نماز بهترين اعمال ديني است که اگر قبول درگاه خداوند عالم شود، عبادت هاي ديگر هم قبول مي شود و اگر پذيرفته نشود اعمال ديگر هم قبول نمي شود، همان طور که اگر انسان شبانه روزي پنج نوبت در نهر آبي شست و شو کند، آلودگي در بدنش نمي ماند، نمازهاي پنج گانه هم انسان را از گناهان پاک مي کند و سزاوار است که انسان نماز را در اوّل وقت بخواند و کسي که نماز را پست و سبک شمارد مانند کسي است که نماز نمي خواند.
با اين وجود يکي از سؤالاتی که ذهن مخاطبان را به خود جلب کرده اين است: من دوستي دارم که نماز نمي خواند من چند بار به او توصيه کرده ام که نمازش را بخواند، ولي باز هم احتمال زيادي مي دهم که نمازش را نمي خواند، در ضمن من اين دوستم را خيلي دوست دارم، از طرفي شنيده ام که دوستي با بي نماز گناه است، من اصلاً نمي خواهم دوستي ام را با او به هم بزنم، آيا واقعا دوستي با بي نماز گناه است؟ اگر هست من بايد چه کار کنم؟
مرکز تخصصي نماز در جواب اين پرسش مي گويد:
ملاک دوست يابی
خداوند در رابطه با دوستان خوب که برادران ديني ما به حساب مي آيند، مي فرمايد: اگر توبه کردند و نماز بر پا داشتند و زکات پرداختند، در اين صورت برادران ديني شمايند و ما آيات خود را براي گروهي که مي دانند (و مي انديشند)، به تفصيل بيان مي کنيم.(توبه /11)
در اينجا شرط دوستي و برادر ديني بودن، زکات دادن و نماز خواندن شمرده شده است و اگر مي خواهيد ببينيد که شخصي به درد دوستي مي خورد يا نه، ببينيد که آيا واجباتش، از جمله نمازش را بجا مي آورد يا نه؟
و همچنين در سوره الکهف آيه 28 در رابطه با دوستان خوب مي فرمايد: با کساني باش که پروردگار خود را صبح و عصر مي خوانند و تنها رضاي او را مي طلبند! و هرگز به خاطر زيورهاي دنيا، چشمان خود را از آنها برمگير! و از کساني که قلبشان را از ياد خود غافل ساختيم اطاعت مکن! همانها که از هواي نفس پيروي کردند و کارهايشان افراطي است.
در اينجا نيز خداوند دوست خوب را کسي معرفي مي کند که به ياد خدا باشد و به ذکر خداوند و نماز مشغول باشد.
در روايات نيز يکي از مهمترين ملاک هاي انتخاب دوست و همنشين را نماز قرار داده است، امام صادق(ع) در اين باره فرموده: «اخْتَبِرُوا إِخْوَانَکُمْ بِخَصْلَتَيْنِ فَإِنْ کَانَتَا فِيهِمْ وَ إِلَّا فَاعْزُبْ ثُمَّ اعْزُبْ ثُمَّ اعْزُبْ مُحَافَظَةٍ عَلَي الصَّلَوَاتِ فِي مَوَاقِيتِهَا وَ الْبِرِّ بِالْإِخْوَانِ فِي الْعُسْرِ وَ الْيُسْر»؛ برادران خود را با دو خصلت آزمايش کنيد، اگر آن دو خصلت در آنها بود خوب است وگرنه دور شويد، دور شويد، دور شويد، مواظبت او بر نمازهايش در اوقات آن، نيکي به برادران در زمان سختي و آساني.
کسي که نماز نمي خواند و جزو دوستان شما است، اگر مي دانيد و يا احتمال مي دهيد که ارتباط با او ممکن است ايشان را به نماز بکشاند و يا اثرات خوبي بگذارد، با او ارتباط سازنده داشته باشيد، به اين معنا که به اصلاح زيربناهاي فکري وي پرداخته و به مرور او را به خواندن نماز ارشاد کنيد و البته مراقب باشيد که در اعتقادات و خلقيات شما اثر منفي نگذارد، زيرا در اين صورت يعني در صورت تأثير او در شما، ادامه اين ارتباط، صحيح نبوده و شرعاً جايز نيست.
بنابراين اگر احتمال مي دهيد که نتيجه معکوس باشد، رابطه دوستانه خود را قطع کنيد، گرچه در برخوردها با او گرم بوده و به او محبت کنيد، ادامه دوستي با افراد بي نماز که توجهي به خدا و دين ندارند و تأثيرپذير هم نيستند، ممکن است در شما تأثير منفي بگذارد و کم کم شما هم حس کنيد که توجهتان به نماز و خداوند کم شده است.
تعامل با بی نماز
وظيفه ما در برخورد با افراد تارک الصلاه چيست و نحوه برخورد ما با آنها بايد چگونه باشد؟ وظيفه هر يک از افراد به تناسب شرايط و جايگاهشان، در نحوه برخورد با افراد بي نماز متفاوت است که مي توان تمامي اين افراد را به سه گروه عمده تقسيم کرد:
الف) کساني که شرايط و توانايي امر به معروف و نهي از منکر نسبت به افراد بي نماز را دارند
کساني که شرايط امر به معروف و نهي از منکر را دارند، وظيفه آنها در برخورد با افراد بي نماز آن است که پس از ريشه يابي علت روي نياوردن فرد به نماز با رعايت مراتب امر به معروف و نهي از منکر همراه با نرمي و آرامش و اخلاق اسلامي و از طرق مختلف، فرد بي نماز را نسبت به خواندن نماز ارشاد کنند، مثلاً اگر علت بي نمازي فرد به دليل ندانستن فلسفه و اسرار نماز است، وي را با حکمت ها و اسرار نماز آشنا کند و اگر علت آن را در بلد نبودن نماز مي بينند، وي را با ياد دادن نماز ياري کنند و يا اگر علت آن وجود برخي سؤالات و شبهات راجع به نماز است، به پاسخگويي نسبت به اين سؤالات اقدام کرده و يا او را با کتاب هايي که در همين زمينه تأليف شده آشنا کنند، اگر تمامي وظايف خود را انجام داديم، ولي فرد بي نماز آنها را نپذيرفت، مي توان با دوري کردن از وي مخالفت خود را اظهار کرد.
ب) کساني که شرايط امر به معروف و نهي از منکر نسبت به افراد بي نماز را ندارند
اين گروه از افراد کساني هستند که به دليل عدم آشنايي با احکام و روش هاي امر به معروف و نهي از منکر ممکن است نتوانند تأثير مثبتي بر روي افراد بي نماز بگذارند و يا حتي در مواقعي ممکن است به جاي اينکه کسي را نماز خوان کنند، شرايط را نيز بدتر کرده و وي را تا آخر عمر از دين متنفر کنند. وظيفه چنين افرادي اين است که قبل از هرگونه اقدامي، به دنبال شرايط تحصيل امر به معروف و نهي از منکر رفته، سپس در اين راستا اقدام کنند.
ج) افرادي که به راحتي تحت تأثير ديدگاه هاي افراد بي نماز قرار مي گيرند
ممکن است افرادي به دليل ضعف بنيه هاي اعتقادي و يا عدم آشنايي کامل با ابعاد مختلف نماز به راحتي تحت تأثير تفکرات فرد بي نماز قرار گرفته و خود نيز نماز را ترک کنند، وظيفه چنين افرادي - علاوه بر تقويت بنيه اعتقادي و مطالعه کافي راجع به نماز – پرهيز از هرگونه معاشرت با افراد بي نماز است.
از: فارس
روزنامه كيهان، شماره 21112 به تاريخ 1/5/94، صفحه 6 (معارف)