کتاب مجموعه مقالات توسعه فرهنگ ديني

عناوین این کتاب در سه بخش تدوین شده است. جلد اول این کتاب که شامل بخش اول با عنوان «مسئولیت ها و اختیارات دولت اسلامی در برابر دین» است،‌ از 10 فصل زیر تشکیل شده است: «وظایف و مسئولیت های حکومت اسلامی در قبال دین»، «تعامل دین و دولت در ایران باستان»، «تعامل دولت با دین در دوران صفویه»، «تعامل دولت و علما در عصر صفویه»، «دین و دولت در عصر پهلوی»، «آسیب شناسی رابطه دین، دولت، فرهنگ»، «تعامل دین و دولت در عرصه حاکمیت دینی»، «روابط متقابل دین و مردم ـ تأملی در گوهر دین»، «تعیین مرزهای عدم دخالت دولت در قبال اعتقادات» و «بررسی قلمرو مداخلات دولت در فرآیند توسعه».

«توسعه فرهنگ دینی؛ مبانی، موانع و آسیب ها» و «الزامات و ابزار ها در توسعه فرهنگ دینی» عنوان بخش دوم و سوم در جلد دوم این اثر است.

بخش دول شامل این یازده فصل است: «بررسی آسیب شناسی فرهنگ دینی در دو دهه»، «آسیب شناسی فرهنگ دینی در دو دهه گذشته نظام»، «آسیب شناسی معرفت و فرهنگ دینی»، «آسیب شناسی فرهنگ دینی با تأکید بر دو دهه»، «مروری اجمالی بر مهم ترین چالش های دهه سوم»، «آسیب شناسی فرهنگ دینی انقلاب اسلامی»، «آسیب شناسی رویکرد دولتی در تربیت دینی»، «تعیین ارزیابی چالشهای موجود در عرصه اندیشه»، «تنگناهای مطالعاتی در زمینه توسعه فرهنگ دینی»، «حکومت و دولت دینی» و «تعامل دین و توسعه ـ امکان یا امتناع».

بخش سوم این کتاب نیز شامل شش مقاله است: «زیر ساختهای مورد نیاز برای توسعه»، «قوانین، ابزارها و روش های ترویج دین داری»، «توجه به برنامه درسی پنهان ضرورتی آشکارا»، «توسعه فرهنگ دینی از طریق برنامه درسی»، «توسعه فرهنگی دینی و بازنگری در الگوی آموزش دینی جوانان و نوجوانان» و «ارائه مدلی برای برنامه ریزی استراتژیک».

در بخشی از این کتاب با عنوان مروری اجمالی بر مهم ترین چالش های دهه سوم می خوانید: «امام علی علیه السلام، در تعابیری، فراوانی مال و دوستی شدید آن را موجب تباهی قلب ها، فراموشی گناهان، تباه کننده دین، سستی در دین، تباه کننده یقین و سر کشی و هلاک می دانند.

آیا بسیاری از آسیب های اجتماعی جامعه ما، انحرافات و گناهان (در تعبیر دین)، نتیجه غفلت ناشی از انبوه داری و غرق شدن در انواع هوس ها و خواسته های مادی نیست؟ بنابراین، برای هموار شدن راه مقتضی تربیت و دین فطری، باید فقر و تنگدستی زدوده شود و مناسبات اقتصادی به گونه ای تنظیم شود که فقر، ظهور و شیوع نیابد و چناچه موجود است باید همواره در صدد رفع آن بر آمد و علل پدید آورنده آن را هر کجا هست (در افراد، در مقررات، در مناسبات، ...) نابود کرد، و همچنین باید با انبوه داری و تکاثر مقابله کرد و راه های منتهی به چنین تباهی مسدود شود و با تأمین معقول و معتدل، زمینه تربیت و دین را سامان داد و إلا سستی در دین، به دین گریزی و سپس دین ستیزی خواهد انجامید.»