تنبیه یا تشویق

تنبیه یا تشویق

4 آذر 1386, 0:0

یکى از شیوه‌هاى تربیتی، استفاده از تشویق و تنبیه است. تشویق وسیله‌اى براى ایجاد انگیزه و شوق و رغبت براى انجام کارهاى نیک و انجام عادت‌هاى پسندیده و تنبیه عاملى براى جلوگیرى از کارهاى زشت و ترک عادت‌هاى نکوهیده است. انواع تشویق: تشویق به صورت‌هاى گوناگون ممکن است صورت بگیرد. گاهى با تشکر کردن از کودک و اظهار رضایت نمودن از کارهاى او و احیانا با نگاه و عمل محبت‌آمیز او را نوازش کردن، گاهى نزد دیگران از او تعریف کردن و عمل او را مورد تائید...

تنبیه یا تشویق کدام‌یک؟ فاطمه اسناوندی، دبیر منطقه 15 تهران یکى از شیوه‌هاى تربیتی، استفاده از تشویق و تنبیه است. تشویق وسیله‌اى براى ایجاد انگیزه و شوق و رغبت براى انجام کارهاى نیک و انجام عادت‌هاى پسندیده و تنبیه عاملى براى جلوگیرى از کارهاى زشت و ترک عادت‌هاى نکوهیده است. انواع تشویق: تشویق به صورت‌هاى گوناگون ممکن است صورت بگیرد. گاهى با تشکر کردن از کودک و اظهار رضایت نمودن از کارهاى او و احیانا با نگاه و عمل محبت‌آمیز او را نوازش کردن، گاهى نزد دیگران از او تعریف کردن و عمل او را مورد تائید و ستایش قراردادن، بالاخره گاهى پاداش‌، هدیه یا جایزه‌اى براى کار او در نظر گرفتن یا وعده دادن. در هر سن و جنسیتى تشویق باید متناسب با علائق و رغبت‌ها باشد به طور مثال تشویق یک دانش‌آموز اول دبستان با یک دانش‌آموز چهارده و پانزده ساله و نیز از نظر دختر یا پسر بودن متفاوت مى‌باشد. در تشویق باید نکاتى را رعایت کرد؛ 1. در استفاده از تشویق نباید زیاده‌روى کرد زیرا آن را بى‌ارزش نموده و توقع دانش‌آموز را بالا مى‌برد. تشویق نباید پیوسته و دائمى باشد بلکه باید گاه‌گاه باشد تا شخصیت دانش‌آموز شکل بگیرد. 2. تشویق نباید حالت رشوه به خود بگیرد. مثلا نباید پیاپى به کودک براى انجام کار خوب وعده خریدن چیزى یا پرداخت پولى را وعده داد زیرا اثرات تربیتى خوبى ندارد. 3. در تشویق و دادن پاداش نباید بین دانش‌آموزان تبعیض قائل شد که این کار نه تنها اثر تشویق را از بین مى‌برد بلکه اثرات زیانبارى نیز بر جاى مى‌گذارد. تنبیه عبارت است از روش یا شیوه‌اى که از طریق آن اقدام به کاهش رفتار مى‌شود، البته در تنبیه هدف کاهش رفتار نامطلوب است. تنبیه به صورت‌هاى گوناگون ممکن است انجام گیرد، یک نگاه ناراضى و احیانا خشم‌آلود، بى‌اعتنایی، قهر، توبیخ و سرزنش‌ پنهانی، سرزنش علنى در حضور دیگران، امتیاز منفى دادن و سرانجام تنبیه بدنی. همه اینها یک هدف را دنبال مى‌کنند و اینکه دانش‌آموز از ترس گرفتار شدن به یکى از عواقب از انجام کارى ناپسند خوددارى کند. به منظور موثرتر واقع شدن تنبیه، رعایت چند نکته ضرورى است؛ 1. رابطه تنبیه کننده و تنبیه شونده باید یک رابطه عاطفى منطقى باشد، هنگامى که تنبیه شونده مورد توجه و پذیرش تنبیه کننده باشد، عامل تنبیه اثر بیشترى در کاهش رفتار نامطلوب دارد. دلیل این امر این است که براى تنبیه شونده، تنبیه نشانه حذف محبت و توجه تنبیه کننده تلقى مى‌شود. 2. هنگامى که دانش‌آموز تنبیه مى‌شود لازم است دلیل تنبیه شدن او توضیح داده شود. با این عمل شاگرد نسبت به رفتار نامطلوب خود آگاهى ذهنى پیدا مى‌کند و این آگاهى موجب کنترل بیشتر رفتار نامطلوب مى‌شود. 3. در تنبیه نباید زیاده‌روى کرد زیرا قدرت نفوذ آن کاهش مى‌یابد و حتى در حدیثى از پیامبر(ص) آمده است؛ معلم و آموزگار باشید؛ در تعلیم خود سخت‌گیر نباشید زیرا معلم و آموزگار از انسان سخت‌گیر بهتر و با ارزش‌تر است. 4. حتى‌الامکان نباید از تنبیه استفاده کرد. هرچند در برخى موارد معلم ناگزیر مى‌گردد براى نهى از تخلف اخلاقى و درسى با خشونت و شدت‌ لحن رفتار کند و نباید با دیدن یک اشتباه تمام شخصیت دانش‌آموز را زیر سوال برد. نباید براى کندن خارهاى شخصیت، گل‌هاى زیبا را پرپر و لگدمال کرد. تشویق مقدم بر تنبیه است: ابتدا باید به این نکته اساسى توجه کرد که در تربیت باید تاکید بر استفاده از تشویق و ترغیب باشد نه تنبیه و تهدید. تنبیه گرچه به عنوان یک عامل بازدارنده ممکن است دانش‌آموز را از ارتکاب کارهاى زشت بازدارد ولى معمولا انگیزه‌هاى درونى را تغییر نمى‌دهد و به اصلاح درون و تغییر در رفتار نمى‌انجامد. در روایات اسلامى آمده است که دل‌ها را از ناحیه میل و رغبت آنها به دست آورید؛ قلب اگر مورد اکراه قرار گیرد کور مى‌شود. بنابر این در تربیت فرزند تا آنجا که ممکن است باید از روش تشویق و گرامى داشتن شخصیت او استفاده کرد نه به روش تنبیه. خشونت و تنبیه آخرین وسیله است که باید از آن استفاده کرد. تحقیقات نشان مى‌دهد کسانى که به جهت جنبه‌هاى مثبت در رفتار تشویق مى‌شوند نسبت به دانش‌آموزانى که به دلیل جنبه‌هاى منفى تنبیه مى‌شوند، به موفقیت بیشترى دست مى‌یابند. منابع: 1- آداب تعلیم و تربیت در اسلام، دکتر سیدمحمد باقر حجتی 2- شیوه‌هاى برخورد با نوجوانان در خانواده، محمد رستگار کاظمی 3- فصلنامه تعلیم و تربیت، نشریه پژوهشکده تعلیم و تربیت (شماره 2) 4- رفتار والدین با فرزندان محمد على سادات 5- شناخت هدایت و تربیت نوجوانان و جوانان. دکتر على قائمی

روزنامه رسالت

جدیدترین ها در این موضوع

چگونه در مهمانی‌ها رفتار کنیم؟

رعایت آداب مهمانی می‌تواند روابط برادرانه میان مۆمنان را مستحکم‌تر ساخته و در رشد تعالی اجتماع تأثیر بسزایی داشته باشد. 25 آبان 1394, 10:57

نقش ابراز علاقه و معاشرت درست در اسلام

نسان علاقه دارد كه مورد علاقه و محبت دیگران باشد. اگر آن‏ دوستداران، محبت‏خود را آشكار كنند، محبوب هم به محبان‏ علاقه‏ مند مى‏ شود و این محبت دو جانبه، زندگیها را از صفا و صمیمیت‏ بیشترى برخوردار مى‏سازد. ما اگر بدانیم كه خدا دوستمان دارد، ما هم‏خدا را بیشتر دوست‏خواهیم داشت. اگر بدانیم و بفهمیم كه رسول‏ خدا(ص) و اهل بیت(ع) به ما شیعیان عنایت و محبت دارند و این ‏علاقه را بارها نشان داده و اظهار كرده‏اند، محبت عترت در دل ما بیشترخواهد شد. 25 آبان 1394, 10:54

اخلاق معاشرت اجتماعی، نمونه ای از سبک زندگی اسلامی

نمونه های بسیاری از سیره ی ائمه ی معصوم علیهم السلام درباره ی تشویق و تحریض مؤمنان به دوستی و برادری با هم، ایجاد پیوند برادری و دوستی بین آنها، اصلاح اختلافات و رفع کدورت ها گزارش شده است. 25 آبان 1394, 10:42

اخلاق معاشرت و ارتباط با خویشاوندان در اسلام

سنّتِ «صله رحم»، از نیکوترین برنامه های دینی در حیطه معاشرت است. گرچه شکل نوین زندگی و مشغله های زندگیهای امروزی، گاهی فرصت این برنامه را از انسانها گرفته است، ولی حفظ ارزشهای دینی و سنّتهای سودمند و ریشه دار دینی، از عوامل تحکیم رابطه ها در خانواده ها است. بویژه در مناسبتهای ملّی، در اعیاد و وفیات و آغاز سال جدید، فرصت طبیعی و مناسبی برای عمل به این «سنّت دینی» است. 25 آبان 1394, 10:41

تحلیل یافته‌های الگوی دینی رفتارها در خانواده و نقش رسانه ملی

آنچه از امور فطری در بحث تربیت مورد نظر است و مبنای تربیت مطرح می‌شود، امور فطری در زمینه خواست‌ها و گرایش‌هاست. البته باید توجه داشت آن دسته از خواست‌های فطری مبنای تربیت قرار می‌گیرد که ویژه انسان است و امتیاز او بر حیوان به شمار می‌آید، نه آن بخش از خواست‌ها و گرایش‌ها که میان هر دو مشترک است؛ زیرا در این بخش، انسان مانند حیوان برای شکوفاسازی نیازی به تربیت ندارد. 25 آبان 1394, 10:36

پر بازدیدترین ها

هدف از تشکیل خانواده

18 خرداد 1394, 13:3

اخلاق و معاشرت در اسلام

اگر از انسانهاى موفق بپرسيد كه عامل موفقيت شما چه بود؟ بى درنگ يكى از عوامل مهم موفقيت خود را رفاقت با دوستان خوب اعلام مى‏دارند، و بر عكس اگر از انسانهاى شكست خورده در زندگى بپرسيد: چگونه به اين ناكامى‏ها مبتلا گشتيد؟ خواهند گفت: دوست ناباب. 25 آبان 1394, 10:26

تحکیم خانواده از دیدگاه اسلام

حکمت غایی تشکیل خانواده و هدف نهایی اسلام از این همه تاکید بر تشکیل و تحکیم و تداوم آن، گسترش ارزشهای انسانی، انتشار آرمان‌های توحیدی و سرانجام، جهانی شدن اسلام است، و بقای نسل انسان، در واقع، مقدمه برای رسیدن به این هدف بزرگ است 18 خرداد 1394, 19:19

تعریف خانواده از دیدگاه اسلام

اسلام خانواده را گروهی متشکل از افراد، دارای شخصیت مدنی، حقوقی و معنوی معرفی می کند که هسته اولیه آن را ازدواج مشروع زن و مردی تشکیل می دهد و نکاح عقدی است که براساس آن رابطه زوجیت بین زن و مرد برقرار شده و در پس آن طرفین دارای وظایف و حقوق جدید می شوند. ارتباط خویشاوندی در سایه نکاح پدید می آید ؛ اعضای آن دارای روابط قانونی، اخلاقی و عاطفی می گردند. 18 خرداد 1394, 12:25

ویژگی های خانواده موفق از نظر اسلام

از دیدگاه اسلام انسانها از لحاظ ویژگیها ، توانایی و استعدادها متفاوت از یکدیگر هستند. بر این اساس در نظر گرفتن این تفاوتها را نیز در تربیت فرزندان در خانواده دارای اهمیت می‌داند. از نمونه احادیثی که ذکر شد و هزاران شواهد معتبر دیگر می‌توان به نقش اهمیت خانواده از دیدگاه اسلام پی برد. اسلام سعادت و شقاوت فرد را تحت تاثیر خانواده چه در دوران قبل از تولد و چه بعد از تولد می‌داند. 18 خرداد 1394, 17:54