شرح صدر

قال الله تعالی:«ألم نَشرح لک صَدرَک» (شرح/آیه 1)

شرح صدر هم‌خانواده صبر است و معنای آن این است که انسان در این دنیا دریادل باشد. اغلب مشکلات زندگی، قابل حلّ است و انسان، باید با صبر آنها را حلّ کند، اما در برخی موارد، قابل حلّ نیست؛ به تحمّل مشکلات، سعه صدر گفته می‌شود.[1] شرح صدر، بسط و گسترش به نور الهی و آرامش و سکینه‌ای از طرف خداوند است.[2] خداوند در قرآن کریم، شرح صدر را یکی از مواهبی بر می‌شمارد، که به پیامبر عظیم‌الشأن اسلام(ص) عنایت کرده است:

«ألم نشرح لکَ صدرک»[3]

آیا ما به تو شرح صدر ندادیم؟

منظور از شرح صدر، توسعه دادن به روح و فکر پیامبر(ص) است و این توسعه، مفهوم وسیعى دارد که هم وسعت علمى پیامبر(ص) را از طریق وحى و رسالت شامل است و هم بسط و گسترش تحمّل و استقامت او در برابر لجاجت‌ها و کارشکنی‌هاى دشمنان و مخالفان.[4]

البته با توجّه به تفاوت ظرفیّت روحی افراد، شرح صدر و بردباری افراد نیز متفاوت است؛ به‌گفته شهید مطهّری ظرفیّت روحی بشر مثل ظرفیّت‌های مادّی آنها متفاوت است؛ اگر بیشتر از حدّ خود، به او تحمیل شود، مثل دیگ بخار منفجر می‌شود؛ اشخاص کم‌ظرفیّت نیز در برابر حوادث این‌گونه هستند.[5]

[1]. مظاهری‌، حسین‌؛ اخلاق و خودسازی در مکتب قرآن و اهلبیت‌، تهران‌، پیام آزادی‌، 1383‌، چاپ پنجم‌، ص258
[2]. راغب اصفهانی‌، حسین‌بن‌محمد‌؛ المفردات فی غریب القرآن‌، بیروت‌، دارالعلم الدار الشامیه‌، چاپ اول‌، 1412، ج1‌، ص250.
[3]. شرح/1.
[4]. مکارم شیرازی‌، ناصر‌؛ تفسیر نمونه، تهران‌، دارالکتب الاسلامیه‌، 1374‌، ج27‌، ص122.
[5]. مطهری، مرتضی؛ یادداشت‌های استاد مطهری‌، تهران ‌، صدرا‌، 1385، چاپ سوم‌، ج6، ص34.