمید فی الصلاة علی رسول الله» شروع می شود. علامه مجلسی در این بخش، به موضوعات صلوات پرداخته و آن را از شرائط استجابت دعا ذکر می کند و در ادامه روایات مربوطه و حکمت عدم بیان آن در آیه صلوات و ... پرداخته است. بخش پنجم و پایانی کتاب حاضر اختصاص به بیان و شرح دعای سوم صحیفه ی سجادیه با عنوان «و کان من دعائه فی الصلاة علی حملة العرش و کلّ ملک مقرب» یافته است. این بخش به بحث و بررسی درباره وجود و عدم وجود ملائکه از دیدگاه قرآن، ادیان، مذاهب و حکماء پرداخته و در ادامه به مفهوم عرش و چگونگی حمل عرش توسط ملائکه پرداخته و روایتی را از امام حسن عسکری(ع)، امام باقر(ع)، امام صادق(ع) و ... در این باب آورده است. مطالعه کتاب حاضر را به عموم فرهیختگان و مشتاقان فرهنگ اسلام ناب محمدی(ص) و دلباختگان مکتب ائمه اطهار(ع) توصیه می نمائیم. امید که از این رهگذر، کام خشکیده و جان بی روحمان، طراوتی تازه یابد و حیاتی دوباره گیرد.