تأثير نماز بر رفتار انسان

اثرات نماز بر رفتار و زندگي يك نمازگزار واقعي به خوبي قابل مشاهده است. مهم‌ترين آثار نماز بر زندگي انسان شامل: 1ـ تعظيم به خدا و تحقير تمام قدرت‌هاي دنيوي 2ـ خود‌سازي 3ـ ضبط نفس 4ـزدودن گناهان 5ـ رعايت حقوق 6ـ وحدت جهت 7ـ صلح و مسالمت طلبي 8ـتمركز حواس و حضور ذهن 9ـ توسعه و رشد اقتصادي 10ـ وقت‌شناسي 11ـ جهت گيري در كار 12ـ حساب و كتاب داشتن 13ـ حفظ نظافت و… مي‌شود كه در اين مقاله برخي موارد توضيح داده مي‌شود. 1. تعظيم به خدا و تحقير تمام قدرت‌هاي دنيوي: گاهي اوقات انسان وقتي يك صاحب قدرت را مشاهده مي‌كند ممكن است دچار ترس و وحشت زيادي شود ولي كسي كه نماز مي‌خواند و تكبير (الله اكبر) مي‌گويد، هرگز از بزرگي و عظمت هيچ صاحب قدرتي نمي‌ترسد. انسان نماز گزار با گفتن ‌ا... اكبر به خودش تلقين مي‌كند كه خداوند بالاتر و بزرگ‌تر از همه‌چيز و همه كس است و تمام قدرت‌هاي دنيوي در مقابل او حقير و ناچيز است انسان نمازگزار در برابر خداوند سجده مي‌كند و فقط از دستورات خداوند اطاعت مي‌كند و هيچ صاحب قدرت و هيبتي نمي‌تواند او را از اطاعت و بندگي خدا باز دارد. همچنين نماز به انسان درس تربيت، آزادگي، استقلال و رشد مي‌دهد. 2. ضبط نفس و زدودن گناهان: در جريان زندگي، انسان بايد در برخي از موارد خود را به رعايت نظم در برنامه‌ها اجبار نمايد و الزاماتي در برنامه خود تحميل كند. عبادت و بندگي و در ياد خدا بودن وجدان مذهبي انسان را پرورش مي‌دهد و تيره گي‌هاي ناشي از گناهان را زايل مي‌كند. چون نماز جنبه عملي دارد توان اجرايي آن در دوري از فساد و به ياد آوردن خدا بيشتر از وحي است. بازداشتن از گناه، جزئي از طبيعت نماز است و نماز، انسان را به ياد مبدا و معاد مي‌اندازد و به اين صورت باعث جلوگيري از فحشا و منكر مي‌شود. 3. رعايت حقوق: براي قبول واقع شدن نماز انسان بايد شرايطي را رعايت كند از جمله لباس نمازگزار، مكان نماز، آب وضو بايد مباح باشد، همچنين بايد به مواردي مثل رعايت حقوق مردم از قبيل پرداخت زكات، پرهيز از دروغ و غيبت و تهمت و توجه به حقوق ديگران و نيز پرداخت قرض و دين خود به مردم نيز توجه داشته باشد. در اينجا در كنار نماز و عبادت، توجه به حقوق ديگران نيز داراي اهميت مي‌شود و خداوند مي‌فرمايد: اگر مي‌خواهي مرا پرستش كني بايد حقوق مردم را نيز محترم بشماري و من نمازي را كه در آن به رعايت حقوق انسان‌ها توجهي نشود قبول ندارم. 4. خودسازي: نماز باعث خودسازي انسان مي‌شود. خداوند در آيه 153 سورە بقره در اين باره مي‌فرمايد: ياايها الذين آمنوا استعينوا بالصبر والصلاه إنّ‌ا... مع الصابرين؛ اي اهل ايمان در راه خودسازي خويش از دو چيز كمك بگيريد: 1ـ صبر و تحمل در برابر سختي‌ها و از جا در نرفتن 2ـ نماز و توجه به خداي يگانه كه به او ايمان داريد و محققا خدا با كساني است كه در راه حق استقامت دارند و سختي‌ها را تحمل مي‌كنند تا به اهداف انساني خود برسند. نماز به انسان درس آزادگي، استقلال، صبر و استقامت مي‌دهد. 5. وحدت جهت و مكان‌شناسي: به هر طرف رو كنيم در همه سو و همه طرف خدا هست. اينما تولو فثم وجه‌ا... (سوره بقره، آيه 115). ولي در اسلام خداوند به خاطر مصلحت تربيتي نماز مي‌فرمايد كه همه مردم به يك طرف نماز بخوانند تا انسان‌ها ياد بگيرند كه در تمام افعال و كارهاي خود وحدت و هماهنگي داشته باشند. بنابراين آنان بايد قبل از نماز قبله را بشناسند. 6. تمركز حواس و حضور ذهن: در اسلام دستور داده شده از هر كاري كه موجب حواس پرتي و عدم تمركز حواس در نماز مي‌شود، پرهيز شود. مثلا ايستادن در مقابل درب باز، مقابل آيينه، در برابر هرگونه تصوير و تابلو و نماز خواندن در جاي باز و خيابان و جايي كه باعث مزاحمت شود. امام علي (ع) نيز در اين مورد مي‌فرمايند: «هيچ كس از شما با حالت كسالت و خواب آلودگي به نماز نايستد و در حال نماز به افكار خود مشغول نشود چرا كه نمازگزار در برابر پروردگار بزرگ است و جز اين نيست كه خدا به بنده به اندازه اي سود مي‌دهد كه به او رو كرده باشد.» نماز روزانه پنج نوبت فكر را در تمركز حواس قرار مي‌دهد و پرورش تمركز ذهن را آسان مي‌كند.

فكرهای عذاب‌آور

بعضي‌ها آنقدر فكر مي‌كنند كه خود را خسته، مضطرب و بيمار مي‌كنند. اين افراد گرايش دارند كه هر مسأله ساده ‌اي را پيچيده، هر چيز آساني را سخت و هر مشكل كوچكي را بزرگ و بغرنج جلوه دهند. آنها عادت دارند وقتشان را براي آناليز بيش از حد هر چيز و هر كس هدر دهند. آنها متخصص تفسير غلط حرف‌هاي همه هستند و اگر كوچك‌ترين راهي وجود داشته باشد كه احساساتشان جريحه‌دار شود، آن را پيدا مي‌كنند. حتي به دنبال آن مي‌گردند. آنها معمولا افرادي وسواسي و ايده آليست هستند. بيش از حد نگران مي‌شوند. تقريبا درباره همه‌چيز و همه كس. آنها سعي مي‌كنند هميشه همه را خشنود نگه دارند و مي‌خواهند كه تغيير ايجاد كنند اما اين فرايند تغيير آنها را مي‌ترساند. براي خراب كردن اميال و آرزوهايشان به بقيه آدم‌ها نياز ندارند، خودشان هم خوب از پس آن برمي‌آيند. آنها همان‌هايي هستند كه بيش از حد فكر مي‌كنند. اگر احساس مي‌كنيد خصوصياتي كه در بالا ذكر كرديم را در خود مي‌بينيد، احتمالا شما هم به اين دسته افراد تعلق داريد. در زير نكاتي آورده‌‌ايم كه به شما كمك مي‌كند با اين مشكل خود كنار بياييد: 1- از صبر كردن براي ايده آل هر چيز خودداري كنيد: جاه‌ طلب بودن خيلي خوب است اما خواستن ايده‌آل، غيرواقع بينانه و غيرعملي است. بايد به دنبال پيشرفت مداوم باشيد و براي دست يافتن به تغييرات مثبت تلاش كنيد. 2- فكر و خيال نكنيد: روي فكر و خيال تكيه نكنيد، برحسب واقعيات عمل كنيد. 3- فعال‌تر باشيد:از تئوري بيرون بياييد و وارد عمل شويد. از همين الان! هر روز حداقل يك كار انجام دهيد كه شما را به هدفتان نزديك‌تر كند. حتي اگر از آن واهمه داريد. اجازه ندهيد ترس، توانايي‌هايتان را پايين بياورد يا بر زندگيتان مسلط شود. 4- درست‌ترين سوال‌ها را از خودتان بپرسيد: سوال‌هايي كه شما را از نظر ذهني در وضعيتي مثبت، عملي، كاربردي و متمركز بر راه‌ حل قرار دهد. مشكل را درك كنيد اما تمركزتان بر راه‌ حل باشد. 5- يك مدير داشته باشيد (يك مربي، دوست، يكي از آشنايان و …) كه بازخورد مرتبط، خاص، معقول و غيراحساسي به شما بدهد. خودتان نمي‌توانيد درباره خودتان بي‌طرف باشيد. اين فرد بايد كسي باشد كه حرف‌هايي به شما بزند كه بايد بشنويد نه حرف‌هايي كه دوست داريد بشنويد. 6- براي اينكه از متوسط به عالي تبديل شويد، برنامه ريزي كنيد و كاملاً به آن پايبند شويد. رفتارهاي عالي خود را پيدا كنيد و به آنها متعهد بمانيد. 7- دست از توجيه كردن براي كارهايي كه نمي‌كنيد برداريد. صادقانه تلاش كنيد كه تلاش صادقانه بسيار موثر است. 8- دفترچه ثبت موفقيت داشته باشيد: نوشتن افكار، تصميمات، رفتارها و نتايجي كه به دست مي‌آوريد راهي عالي براي حفظ نگرش، ايجاد تمركز و انگيزه است. همچنين راه خوبي است كه بفهميد چه چيزي براي شما موثرتر است. 9- از افكارتان بيرون بياييد: جايي آرام و زيبا وراي افكارتان پيدا كنيد. جايي كه آرامش، امنيت، لذت و آزادي وجود داشته باشد. دست يافتن به اين نياز به تلاش و تمرين دارد اما با تمرين مي‌توانيد تقريبا در هر مكاني و هر زماني اينكار را انجام دهيد. تا زماني كه امتحان نكنيم نمي‌دانيم كه دست از فكركردن برداشتن چقدر سخت است. براي رفتن به وراي ذهنمان بايد هرج‌ و‌ مرج ذهنمان را دور بريزيم. اگر با اين ايده دست ‌و پنجه نرم مي‌كنيد، سعي كنيد خودتان را در محيطي كه دوست داريد غرق كنيد. 10- بعضي از افكاري كه در ذهنتان مي‌چرخد بايد بيرون ريخته شود، بعضي از آنها گير كرده‌‌اند و مي‌ترسند بيرون بيايند. اين افكار، ميل و انگيزه شما را با احساس گناه و اضطراب از بين مي‌برند.