تعریف به مثال

كلمات كليدي : مثال، روش استقرائي، رسم ناقص

نویسنده : مهدي افضلي

انسان در زندگی روز‌مره، با افراد با سطح‌های علمی متفاوت مواجه می‌شود. نسبت به هرکس نمی‌تواند از زبان علمی متداول در کتابخانه و آزمایشگاه سخن بگوید، ناچار وقتی سرو کار کسی با کودک فتاده باشد، گریز از به کارگیری زبان کودکی ندارد. برای افرادی که در رشتة‌ علمی او سررشته‌ای ندارند، دست به دامان مثال می‌شود و در مقام تعریف یک شیء آنرا با ذکر یک مثال یا مصداقی به مخاطبان می‌شناساند. منطق‌دانان یکی از انواع تعریف به مثال را تعریف استقرایی می‌دانند. در روان‌شناسی نیز بر اتخاذ چنین روشی برای آموزش مفاهیم و معانی کلی به کودکان و نو آموزان تکیه و تاکید صورت می‌گیرد. در گفتار و نوشتار، گوینده و نویسنده پیش از تعریف یک چیز یا بیان یک قاعدة‌ کلی مثال‌هایی را بیان می‌کند تا ذهن شنونده یا خواننده برای فهم مطلب مورد نظر آماده شود و احیانا خود به درک آن نایل آید. هنگامی‌که می‌خواهد نتیجة مورد نظر بیان شود، مخاطب درک و دریافت خود را از مطلب با آن‌چه از سوی نویسنده یا گوینده بیان می‌شود مقایسه میکند و بر آن منطبق می‌سازد. اگر بخواهیم تعریف به مثال را ذیل یکی از اقسام تعریف‌های حقیقی بگنجانیم می‌توان آنرا ذیل تعریف به خاصه[1] داخل کرد. زیرا مثال و مصداقی از یک مفهوم یا قاعدة کلی از ویژگی‌ها و خاصه‌های آن مفهوم است و می‌توان آنرا رسم ناقص انگاشت. به همین دلیل است که گاه با ذکر مثال و مصداق یک مفهوم و قاعده که به نیکی شیء مورد نظر را بیان می‌کنند میتوان از بیان تعریف پرهیز کرد.[2]


مقاله
نویسنده	مهدي افضلي

مقاله

نویسنده

مهدي افضلي

جدیدترین ها در این موضوع

فرازی از خطبه های نهج البلاغه در باب توحید

هر چه به ذات شناخته باشد ساخته است و هرچه به خود بر پا نباشد ديگرى اش پرداخته. سازنده است نه با به كار بردن افزار. هر چيز را به اندازه پديد آرد، نه با انديشيدن در كيفيت و مقدار. بى نياز است بى آنكه از چيزى سود برد. با زمان ها همراه نيست و دست افزارها او را يارى ندهد. 8 آبان 1395, 19:34

خداشناسی در نهج البلاغه

پیشوایان دینی، همواره ما را از اندیشیدن در ذات خداوند بزرگ منع کرده اند؛ چرا که عظمت بی پایان حضرت حق، فراتر از آن است که عقل محدود و نارسای بشری به درک و شناخت او دست یابد. در بخشی از کلام امام علی علیه السلام آمده است: «اگر وهم و خیال انسان ها، بخواهد برای درک اندازه قدرت خدا تلاش کند و افکار بلند و دور از وسوسه های دانشمندان، بخواهد ژرفای غیب ملکوتش را در نوردد و قلب های سراسر عشق عاشقان، برای درک کیفیّت صفات او کوشش نماید . 8 آبان 1395, 19:32

توحید و خداگرایی‏ در نهج البلاغه

البته این‏گونه نیست که خداوند با وجود امکان اشراف انسان بر صفاتش او را بازداشته، بلکه روشن است که شناخت جامع موجود نامحدود از سوى یک موجودِ محدود محال است. قدرت او بر اشراف‏بخشیدن به‏انسان در شناخت خود، به این امرِ محال تعلق نمى‏گیرد؛ زیرا غیرخدا همه‏چیز محدودیت دارد و نامحدودکردن محدود ذاتاً محال است. 8 آبان 1395, 19:29

توحید در نگاه امام علی (علیه السلام)

بعضی متفکران بر این باورند که در قرآن بر اثبات وجود آفریدگار آیـاتـی ذکـر شده است که روشن ترین آن ها را آیه ذیل است: (افی الـلـه شک فاطر السموات والارض5؛ مگر درباره خدای متعال که خالق آسمان ها و زمین است، شکی هست؟ 8 آبان 1395, 19:27

توحید از دیدگاه قرآن و نهج البلاغه(1)

با توجه به این نکته، باید ببینیم که قرآن کریم برای عقائد و معارف مطرح شده از جانب خودش چه دلائلی را مطرح کرده است ؟ و با وجود این شیوه که قرآن از همه گروه ها برهان ودلیل می طلبد، آیا ممکن است که خودش برای مطالب خود دلیل نیاورد؟ و آیا جا دارد که ما برای معارف اسلام، از جای دیگر طلب دلیل کنیم ؟ 8 آبان 1395, 19:25

پر بازدیدترین ها

خداشناسی در نهج البلاغه

توحید و خداگرایی‏ در نهج البلاغه

فرازی از خطبه های نهج البلاغه در باب توحید

بررسی توحيد در نهج البلاغه

بدان كه استواران در علم آن كسانى هستند كه اقرار به مجموع آن چه در پس ‍ پرده غيبت است و تفسيرش را نمى دانند، آنان را از اين كه بخواهند به زور از درهايى كه جلو عوالم غيب زده شده است وارد شوند بى نياز كرده است. پس خداوند بزرگ اعتراف آنان را به ناتوانى از رسيدن به آن چه در حيطه دانششان نيست ستود و خود دارى آنان را از غور كردن در آن چه به بحث و جستجو از كنه آن مكلف نشده اند استوارى در علم ناميده 8 آبان 1395, 19:20

توحيد و خداشناسى در نهج البلاغه

اوست خدايي كه با همه وسعتي كه رحمتش دارد كيفرش بر دشمنان سخت است و با سختگيري كه دارد رحمتش همه دوستان را فراگرفته است هركس كه با او به مبارزه برخيزد بر او غلبه مي كند هركس دشمني ورزد هلاكش مي سازد هركس با او كينه و دشمني ورزد تيره روزش كند و بر دشمنانش پيروز است هركس به او توكل نمايد او را كفايت كند . 8 آبان 1395, 19:23