قیام توابین

قيام توابين كلمات كليدي : قيام توابين، قيام عاشورا، خونخواهي، امام سجاد (ع، سليمان بن صرد خزاعي، نُخيله، يالثارات الحسين، مختار ثقفي، مسلم بن عقيل، عبيدالله بن زياد

قیام توابین

نخستین قیامی که به خونخواهی سالار شهیدان عبدالله الحسین (ع) بعد از قیام عاشورا صورت گرفت قیام شیعی توابین به رهبری سلیمان بن صرد خزاعی بود.(1) سلیمان از راویان احادیث معصومین و همچنین از محبین و یاران حضرت پیامبر (ص)، امام علی (ع)، امام حسن و امام حسین علیهماالسلام بود. و ی بعد از رحلت پیامبر جزو نخستین افرادی بود که از مکه به مدینه هجرت کرد(2) و تا آخر عمر در این محل اقامت گزید او از جملۀ افرادی بود که به امام حسین (ع) نامه نوشت و حضرت را به کوفه دعوت کرد. و در مدت حضور مسلم بن عقیل در کوفه، جزو نزدیکان آن حضرت به حساب می‌آمد اما در زمان و قوع قیام کربلا در زندان عبیدالله بود.

پس از این که اکثر مردم از امام حسین (ع) دعوت کرده سپس از ترس جانشان و به طمع سکه‌های عبیدالله بن زیاد از یاری و ی دریغ کردند. بعد از شهادت حضرت عده‌ای برای جبران نمودن کوتاهی خود قیام توابین را ترتیب دادند.

به همین جهت در خانه سلیمان بن صرد جمع شدند، در این جلسه سلیمان خطاب به حاضرین درباره فلسفه قیام خویش گفت:

ما و عده کمک و یاری به اهل بیت رسول خدا (ص) دادیم و لی کمکشان نکردیم و به انتظار پایان کار ماندیم تا اینکه فرزند پیامبرتان کشته شد خدا از ما راضی نخواهد شد مگر اینکه با کشندگان امام حسین (ع) جنگ کنیم شمشیرها را تیز کنید و تا می‌توانید نیرو و اسب آماده کنید تا اینکه موعد مقرر برسد.(3) بدین‌سان همگی بر این باور رسیدند که تنها راه پاک شدن لکۀ ننگ پیمان‌شکنی، کشتن قاتلان امام حسین (ع) و یارانش می‌باشد. پس هم پیمان شدند که تا آخرین لحظه بر عهد خود و فادار بمانند.

آنها تا سال 65 هجری قمری به جذب نیرو و جمع‌آوری سلاح پرداختند و سرانجام در ماه ربیع‌الاول همان سال به نُخیله رفته با حدود چهارهزار نفر قیام را شروع کردند(4) و چون عامل اصلی و اقعۀ کربلا را حکومت یزید می‌دانستند،از آنجا به طرف شام حرکت کردند.آنان در محلی بنام عین‌الورده با سپاه شام برخورد نمودند که پس از چند روز نبرد سخت و بعد از دادن تلفات زیاد مجبور به عقب‌نشینی شدند. در این جنگ نابرار رهبران نهضت، از جمله سلیمان که 93 سال از عمرش می‌گذشت به شهادت رسیدند.(5)

توابین با شعار «یالثارات الحسین» قصد داشتند خلافت مسلمین را به شایستگان و اقعی آن، اهل بیت (ع)، بسپارند. و می‌گفتند: حکومت را به اهل بیت پیامبر (ص) باز می‌گردانیم،آنان که خدا به واسطۀ ایشان به ما نعمت و کرامت ارزانی داشته است.(6) با این همه در منابع به صراحت اشاره‌ای به تأیید قیام از جانب امام سجاد (ع) نشده است ولی با توجه به هدف قیام طبعاً این حرکت مورد تأیید حضرت بوده است. گفته شده که مختار ثقفی علیه قیام توابین تبلیغات می‌کرد و در اثر این تبلیغات حدود دو هزار نفر از توابین به مختار پیوستند.