چگونه دلم را آرام کنم؟

 آرامش و دلهره، نقش بسیار مهمى در سلامت و بیمارى فرد و جامعه و سعادت و بدبختى انسان‌ها دارد، و چیزى نیست كه بتوان از آن به آسانى گذشت. تاریخ بشر پر است از صحنه‌هاى غم‌انگیزى كه انسان براى تحصیل آرامش به هر چیز دست انداخته و در هر وادى گام نهاده است. ولى قرآن با یك جمله كوتاه و پر مغز، مطمئن‌ترین و نزدیك‌ترین راه را نشان داده و مى‌گوید: بدانید كه یاد خدا آرام بخش دلهاست!

  عوامل نگرانى و پریشانى

1 ـ آینده تاریك و مبهم،

احتمال زوال نعمت‌ها، گرفتارى در چنگال دشمن، ضعف و بیمارى و ناتوانى و درماندگى، و احتیاج و ... آدمى را رنج مى‌دهد، اما ایمان به خداوند قادر متعال، خداوند رحیم و مهربان، مى‌تواند این گونه نگرانی‌ها را از میان ببرد و به او آرامش دهد كه تو در برابر حوادث آینده درمانده نیستى، خدایى دارى توانا، قادر و مهربان.

2 ـ گذشته تاریك زندگى، نگرانی از گناهانى كه انجام داده،

از كوتاهی‌ها و لغزش‌ها گاه ذهن آدمی را به خود مشغول می‌سازد، اما توجه به اینكه خداوند، غفار، توبه‌پذیر و رحیم و غفور است، به او آرامش مى‌دهد، به او مى‌گوید: عذر تقصیر به پیشگاهش بر، از گذشته عذرخواهى كن و در مقام جبران برآى، كه او بخشنده است و جبران كردن ممكن.

3 ـ ضعف و ناتوانى انسان در برابر عوامل طبیعى

و دشمنان سبب نگرانی انسان خواهند بود. اما هنگامى كه به یاد خدا مى‌افتد و متكى به قدرت و رحمت او مى‌شود، قدرتى كه برترین قدرت‌هاست و هیچ چیز در برابر آن یاراى مقاومت ندارد، قلبش آرام مى‌گیرد، با خود مى‌گوید آرى من تنها نیستم، من در سایه خدا، بى‌نهایت قدرت دارم.

 4 ـ ریشه برخی اضطراب‌ها و نگرانی‌ها احساس پوچی و بی‌هدف بودن زندگی است.

ولى كسى كه به خدا ایمان دارد، و مسیر تكاملى زندگى را به عنوان یك هدف بزرگ پذیرفته است، و تمام برنامه‌ها و حوادث زندگى را در همین خط مى‌بیند، نه از زندگى احساس پوچى مى‌كند، و نه همچون افراد بى‌هدف و مردد، سرگردان و مضطرب است.

5- سوء ظن‌ها، توهم‌ها و خیالات پوچ یكى دیگر از عوامل نگرانى است

 كه بسیارى از مردم در زندگى خود از آن رنج مى‌برند، ولى چگونه مى‌توان انكار كرد كه توجه به خدا و لطف بى‌پایان او و دستور به حسن ظن كه وظیفه هر فرد با ایمانى است این حالت رنج‌آور را از بین مى‌برد و آرامش و اطمینان جاى آن را مى‌گیرد.

6 ـ دنیاپرستى و دلباختگى در برابر زرق و برق زندگى مادى

یكى از بزرگ‌ترین عوامل اضطراب و نگرانى انسان‌ها بوده و هست. ایمان به خدا و توجه به آزادگى مؤمن كه همیشه با زهد و پارسایى سازنده و عدم اسارت در چنگال زرق و برق زندگى مادى همراه است به همه این اضطراب‌ها پایان مى‌دهد. بعضى از مفسران ایرادى مطرح كرده‌اند كه از یك طرف در آیه فوق مى‌خوانیم یاد خدا مایه آرامش دل‌هاست، و از طرفى دیگر در آیه 2 سوره انفال مى‌خوانیم مؤمنان كسانى هستند كه وقتى نام خدا برده مى‌شود قلبشان ترسان مى‌گردد؛ آیا این دو با هم منافات ندارند؟!پاسخ این است كه منظور از آرامش ، همان آرامش در برابر عوامل مادى است كه غالب مردم را نگران مى‌سازد، ولى مسلماً افراد با ایمان در برابر مسئولیت‌هاى خویش نمى‌توانند نگران نباشند، و به تعبیر دیگر آنچه در آن‌ها وجود ندارد نگرانی‌هاى ویرانگر است، اما نگرانى سازنده كه انسان را به انجام وظیفه در برابر خدا و خلق و فعالیت‌هاى مثبت زندگى وا مى‌دارد در وجود آن‌ها هست و باید هم باشد، و منظور از خوف از خدا نیز همین است.

 ذكر خدا چیست؟

ذكری كه مایه آرامش دل‌هاست تنها این نیست كه نام او را بر زبان آورده و مكرر تسبیح و تهلیل و تكبیر گوییم، بلكه منظور آن است كه با تمام قلب متوجه او و عظمتش و علم و آگاهیش و حاضر و ناظر بودنش گردیم، و این توجه مبدأ حركت و فعالیت در وجود انسان به سوى جهاد و تلاش و نیكی‌ها می‌گردد و میان او و گناه سد مستحكمى ایجاد می‌كند.از وصایایى كه پیامبر (صلی الله علیه و آله) به حضرت على (علیه السلام) فرمود این بود: «اى على سه كار است كه این امت طاقت آن را ندارند (و از همه كس ساخته نیست) مواسات با برادران دینى در مال، و حق مردم را از خویشتن دادن، و یاد خدا در هر حال، ولى یاد خدا (تنها) سبحان اللَّه و الحمد للَّه و لا اله الا اللَّه و اللَّه اكبر نیست، بلكه یاد خدا آن است كه هنگامى كه انسان در برابر حرامى قرار مى‌گیرد از خدا بترسد و آن را ترك گوید.» (سفینة البحار، ج 1، ص 484).در حدیث دیگرى مى‌خوانیم حضرت على (علیه السلام) فرمود: «ذكر دو گونه است: یاد خدا كردن هنگام مصیبت (و شكیبایى و استقامت ورزیدن) و از آن برتر آن است كه خدا را در برابر محرمات یاد كند و میان او و حرام سدى ایجاد نماید». (سفینة البحار، ج 1، ص 484).

  نتیجه

اگر انسان با تمامی وجود به خدا ایمان داشته باشد و از ته دل او را بخواند چنان اطمینانی وجودش را فرامی‌گیرد که از هیچ چیز نمی‌ترسد و هیچ سدی مانع پیشرفتش نخواهد شد. چنین انسانی به آرامش حقیقی می‌رسد و از لحظه لحظه‌های زندگی بهره می‌برد.