دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

افسانه غرانيق

No image
افسانه غرانيق

پرسش:

    در مورد افسانه غرانيق که معروف به آيات شيطاني است توضيح دهيد که منشا پيدايش آن چه بوده و در بطلان سند آن چه استدلال هايي را مي توان مطرح کرد؟

پاسخ: افسانه غرانيق ساخته و پرداخته دشمنان و مخالفان بي خبري است که براي تضعيف موقعيت قرآن و پيامبر (ص) چنين حديث بي اساسي را جعل کرده‌اند. آنها در اين افسانه گفته اند: پيامبر خدا (ص) در مکه مشغول خواندن سوره «النجم» بود، چون به آياتي که نام بتهاي مشرکان در آن بود يعني: «اَ فَرَءَيْتُمُ اللَّاتَ وَ الْعُزَّي‌ وَ مَنَوةَ الثَّالِثَةَ الْاُخْرَي» رسيد، (نعوذ بالله) شيطان اين دو جمله را بر زبان او جاري ساخت که: «تلک الغرانيق العلي، و ان شفاعتهن لترجي»! يعني: «اينها پرندگان زيباي بلند مقامي هستند و از آنها اميد شفاعت است»!، در اين هنگام پيامبر(ص) سجده کرد و آنها هم سجده کردند، جبرئيل نازل شد و به پيامبر(ص) اخطار کرد که اين دو جمله را من‌ براي تو نياورده بودم، اين از القائات شيطان بود.

    قرائن و شواهد فراواني نشان مي‌دهد که اين يک حديث مجعول و ساختگي است. لذا تمام محققان اسلامي اعم از شيعه و اهل تسنن اين حديث را قويا نفي و آنرا به جعل جاعلين نسبت داده‌اند.

    پيرامون افسانه ساختگي غرانيق در بعضي از کتب اهل سنت روايات عجيبي از ابن عباس نقل شده از جمله اين که: پيامبر خدا (ص) در مکه مشغول خواندن سوره «النجم» بود، چون به آياتي که نام بتهاي مشرکان در آن بود رسيد که: «اَ فَرَءَيْتُمُ اللَّاتَ وَ الْعُزَّي‌ وَ مَنَوةَ الثَّالِثَةَ الْاُخْرَي» يعني: به من خبر دهيد آيا بت هاي «لات» و «عزّي» و «منات» که سوّمين آنهاست (دختران خدا هستند) (النجم 19و20) در اين هنگام شيطان اين دو جمله را بر زبان او جاري ساخت: «تلک الغرانيق العلي، و ان شفاعتهن لترجي»! يعني: «اينها پرندگان زيباي بلند مقامي هستند و از آنها اميد شفاعت است!» (غرانيق جمع غرنوق (بر وزن مزدور) يک نوع پرنده آبي سفيد يا سياه رنگ است و به معاني ديگر نيز آمده است (قاموس اللغة).

    در اين هنگام مشرکان خوشحال شدند و گفتند: « محمد (ص) تاکنون نام خدايان ما را به نيکي نبرده بود»، در اين هنگام پيامبر (ص) سجده کرد و آنها هم سجده کردند، جبرئيل نازل شد و به پيامبر(ص) اخطار کرد که اين دو جمله را من‌ براي تو نياورده بودم، اين از القائات شيطان بود در اين موقع آيات مورد بحث (وَ ما اَرْسَلْنا مِنْ قَبْلِکَ مِنْ رَسُولٍ وَ لانَبِيٍّ ...) نازل گرديد و به پيامبر(ص) و مومنان هشدار داد! (در الميزان ذيل آيات مورد بحث، اين حديث از جماعتي از حفاظ اهل سنت از جمله ابن حجر نقل شده است).

    دلايل بطلان اين روايت

    گر چه جمعي از مخالفان اسلام براي تضعيف برنامه‌هاي پيامبر(ص) به گمان اينکه دستاويز خوبي پيدا کرده‌اند اين قضيه را با آب و تاب فراوان نقل کرده و شاخ و برگهاي زيادي به آن داده‌اند. ولي قرائن فراوان نشان مي‌دهد که اين يک حديث مجعول و ساختگي است که براي بي اعتبار جلوه دادن قرآن و کلمات پيامبر اسلام (ص)، به وسيله شيطان‌صفتان جعل شده است زيرا:

    اولاً: به گفته محققان، راويان اين حديث افراد ضعيف و غيرموثقند، و صدور آن از ابن عباس نيز به هيچ وجه معلوم نيست، و به گفته «محمد بن اسحاق» اين حديث از مجعولات زنادقه مي‌باشد و او کتابي در اين باره نگاشته است (تفسير کبير فخر رازي جلد 23 صفحه 50).

    ثانياً: احاديث متعددي در مورد نزول سوره نجم و سپس سجده کردن پيامبر و مسلمانان در کتب مختلف نقل شده، ولي در هيچ يک از اين احاديث سخني از افسانه غرانيق نيست، و اين نشان مي‌دهد که اين جمله بعدا به آن افزوده شده است. (همان مدرک)

    ثالثاً: آيات آغاز سوره نجم صريحا اين خرافات را ابطال مي‌کند آنجا که مي‌گويد: «پيامبر(ص) از روي هواي نفس سخن نمي‌گويد آنچه مي‌گويد تنها وحي الهي است» (النجم،3و4، وَ ما يَنْطِقُ عَنِ الْهَوي‌ إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْيٌ يُوحي) اين آيه با افسانه فوق چگونه سازگار است؟   

   

                  روزنامه كيهان، شماره 21058 به تاريخ 24/2/94، صفحه 6 (معارف)

مقاله

جمع آوری و تدوین رسول غفارپور

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

کتاب نقد فمینیسم از منظر نویسندگان غرب

کتاب نقد فمینیسم از منظر نویسندگان غرب

کتاب «نقد فمینیسم از منظر نویسندگان غرب» مجموعه مقالاتی است که در فضای جامعه غرب در انتقاد از ابعاد نظری و عملی فمینیسم نگاشته شده است.
کتاب منادیان تاریکی

کتاب منادیان تاریکی

این کتاب در پنج بخش تدوین شده است که به تاریخچه سه فرقه شیخیه، بابیه، بهائیه و نقد و بررسی آموزه‌های بهائیت...
کتاب شخصیت متعالی و سلامت روانی در پرتو خداآگاهی

کتاب شخصیت متعالی و سلامت روانی در پرتو خداآگاهی

دین‌داری و معنویت خواهی چگونه سلامت روانی ما را تأمین می‌کند؟ سازوکار و نحوه اثر آن چگونه است؟ آیا اثر مذهب صرفاً به نیروهای متافیزیکی آن وابسته است؟...
کتاب سایبان خود ساخته عرفان مدرن

کتاب سایبان خود ساخته عرفان مدرن

این کتاب با هدف عرضه صحیح و دفاع معقول اندیشه عرفانی و زدودن پیرایه‌های موهم، موهن و فراگیر عرفان و معنویت‌های نوظهور...
کتاب درآمدی بر سبک زندگی دانشجوی انقلابی

کتاب درآمدی بر سبک زندگی دانشجوی انقلابی

نویسنده کتاب محتوای این کتاب را این‌گونه بیان کرده است: «تحقیق حاضر حول مسئله سامان بخشی زندگی این دانشجویان شکل‌گرفته و ارائه الگو و پیشنهادی هرچند مقدماتی را در این راستا پیگیری می‌نماید...

پر بازدیدترین ها

کتاب شخصیت متعالی و سلامت روانی در پرتو خداآگاهی

کتاب شخصیت متعالی و سلامت روانی در پرتو خداآگاهی

دین‌داری و معنویت خواهی چگونه سلامت روانی ما را تأمین می‌کند؟ سازوکار و نحوه اثر آن چگونه است؟ آیا اثر مذهب صرفاً به نیروهای متافیزیکی آن وابسته است؟...
کتاب جامعه برتر

کتاب جامعه برتر

کتاب «جامعه برتر» با نگاهی عمیق و نو در کلمات گهربار امیرالمؤمنین علیه السلام، بحث امر به معروف و نهی از منکر را مورد بررسی قرار داده است.
کتاب نقد فمینیسم از منظر نویسندگان غرب

کتاب نقد فمینیسم از منظر نویسندگان غرب

کتاب «نقد فمینیسم از منظر نویسندگان غرب» مجموعه مقالاتی است که در فضای جامعه غرب در انتقاد از ابعاد نظری و عملی فمینیسم نگاشته شده است.
کتاب منادیان تاریکی

کتاب منادیان تاریکی

این کتاب در پنج بخش تدوین شده است که به تاریخچه سه فرقه شیخیه، بابیه، بهائیه و نقد و بررسی آموزه‌های بهائیت...
کتاب هویت دینی جوانان

کتاب هویت دینی جوانان

این کتاب به مسئله دین و دینداری جوانان و نوجوانان و آسیب شناسی تبلیغ دینی و دین داری در جامعه و تبلیغ دینی برای جوانان پرداخته است.
Powered by TayaCMS