پیامدهای دنیوی و اخروی غیبت

قال علی(ع): «أبغَضُ الخَلائِقِ إلی اللهِ المُغتابُ»(غررالحکم و دررالکلم، ترجمه رسولی محلاتی، ج 2، حدیث 7717)

یکی از آفات زیان‌بار زبان، که از گناهان بزرگ به‌شمار می‌رود، غیبت است. غیبت به‌معنی پشت سر دیگران بدگویی کردن و سخن ناخوشایند گفتن است.[1] این گناه، به‌قدری زشت است که غیبت‌کننده جزو پست‌ترین مردم شناخته شده است. حضرت علی(ع) می‌فرماید: پست‌ترین مردم شخص غیبت‌کننده است.[2]

مرحوم شهید ثانی (ره) می‌فرمایند: بیشتر مردم به نماز، روزه و سایر عبادات توجه می‌کنند و بسیاری از گناهان را انجام نمی‌دهند؛ ولی با این حال، وقت خود را در مجالس لهو و لعب و سخنان بیهوده و ... تلف می‌کنند و آبروی برادران دینی خود را می‌برند و آن‌را جزو گناهان به‌حساب نمی‌آورند؛ گویی از مؤاخذه خداوند متعال در ارتکاب این کارها هیچ ترسی ندارند.[3]

در روایات برای غیبت پیامدهای دنیوی و اخروی فراوانی شمرده شده است؛ چه بسا به‌واسطه یک غیبت بسیاری از کارهای خوب انسان نیز از بین برود. پیامبر اکرم می‌فرمایند:

«مَن إغتَابَ مُسلِماً أو مُسلِمَةً لَم یقبل‌اللهُ تعالی صَلاتَه و لا صیامَهُ أربعینَ یوماً و لیلةً إلاّ أن یَغفِر له صاحبُه»[4]

کسی که از مرد یا زن مسلمانی غیبت کند، خداوند نماز و روزه‌اش را تا چهل شبانه روز قبول نمی‌کند، مگر اینکه کسی که از او غیبت کرده است، او را ببخشد.

امام صادق(ع) می‌فرماید:

«لاتَغتَب فَتُغتب [فتُغتَابُ] و لاتَحفِر لأخیکَ حفرةً فتَقعُ فیها فإنّک کما تَدِینُ تُدان»[5]

غیبت نکن که مورد غیبت واقع می‌شوی و برای کسی چاه نکن که خود در آن خواهی افتاد. چرا که از هر دست بدهی از همان دست خواهی گرفت.

برای اینکه انسان مرتکب این گناه زشت نشود، باید به این نکته توجه کند که در مقابل غیبت، (در مقایسه با آثار و گناهی که دارد) چه‌چیزی به‌دست می‌آورد؟ آیا جز این است که با این کار، در مقابل به‌جا آوردن خواهش نفس، از رحمت خداوند دور شده و مبغوض او قرار گرفته است؟! از طرف دیگر، انسان برای اینکه بتواند این عادت زشت را ترک کند، باید تمرین بکند؛ تا مهار زبان خود را به‌دست بگیرد و با خود عهد کند که چند روز مرتکب این کار نشود؛ بر اثر تمرین و ممارست، کم‌کم انسان دست از این گناه بر می‌دارد و دیگر مرتکب این گناه زشت نمی‌شود.[6]

[1]. مهدوی کنی، محمدرضا؛ نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، 1372، چاپ دوم، ص138.
[2]. عبدالواحدبن محمد، آمدی؛ غررالحکم و دررالکلم، رسولی محلاتی، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، 1388، چاپ یازدهم، ج2، حدیث7716.
[3]. نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی، ص143.
[4]. محدث نوری، حسین؛ مستدرک‌الوسائل، قم، موسسه آل‌البیت، 1408هق، ج7، ص322.
[5]. مجلسی، محمدتقی؛ بحار الانوار، بیروت، مؤسسةالوفاء، 1404هق، ج72، ص248، باب66.
[6]. موسوی خمینی، امام روح‌الله؛ چهل حدیث، تهران، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1379، چاپ بیست دوم، ص311 و 313.