صبح میلاد

صبح میلاد

سحرگاه نیمه شعبان سال 255 هجری قمری با طلوع خورشید وجود حضرت خاتم‌الأوصیاء و خاتم‌الأولیاء، قطب دایره امکان، واسطه زمین و آسمان، حضرت بقیةالله‌الأعظم (ارواح‌من‌سواه‌فداه) منور و با نسیم دل‌انگیز حضورش عالم امکان عطرآگین گشت و بدین ترتیب زمینه تحقق وعده خدای سبحان در پیروزی مستضعفان و امامت آنان فراهم شد: "

ونرید أن نمنّ علی الذین استضعفوا فی الأرض ونجعلهم ائمة ونجعلهم الوارثین[1].

فضیلت نیمه شعبان

وقتی امام معصوم (علیه‌السلام) به دنیا می‌آید و به عبارت دیگر انسان کاملی از مخزن غیب تنزل پیدا می‌کند مانند آن است که قرآن کریم از مخزن غیب الهی تنزل پیدا کند و چون قرآن و عترت دو ثقل ثقیل و وزنه‌ی‌ وزین نظام آفرینش هستند که از یکدیگر جدایی ندارند حکم هر یک همانند حکم دیگری است؛ چون اثر متزمّن در زمانْ ظهور می‌نماید. از این رو اگر نزول قرآنْ لیلة القدر را پر برکت می‌کند میلاد مبارک عصاره‌ی‌ خلقت نیز نیمه‌ی‌ شعبان را مبارک می‌گرداند. چنان‌که همین جدایی‌ناپذیری سبب می‌شود که عظمت لیلة القدر و شب نیمه‌ی‌ شعبان از یکدیگر جدایی‌ناپذیر باشند.

بدین جهت در روایات می‌بینیم همان طور که شب و روز قدر[2] نسبت به سایر لیالی و ایام شهر الله المبارک فضیلت پیدا کرده است شب و روز نیمه‌ی‌ شعبان المعظم نیز به برکت بروز و ظهور عصاره‌ی‌ آفرینش از خزانه‌ی‌ غیب الهی برجستگی خاصی در میان سایر لیالی و ایام شهر الرسالة والنبوة پیدا کرده است[3] لذا نه تنها درباره‌ی‌ شب قدر آمده است که در این شب دعای هیچ کس ردّ نمی‌شود مگر آن که عاقّ والدین، قاطع رحم، شارب الخمر باشد یا در قلبش عداوت مؤمن باشد[4]، بلکه از نبی اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) و امام صادق )علیه‌السلام) رسیده است که خدا در شب نیمه‌ی‌ شعبان به اندازه‌ی‌ موی گوسفندان قبیله‌ی‌ بنی کلب بندگانش را می‌آمرزد: "یغفر الله لیلة النصف من شعْبان من خلْقه بقدْر شَعر مِعْزی بنى کلب"[5].

وقتی از خامس الحجج حضرت باقر العلوم (علیه‌السلام) راجع به فضیلت شب نیمه‌ی‌ شعبان سؤال شد، فرمود: با فضیلت‌ترین شب بعد از لیلة القدر شب نیمه‌ی‌ شعبان است و خدا در این شب فضل خود را بر بندگانش ارزانی می‌دارد و با منّ و کرم خود آنها را می‌آمرزد، پس برای قُرب به خدای سبحان در این شب تلاش و کوشش کنید؛ چون خدا قسم یاد کرده است که هیچ سائلی را ـ تا وقتی که امر ناپسند و گناهی طلب نکند ـ محروم نگرداند. آنگاه فرمود: این شب، شبی است که خدای‌سبحان برای ما اهل‌بیت قرار داده به ازای لیلة القدر که برای پیامبراکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) قرار داده است[6]:

"سئل الباقر (علیه‌السلام) عنْ فضْل لیلة النصف من شعْبان فقال: "هى أفضل لیلة بعد لیلة القدر، فیها یمنح الله تعالی العباد فضله ویغفر لهم بمنّه فاجْتهدوا فى القُربة إلی الله فیها فإنّها لیلة آلی الله تعالی علی نفسه أن لا یردّ سائلا ً له فیها، ما لم یسئل معصیةً، وإنّها اللیلة التى جعلها الله لنا أهل البیت بإزاء ما جعل لیلة القدر لنبینا (صلی الله علیه و آله و سلم) فاجتهدوا فى الدعاء والثناء علی الله تعالی عزّ وجلّ..."[7].

لذا برخی از بزرگان برای تشریح این فضیلت فرموده‌اند: شب نیمه‌ی‌ شعبان نیز در حدّ خود شب قدر است؛ چون اگر شب‌های سه‌گانه‌ی‌ ماه مبارک رمضان ظرف نزول قرآن کریم است، شب نیمه‌ی‌ شعبان ظرف تجلّی قرآن ناطق از ماورای طبیعت به نشئه‌ی‌ طبیعت و جهان مادّه است. در روایات نیز تعابیری هست که با قدر بودن شب نیمه‌ی‌ شعبان تناسب دارد.

نبی اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) در شب نیمه‌ی‌ شعبان به عایشه فرمود: آیا نمی‌دانی این شب چه شبی است؟ این شب، شب نیمه‌ی‌ شعبان است که اجل‌ها در آن نوشته می‌شود و ارزاق در آن تقسیم می‌گردد. خدای (عزّ وجلّ) در این شب بیش از موهای گوسفندان قبیله‌ی‌ بنی کلب بندگان خودش را می‌آمرزد. در این شب خداوند فرشتگانی را به آسمان دنیا و از آنجا به زمین نازل می‌کند، در نازل شدن به زمین ابتدا در مکه نازل می‌شوند[8]:

"أما تعلمین أىّ لیلة هذه؟ إنّ هذه اللیلة لیلة النصف من شعبان، فیها یکتب آجال وفیها تقسم أرزاق وإنّ الله عزّ وجلّ لَیغفر فى هذه اللیلة من خلقه أکثر من عدد شعْر مِعْزی بنى کلب وینزل الله عزّ وجلّ ملائکة إلی السماء الدنیا وإلی الأرض بمکة"[9].

تقسیم ارزاق، نوشته شدن مرگها، نزول فرشتگان به صورت ویژه، از خصوصیات شب قدر است چنان‌که در روایت امام رضا (علیه‌السلام) در بیان سیره‌ی‌ امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) به این معنا اشاره شده است: "... ولیلة النصف من شعبان وفیها تقسم الأرزاق والآجال وما یکون فى السنة"[10].

منبع: کتاب عصاره خلقت برگرفته از آثار آیت الله جوادی آملی

پی نوشت:
• [1] . سوره‌ی‌ قصص، آیه‌ی‌ 5
• [2] . مرحوم میرزا جواد آقا ملکی تبریزی می‌فرماید: در اخبار ائمه (علیهم‌السلام) وارد شده که شرافت روز و شب ملازم یکدیگر است بدین معنا که شرافت شب به روز سرایت می‌کند چنان‌که شرافت روز نیز به شب تسرّی می‌یابد از این جهت روزهای قدر را مثل شبهای آن باید قدر دانست(المراقبات، ص 156)
• [3] . البته این سخن درباره‌ی‌ همه‌ی‌ امامان معصوم (علیهم‌السلام) و مولد آنان صادق است لیکن چون عصاره‌ی‌ چهارده معصوم و عصاره‌ی‌ همه‌ی‌ انسانهای کامل،خاتَم الاولیا و خاتِم الاوصیا،حضرت بقیةالله(ارواح‌من‌سواه‌فداه) است این کلام درباره‌ی‌ مولد او وارد شده است.
• [4] . المراقبات، ص 145.
• [5] . بحار، ج 94، ص 86. روایت نبی اکرم(صلی الله علیه و آله و سلم) در این باره در ص 20 می‌آید.
• [6] . دستور به خواندن صلوات مخصوص "اللّهمّ صلّ علی محمّد وآل محمّد شجرة النبوة وموضع الرسالة ومختلف الملائکة..." در شب نیمه شعبان ـ که در آن به برخی از فضایل ائمه (علیهم‌السلام) اشاره شده است ـ در این موضوع قابل توجّه است.
• [7] . بحار، ج 94، ص 85؛ ج 95، ص 409.
• [8] . مکه از آن جهت که نقطه آغازین نزول وحی بود و دَحْو الارض از آنجا شروع شد و کعبه معظمه، که مقابل عرش و بیت المعمور است، در آنجا قرار دارد و نقطه‌ی‌ ظهور نجات‌بخش آن ذخیره‌ی‌ خدای سبحان خواهد بود و... بهترین نقطه‌ی‌ زمین است. لذا وجود گرامی حضرت ولی عصر (علیه‌السلام) در آن شب با برکت در آن سرزمین مقدس حضور خواهند داشت و فرشتگان در آنجا بر او نازل خواهند شد.
• [9] . بحار، ج 94، ص 89.
• [10] . بحار، ج 94، ص 88.