آیا علم می‌تواند جایگزین دین شود؟

پرسش:

پاسخ:

علم و دین این بحث یکی از چالش‌های رنسانس در اروپا است چرا که در قرون وسطی حاکمان کلیسا، با بهانه قرار دادن نوشته‌های تورات، از پیشرفت علم علی‌الخصوص علوم تجربی جلوگیری می‌کردند. بعد از رنسانس در اذهان این‌گونه تداعی شد که علم می‌تواند جایگزین دین شود اما با گذشت سال‌ها همه دانشمندان معترفند که علم و دین باید در حیطه خود باشند. به عنوان نمونه به برخی از سخنان دانشمندان غرب اشاره می‌شود: ماکس پلانک: بر سر در معبد علم نوشته‌اند هر کس ایمان ندارد وارد نشود. لرد کلوین: اگر نیکو بیندیشید علم شما را ناچار از آن خواهد کرد که به خدا ایمان داشته باشید. آلبرت انیشتین: احساس مذهبی بزرگ‌ترین شاه فنر تحقیقات علمی است. ماکس پلانک: دین و علم مشترکا بر ضد شرک و الحاد می‌جنگد و برانگیزندۀ آن‌ها همواره خدا بوده و خواهد بود. جورج هربرت: من نه تنها به خدا ایمان دارم که به او اعتماد و توکل نیز دارم. خداشناسی برای من قضیه فلسفی متروکی نیست، بلکه اندیشه‌ای واقعی و جزئی از حیات و کوشش روزانۀ من است. پروفسور الویر وندل: هر قدر معلومات بشر زیادتر می‌شود شکاف میان علم و مذهب تنگ‌تر می‌شود و فهم درست علوم امکان ایمان به خدا را بیشتر می‌کند. کارل هایم: شگفتی‌های عالم نه تنها اجازۀ تأثیر خالق حکیم را می‌دهد بلکه وجود او را ایجاب می‌کند. آسا گری: هیچ مرد خداشناسی نمی‌تواند قبول کند آن‌چه را که علم از عالم مأورای طبیعت به عالم طبیعت می‌آورد مخالفتی با دین و مذهب داشته باشد. علم و دین در اسلام در اسلام هیچ‌گاه این نسبت به آن صورتی که در غرب مطرح شد و شبهات مربوط به آن طرح نگردیده است بلکه از ابتدای ظهور اسلام و تشکیل حکومت اسلامی در مدینه علم و دین در کنار هم به عنوان دو عامل سعادت بشر ذکر گردیده و هیچ اختلافی بین آن دو مشاهده نشد. در اسلام طلب علم برای هر مرد و زن مسلمانی واجب بوده و پیامبر اکرم همه را به علم‌آموزی تشویق می‌نمود، تا جایی که ایشان می‌فرماید: «اطلبوا العلم ولوا باصین» «علم را بیاموزید حتی با رفتن به چین» از این روایت می‌توان دریافت که تنها علوم الهیات و حدیث مد نظر رسول اکرم نبوده است چرا که این علوم در چین یافت نمی‌شود.

جدیدترین ها در این موضوع

دین شناسی و عقل وسطایی

به گواه تاریخ، دین شناسی و دین باوری از آغاز حیات تفکر بشری شکوفا بوده و بشر در چگونه زیستن خود در صدد کشف قوانین طبیعت و شناخت اسرار آفرینش و آفریدگار هستی برآمده است و محصول این کاوش را بعدها دین شناسی و طبیعت شناسی نامید. 2 مهر 1397, 0:0

پیوند ناگسستنی علم و فلسفه‌

در تاریخ علم می‌توان انفکاک‌های مختلف از فلسفه و ظهور رشته‌های علمی مجزا را ملاحظه کرد. ولی هریک از این رشته‌ها که بر فلسفه مبتنی هستند، 16 تیر 1397, 0:0

نسبت عقلانیت و دین

«عقل» و «عقلانیت» در طول تاریخ بشر وجوه گوناگونی داشته و در پیدایی، رشد و شکوفایی تمدن‌های بشری نقش بسزایی ایفا کرده به‌ طوری که بدون آن، تمدن‌سازی غیرممکن بوده است. 16 تیر 1397, 0:0

از دین گریزی تا دین ستیزی!

سکولاریسم‌ ‌که به مفهوم عرفی شدن و مستلزم جدا انگاری دین از سیاست و دنیاست از آنجا شروع شد که اندیشه وران غربی دریافتند که مسیحیت توانایی آن را ندارد در همه عرصه‌های زندگی انسان ایفای نقش نماید و بر این اساس، حوزه دین صرفاً باید محدود به زندگی فردی انسان و رابطه او با خدا باشد. 15 اردیبهشت 1397, 18:5

عقلانیت مسیحی زایده عرفیت سکولار

مفهوم دوم از عرفی شدن، سکولاریسم است که عبارت است از «افتراق ساختاری میان ساخت سیاسی، از نهاد دین و به عبارت دیگر، عرفی شدن به این معناست که نهاد دین که دارای کارکردهای گوناگونی بوده به علت پیچیده شدن مناسبات زندگی اجتماعی و تخصیص نقش‌ها همچون سایر نهادها متمرکز شده و وظایف خود را واگذار می‌کند». 26 بهمن 1396, 16:38

پر بازدیدترین ها

دین در دنیای مدرن (2)

واقعیت‌های مجازی؛ یکی از ویژگی‌‌ها و وجوه نیای مدرن، القای تصورات خیالی و واقعیت‌های مجازی است که با قدرت و سیطره‌ی رسانه‌های گروهی، که به فناوری‌های پیشرفته‌ی ارتباطات مجهز شده‌اند، افکار عمومی را به خود مشغول ساخته و با تولید مصنوعات فکری و ارزش‌های مبتذل و ایجاد انعطاف و انحطاط، به صورت لجام گسیخته به پیش می‌رود 8 بهمن 1396, 13:55

دین در دنیای مدرن (1)

مقاله‌ی حاضر به بررسی جایگاه دین در عصر مدرن می‌پردازد. بحث در این باره که آیا لازمه‌ی مدرنیسم و تجدّد طلبی و علم و پیشرفت و عقل گرایی آن است که دین از ساحت‌های زندگی بشر کنار گذاشته شود، از جمله مسائل مهم و مباحث سرنوشت ساز و چالش برانگیز بین اندیشمندان دینی و روشن فکران سکولار طی چند قرن گذشته بوده است. 8 بهمن 1396, 13:49